Không đáng để phải trả giá!

24/09/2019 11:13 GMT+7

TTO - Cấm sử dụng, đánh thuế cao, phạt tù nặng những cơ sở sản xuất túi nilông hay tính phí tại các cửa hàng mua sắm, siêu thị... là cách nhiều quốc gia trên thế giới đã tiến hành vài năm qua. Điều này dễ thành hiện thực tại Việt Nam không?

Không đáng để phải trả giá! - Ảnh 1.

Rất đông người vẫn giữ thói quen đi chợ tay không và mang về hàng chục túi nilông (ảnh chụp tại chợ ở Q.Phú Nhuận, TP.HCM) - Ảnh: NGUYỆT NHI

Dễ hay không khi mỗi chúng ta vẫn đang dễ dãi với chính mình?

Vì chúng ta ngại phải giặt túi, rửa bình của chính mình hay vì chúng ta đang được nhận miễn phí các loại túi, ly bằng nhựa? Vì tiện lợi hay vì chúng ta lười thay đổi vì sức khỏe của chính mình và chưa đủ trách nhiệm với tương lai?

Không phát miễn phí túi nilông

Một lần cùng bạn đến siêu thị ở Đức bốn năm trước, tôi đã ồ lên thích thú khi nhìn các món hàng được chính tay người mua xếp vào chiếc túi nilông mang theo từ nhà. Bạn tôi giải thích: siêu thị không phát túi miễn phí, bạn phải trả 20-50 cent (tương đương 5.000-12.000 đồng) cho chiếc túi nilông kích cỡ khác nhau. Hoặc nếu may mắn, bạn có thể tìm thấy một chiếc thùng giấy rỗng ở đâu đó bên cạnh khu thanh toán để đựng thực phẩm.

Đó là những chiếc túi giấy tái chế màu nâu quen thuộc ở cả các nước khác như Ý, Pháp, Thụy Sĩ. Không chỉ dùng để đựng bánh mì, tại các thành phố Rome, Paris, Geneva, các cửa hiệu nhỏ, kể cả hệ thống siêu thị lớn cũng dùng loại túi này thay vì cung cấp túi nilông miễn phí cho khách hàng.

Bạn tôi sống ở Ireland cho hay quốc gia này là nước đầu tiên ở châu Âu áp dụng biện pháp hạn chế túi nilông bằng cách thu phí người tiêu dùng kể từ tháng 5-2002, điều này đã giúp giảm lượng sử dụng xuống khoảng 90%. Người dân ở đó ban đầu cũng thấy bất tiện nhưng ai cũng phải thay đổi để không phải mất thêm tiền và họ ủng hộ sự thay đổi, còn người bán hàng thì không muốn bị phạt (mức phạt hiện nay có thể tới hàng chục ngàn USD nếu không chấp hành).

Một lần đến Úc, tại các cửa hàng hai chuỗi siêu thị lớn nhất là Coles và Woolworths, tôi được tặng miễn phí các túi thân thiện với môi trường và khuyến khích sử dụng nhiều lần. 

Siêu thị East West Market ở Vancouver, Canada đã có một ý tưởng ấn tượng. Các mẫu túi có in chữ: "Bách hóa phim người lớn kỳ quặc" hay "Bán buôn thuốc mỡ bôi mụn cóc" kèm dòng chữ nhỏ hơn bên dưới: "Hãy tránh sự xấu hổ này bằng cách mang theo một chiếc túi dùng nhiều lần". 

Nhiều người chú ý đến thông điệp từ những dòng chữ nhỏ nên sưu tầm các mẫu túi khác nhau và chuộng những túi có độ bền cao hơn.

Mua sắm không túi nilông: dễ hay khó?

Tại Hàn Quốc, không phải họ không nhận thấy sự cần thiết của việc sử dụng túi nhiều lần nhưng có lẽ hệ thống phân loại rác quá tốt nên người dân vẫn dùng và thải bỏ túi nilông. Ở đó, tôi đã thường xuyên đi chợ với túi vải và hộp mang từ nhà. 

Hầu hết người bán hàng đều tỏ ra ngạc nhiên và thích cách làm của tôi. Thậm chí, họ còn tặng thêm một ít sản phẩm như một cách khuyến khích lối sống này, với lời giải thích: túi nilông đắt, lại không tốt, giá mà ngày càng nhiều người thực hiện!

Một chiếc bánh mì được gói trong khăn tay thay vì kẹp một tờ giấy và bọc trong túi nilông có quai; thức ăn sống được đựng trong hộp, rau được cho vào túi nhiều ngăn bằng vải dù hoặc vải cotton tái chế từ quần áo cũ; gạo, đậu, mì... được mua theo ký trong túi vải, túi giấy hoặc túi tái chế - đây là cách nhiều người Việt đã làm khi đi mua hàng vài năm qua. 

Đôi khi người bán khó chịu vì họ mất thời gian hơn là tiện tay gói ghém vào bọc nilông, vài ánh mắt hiếu kỳ của những người xung quanh. Nhưng người mua cứ kiên trì, đây đó có những cá nhân đi mua thức ăn với hộp thủy tinh hay túi silicon, cặp lồng; mua nước với bình cá nhân; đi chợ với túi sử dụng nhiều lần...

Song, số đông vẫn làm như cũ. Vài trái ớt, vài củ hành giá 1.000-2.000 đồng cũng phải đựng trong một túi nilông, một gói xôi 5.000 đồng được gói bằng miếng nilông và bỏ vào túi nilông kèm một cái muỗng nhựa. Một tuýp kem đánh răng có bao bì sạch sẽ rồi vẫn cứ phải cho vào một túi nilông. Một ly cà phê sáng mua dọc đường với ly, ống hút nhựa, túi nilông để mang đi. Mỗi phần ăn kiểu giao hàng tận nơi có 3-5 món đồ nhựa... 

Tất cả đều vứt ra môi trường sau bữa ăn. Đó là sự chọn lựa, là điều chúng ta vẫn làm mỗi ngày. Thay đổi cách gì khi chính mỗi người vẫn cố giữ thói quen cũ dù biết độc, bẩn cho mình và nguy hại cho môi sinh...

Những cái túi không quá đắt tiền nhưng sử dụng được nhiều lần (thậm chí hàng năm), những ly, bình mang theo từ nhà, sạch sẽ hơn nhiều, vì sao chúng ta không chọn? Bất cứ thứ gì có thể đựng mà bạn mang theo bên mình cũng dễ dàng trở thành lựa chọn thay thế. Thêm một chiếc túi nilông chỉ vì sự tiện lợi thì không đáng để trả giá cho đất, nước, không khí bẩn.

GS.TS Đặng Kim Chi (Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường):

Nên cấm sản xuất túi nilông loại nhỏ và ống hút nhựa

Rất dễ gặp những hình ảnh người đi chợ không mang gì cả, khi về các thứ đều đựng trong túi nilông, những cái túi được phát không rất dễ dàng. Bất cập chính ở chỗ chúng ta có công cụ quản lý, chính sách tài chính để hạn chế túi nilông (như thuế bảo vệ môi trường với túi nilông), nhưng lại không thu được.

Nếu mỗi ký túi nilông được thu đúng quy định thuế, giá thành túi nilông chắc chắn phải đắt hơn, vì còn phải tính giá nguyên liệu, chi phí sản xuất. Khi người bán hàng chi nhiều tiền hơn cho việc mua túi, họ sẽ giảm dùng và không dễ cho không như hiện nay.

Tuy nhiên, nếu các cơ sở sản xuất túi nilông, chủ yếu là hộ sản xuất nhỏ lẻ, chỉ nộp thuế khoán, không nộp thuế bảo vệ với túi nilông, mỗi ký túi nilông họ trốn nộp được 50.000 đồng, nên mới có chuyện giá 1kg túi nilông rất rẻ, chỉ vài mươi ngàn đồng. Chính sách thuế với túi nilông với mục đích hạn chế sản xuất, hạn chế sử dụng cuối cùng không thực hiện được.

Bảo vệ môi trường, vấn đề đầu tiên là phải giảm thiểu xả rác nhựa. Cần giải pháp đồng bộ từ nhà sản xuất đến người tiêu dùng, người quản lý, từ sản xuất đến xử lý rác.

Vì vậy, đi kèm với một chính sách thuế thực hiện hiệu quả với các nhà sản xuất, cần phải thực hiện mạnh mẽ các giải pháp truyền thông, kêu gọi tất cả cửa hàng, cửa hiệu, siêu thị, trung tâm thương mại, các nhãn hàng, thương hiệu lớn giảm sử dụng đồ nhựa dùng một lần.

Thậm chí kêu gọi thực hiện đi chợ chỉ mang theo giỏ, làn và vật liệu sử dụng gói tại chợ có khi bằng lá chuối, lá dong... rất dễ phân hủy.

Hạn chế túi nilông: Đánh thuế cũng như không! Hạn chế túi nilông: Đánh thuế cũng như không!

TTO - Tăng thuế túi nilông để góp phần bảo vệ môi trường là một trong những giải pháp mà Bộ Tài chính báo cáo. Nhưng chính sách này có vẻ 'bất lực' khi giá bán nhiều loại túi nilông còn thấp hơn mức thuế đánh vào nó.

NGUYỄN HẢI
Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận
    Bình luận Xem thêm
    Bình luận (0)
    Xem thêm bình luận