Học sinh Trường tiểu học Trần Hưng Đạo tập thể dục giữa giờ với nền nhạc dân ca - Ảnh: H.H.

Trần Ngọc Hải, học sinh Trường THPT Trần Văn Giàu (Q.Bình Thạnh, TP.HCM), cho hay: “Trường mình không dạy về dân ca, chỉ có các câu lạc bộ do học sinh tự sinh hoạt với nhau. Dân ca Việt Nam rất nhẹ nhàng và dễ đi vào lòng người. Nhưng hiện nay, nhiều học sinh như tụi mình thường nghe nhạc nước ngoài hơn là âm nhạc truyền thống".

Thái Đình Tiến, học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (Bình Phước), cho biết trường của Tiến cũng không đưa dân ca hay các thể loại âm nhạc truyền thống vào chương trình giảng dạy.

Cô Quỳnh Trang, giáo viên dạy văn của Trường THCS&THPT Lạc Hồng (TP.HCM), nhận định: dân ca và văn học dân gian có vị trí rất quan trọng đối với đời sống của người Việt, chương trình ngữ văn của bậc THCS và THPT cũng rất coi trọng mảng văn hóa dân gian.

"Tuy nhiên, có thể do các em học sinh thích những điều hiện đại nên dân ca nói riêng và văn hóa dân gian nói chung vẫn chưa chạm sâu được vào tâm hồn của các em", cô Trang nói.

>> Cô Quỳnh Trang

[AUDIO id=1427272967011 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/uaJX47Tm.mp3[/AUDIO]

Không bất ngờ

Tiến sĩ sử học Hãn Nguyên Nguyễn Nhã nói ông hoàn toàn không bất ngờ với con số khảo sát này.

Ông nói: "Con số này phần nào nói lên rằng giáo dục của chúng ta hiện nay chưa thật sự coi trọng việc giữ hồn dân tộc. Tôi biết các trường tiểu học ở Thái Lan đều trưng bày những nhạc cụ dân tộc, các em học sinh được tiếp cận với âm nhạc truyền thống".

>> TS Nguyễn Nhã

[AUDIO id=1427272996290 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/NgUCe3kT.mp3[/AUDIO]

Cũng vậy, GS.TS Ngô Đức Thịnh, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, nói ông không bất ngờ và cho biết: "Không chỉ có các em học sinh mà ngay cả sinh viên đại học cũng mơ hồ về dân ca, về văn hóa truyền thống dân tộc".

GS Ngô Đức Thịnh chia sẻ:

>> GS.TS Ngô Đức Thịnh

[AUDIO id=1427272983723 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/rdK3VwiA.mp3[/AUDIO]

TS Nguyễn Nhã cũng cho biết gia đình ngày nay không chú ý dân ca.

“Chúng tôi lớn lên bằng những bài dân ca ngọt lành trong lời ru của mẹ. Và dân ca thấm vào lòng một cách tự nhiên. Thời nay, tôi thấy rất ít bà mẹ hát ru con”, TS Nguyễn Nhã nói.

>> TS Nguyễn Nhã

[AUDIO id=1427272976003 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/LhMePmCO.mp3[/AUDIO]

Đưa dân ca vào tâm hồn học sinh một cách tự nhiên

Tại Trường tiểu học Trần Hưng Đạo (Q.1, TP.HCM), thay vì tập thể dục giữa giờ theo nhịp đếm của giáo viên, các em học sinh được tập trên nền nhạc dân ca, đồng dao.

Ông Bùi Duy Phương, hiệu trưởng nhà trường, nhận định hiện nay nhiều học sinh bị chi phối bởi nhạc hiện đại, nhạc quốc tế mà quên đi phần âm nhạc dân tộc rất có ý nghĩa. Vì thế, nhà trường quyết định lồng ghép dân ca vào các giờ tập thể dục và nhiều hoạt động khác với mong muốn giúp các em hiểu và yêu âm nhạc truyền thống của dân tộc mình.

"Học trò thích thú hơn nhiều vì được tập trên nền nhạc có nhịp, có phách vui tươi", ông Phương chia sẻ.

Ngoài việc tập thể dục giữa giờ với nhạc nền là dân ca, Trường tiểu học Trần Hưng Đạo còn đưa âm nhạc dân tộc đến với học sinh theo nhiều cách

Ông Phương còn cho biết: Trường tiểu học Trần Hưng Đạo còn tổ chức nhiều hoạt động khác để đưa âm nhạc dân tộc đến gần hơn với các em học sinh.

"Chúng tôi cho các em sưu tầm các làn điệu dân ca, các bài đồng dao, sau đó các em sẽ đặt lời mới cho các bài hát này. Học sinh của trường cũng tham gia biểu diễn tại liên hoan âm nhạc dân tộc. Ngoài ra, trường cũng mời các đoàn nhạc dân tộc về trường biểu diễn và trò chuyện với các em về đàn tranh, đàn cò, đàn t'rưng...", ông Phương nói với TTO.

Cô Quỳnh Trang cho biết một hoạt động mà Trường THCS-THPT Lạc Hồng đang làm hiện nay là tổ chức các trò chơi như “Em yêu văn học”, “Em yêu lịch sử” để chuyển tải dân ca và các loại hình văn hóa dân gian dưới hình thức giải trí, văn nghệ.

>> Cô Quỳnh Trang

[AUDIO id=1427272884617 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/N7DUOpvS.mp3[/AUDIO]

Cô Trang chia sẻ: "Tôi nghĩ dân ca có một vị trí không thể thay thế trong đời sống tinh thần của người Việt Nam. Nếu không làm tốt việc truyền cảm hứng để các thế hệ trẻ tiếp thu và phát huy những làn điệu dân ca sẽ là thiếu sót của những người lớn chúng ta".

>> Cô Quỳnh Trang

[AUDIO id=1427272939508 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/qPhXOXq6.mp3[/AUDIO]

Theo TS Nguyễn Nhã, tiếp cận những cái mới, những điều hiện đại là điều tốt nhưng trước hết phải hiểu, phải quý những gì dân tộc mình có.

>> TS Nguyễn Nhã

[AUDIO id=1427272951158 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/iwlZPWri.mp3[/AUDIO]

Tháng 1 vừa qua, Sở GD-ĐT Hà Tĩnh đã thành lập ban chỉ đạo đưa dân ca ví giặm vào giảng dạy ở trường học

Hướng để học sinh tiếp cận, tìm tòi và hiểu về dân ca cũng như văn hóa dân tộc, theo GS Ngô Đức Thịnh là qua các hoạt động mềm ở nhà trường.

 “Không nên đưa vào chương trình học chính khóa vì sẽ gây thêm sức nặng cho các em. Hãy để thời gian học dân ca, tìm hiểu về văn hóa truyền thống như là một hoạt động thư giãn, khám phá và tự các em học sinh sẽ thấy hứng thú hơn”, GS Thịnh đề xuất.

GS Ngô Đức Thịnh cũng chia sẻ việc cho các em tìm hiểu về các loại hình nghệ thuật truyền thống là một nền tảng lâu bền cho việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lâu đời, cần gìn giữ qua từng thế hệ.

>> GS.TS Ngô Đức Thịnh

[AUDIO id=1427272924342 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/V13DI75W.mp3[/AUDIO]

“Phải có sự vào cuộc toàn lực từ phía học sinh, nhà trường, gia đình và cả xã hội để dân ca nói riêng và văn hóa dân gian đến gần hơn với những người trẻ”, cô Trang nhận định.

>> Cô Quỳnh Trang

[AUDIO id=1427272912892 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/DysiHMcp.mp3[/AUDIO]

Các em học sinh tập thể dục và hát theo bài Trống cơm 

[VIDEO id=1427283147634 alt=]//static.tuoitre.vn/tto/r/2015/03/25/31m4Yw5o.mp4[/VIDEO]