Thời sự Xã hội

17/09/2015 06:30 GMT+7

Khi phố biến thành sông

VÕ HƯƠNG - AN NHIÊN - MAI NGUYỄN

TTO - Chỉ một trận mưa kéo dài chiều tối ngày 15-9 đã để lại ký ức kinh hoàng cho người dân về tình trạng ngập nước của TP.HCM. Nỗi sợ mang tên ngập kéo dài đến hôm nay

Dòng người đẩy xe trong biển nước trên đường Nguyễn Hữu Cảnh tối 15-9 - Ảnh: Thuận Thắng

Hàng ngàn người dân TP.HCM khắp các nẻo đường phải khổ sở đẩy bộ xe máy trong tình trạng xe chết máy, đường ngập đến thắt lưng, mưa lại xối xả trên đầu. Dòng người nối đuôi nhau đứng chờ trong nước ngập mà không biết làm gì khi tứ phía là xe lớn xe nhỏ.

Trên mạng xã hội còn chế ảnh người người dùng thau, dùng phao “bơi” trên đường. Tan làm từ 5, 6 giờ chiều nhưng nhiều người đến nửa đêm mới về được đến nhà, thậm chí có người vì quá kiệt sức phải thuê khách sạn ngủ lại.

Chung cư cao cấp cũng bị ngập nước

Chị Lý Ngọc Mai Anh (Q.Thủ Đức TP. HCM) cho biết mình mất 3 tiếng rưỡi cho đoạn đường lẽ ra chỉ đi khoảng 30 phút. “Lần đầu tiên tôi thấy ngập kinh khủng như vậy, dù chuyện ngập nước ở TP.HCM thì không lạ gì”, chị Mai Anh nói.

“Đường ngập đến nửa bánh xe. Chỉ có xe hơi mới chạy được còn tất cả các loại xe máy đều bị chết máy. Rất nhiều người đi chung đường với tôi bị té xe, trôi đồ đạc lình bình. Nói thật, tình trạng ngày hôm qua giống như đi chạy lũ vậy. Rất nhiều người lội nước bị sụp hố ga.

Chị Thu Huệ (Q.6) cho biết con chị sau một tối dầm nước, sáng đã bệnh không thể đến trường.

Khổ sở hơn, một người sống ở chung cư Green Hills tại quận Bình Tân cho biết nước đã tràn vào hầm giữ xe chung cư và gây ngập sâu đến 2-3m.

Xe cộ hư hỏng làm chị không thể đưa con đến trường, đem xe đi sửa cũng không thể được vì nơi sửa xe cũng quá tải do có quá nhiều người đưa xe chết máy đến sửa.

“Chung cư tôi ở giờ cúp điện, cúp nước, internet cũng không có. Không thang máy, đưa đón thằng con đi học từ tầng 12, lên xuống mệt đứt hơi. Cúp điện, cúp nước ba ngày, không biết sẽ sao đây”, chị nói.

Nước ngập trong bãi đỗ xe chung cư - Ảnh bạn đọc cung cấp

Kẹt xe khủng khiếp trên đường Xô Viết Nghệ Tĩnh - Ảnh: Hữu Khoa

Có sự sai lầm trong quy hoạch

“Có thể tham khảo cách chống ngập bằng hệ thống G-Cans của thành phố Tokyo” là ý kiến của kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Dũng.

Theo ông Dũng, tình trạng ngập của TP.HCM do rất nhiều nguyên nhân, trong đó có sự sai lầm trong quy hoạch.

Bên cạnh đó, những vùng đầm lầy, hồ điều tiết tự nhiên gần như đã bị san lấp hết bởi sự phát triển đô thị; sông ngòi nhiều nhưng lại bị chia cách theo từng lưu vực. Những vấn đề này đã dẫn đến tình trạng ngập lụt, triều cường và giao thông hỗn loạn như hiện nay.

“Kinh nghiệm từ Tokyo, Nhật Bản cho thấy họ sử dụng hệ thống G-Cans để trữ lượng nước mưa. Độ dài và độ rộng của G-Cans tương đương với hệ thống tàu điện ngầm. Hệ thống này không chỉ đủ sức thoát nước cho thành phố Tokyo khi mưa mà còn đảm bảo thoát nước cho những trận triều cường, bão,…

Hệ thống cáp ngầm cũng đi theo đường hầm này để giữ vẻ mỹ quan cho đô thị. Nước từ hệ thống G-Cans sẽ chảy về một hồ ngầm rất lớn và từ đó, nước sẽ được bơm ra biển ”, ông Dũng chia sẻ.

Kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Dũng nhận định xây dựng những hồ điều tiết sẽ là giải pháp cuối cùng phải thực hiện để giải quyết tình trạng ngập của thành phố. Số lượng hồ cần xây dựng để thoát nước hiệu quả cho thành phố theo ông là không nhỏ.

“Khi xây dựng phải tính toán đến việc thoát nước cho thành phố và nước từ thượng nguồn đổ về. Hơn nữa, cần có sự kết hợp thực hiện đồng bộ giữa các bên như thoát nước, giao thông, hệ thống cáp ngầm như cáp điện, cáp internet… để tận dụng tối đa công năng của hệ thống dưới đất này”, ông Dũng đề xuất thêm.

Một vấn đề khác, theo kỹ sư Tuấn Kiệt là việc xã hội hóa chống ngập, có thể kêu gọi các nhà đầu tư, doanh nghiệp tham gia cùng, thay vì dùng ngân sách nhà nước để chi cho việc này.

Kỹ sư Tuấn Kiệt đề xuất có thể xây các bể chứa nước ngầm, tích nước tại các khu đất trống, quỹ đất công, các công viên, sân vận động, khu vui chơi giải trí, trường học, bến xe,… và thậm chí là tại những con đường không có xe tải đi qua. Đối với những khu vực không thể xây dựng hồ chứa ngầm thì sẽ có đường cống thoát nước dẫn đến hồ chứa gần nhất.

“Trữ tạm nước tại các bể chứa này, sau đó khi mưa dứt, triều cường xuống thì dùng hệ thống bơm để xả ra ngoài cho việc tưới cây, phòng cháy chữa cháy…

Bể chứa nằm bên dưới, bề mặt bên trên vẫn có thể sử dụng vào những mục đích như công viên, sân vận động, khu dịch vụ, giải trí….

Như vậy vừa giảm được việc khai thác nước ngầm vừa tận dụng được tối đa quỹ đất của thành phố và tạo ra lợi nhuận từ việc khai thác bề mặt phía trên bể chứa nước ngầm”, ông Kiệt nói.

Ngoài việc xây các bể chứa nước ngầm, việc khai thông dòng chảy, đặt những van khóa một chiều, thường xuyên nạo vét kênh rạch… là những việc cần phải làm đồng bộ để tránh cảnh “phố ngập thành sông” mỗi khi mưa lớn kết hợp triều cường như hiện nay.

Việc thu gom rác, nạo vét kênh rạch, cấm xả rác bừa bãi làm tác nghẽn dòng chảy, theo ông Kiệt là phải quy trách nhiệm cụ thể cho người đứng đầu khu phố, khu dân cư.

“Nếu ai cũng nghĩ đó không phải việc của mình thì khi mưa xuống, triều cường lên, rác ngập lênh láng, nước không thoát được thì ai chịu? Tất cả cùng chịu thôi”, ông Kiệt nói.

Nước dâng quá cao, nhiều xe chết máy phải chổng chân dốc nước và mang đi sửa - Ảnh: Thuận Thắng

Sáng 16-9, người dân đường Ấp Chiến Lược túc trực bơm nước chống ngập - Ảnh: Đức Phú

Ông Đỗ Tấn Long: “Chống ngập cần thời gian dài..."

Ông Đỗ Tấn Long - trưởng phòng quản lý thoát nước, Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP.HCM cho biết trận mưa ngày 15-9 lên đến 142mm, trùng với đỉnh triều cường 1.4m, vượt mức báo động 3. Một số khu vực trũng thấp của thành phố như quận Bình Thạnh, quận Thủ Đức, quận 8, quận 6… bị ngập nặng.

“Chống ngập cần thời gian dài, không thể hoàn thành trong một, hai ngày được. Vì khả năng tài chính từng năm có hạn nên sẽ có sự phân kỳ từng giai đoạn để đầu tư. Vì thế, có những tuyến đường chưa kịp đầu tư, khi gặp những trận mưa lớn thì tình trạng ngập vẫn có khả năng xảy ra. …”, ông Đỗ Tấn Long nói.

Ông Đỗ Tấn Long cho biết lộ trình năm 2016-2020 sẽ mở rộng chống ngập cho khoảng 550km2 thuộc 5 vùng ngoại vi và tiếp tục cải tạo một số tuyến cống, kênh rạch trục để đảm bảo thoát nước bền vững cho khu trung tâm.

Đồng thời tiến hành xây dựng, hoàn thiện tuyến đê bao khép kín, lắp đặt các trạm bơm để ngăn triều từ sông vào khu đô thị.

Theo dự kiến, 103 hồ điều tiết thoát nước cũng sẽ được xây dựng để góp phần chống ngập cho thành phố.

Video clip về tình trạng ngập ngày 15-9 do Truyền hình Tuổi Trẻ thực hiện

Đô thị đáng sống: Không thể có “đặc sản” là ngập lụt

Một đô thị đáng sống đúng nghĩa không thể nào là một đô thị mà kẹt xe, tiếng ồn và ngập lụt luôn là “đặc sản” của mình.

Để TP.HCM trở nên đáng sống thì nhiều hạn chế và “bệnh tật” của hệ thống hạ tầng đô thị thành phố phải được giải quyết, trong đó có chuyện ngập lụt.

Với những gì đang xảy ra, tôi dám khẳng định chắc chắn là TP.HCM đang đi lùi về mặt quản lý hệ thống hạ tầng đô thị dù rằng những giải pháp phát triển cho vấn đề này của thành phố là rất đáng ghi nhận.

Nguyên nhân gây ra tình trạng ngập lụt khủng khiếp như hiện nay là do quy hoạch yếu kém, là hệ quả của việc hạn chế tầm nhìn khi liên tục san lấp kênh rạch xây dựng công trình, bê tông hóa bề mặt không kiểm soát …

Một thành phố dù có hoa lệ đến mấy, sang trọng đến mấy với nhiều dịch vụ chất lượng cao đến mấy song người dân luôn phải đối mặt và chống chọi với những phiền toái trong cuộc sống thì chỉ có thể là nơi “ráng sống” chứ không thể là đáng sống!

Ngoài việc nạo vét cống rãnh thoát nước nhằm tăng tối đa tiết diện thoát nước như lẽ thường trong giải pháp chống ngập lụt, TP.HCM đang bắt đầu xây dựng thí điểm các hồ điều tiết chống ngập.

Về nguyên tắc thì hồ điều tiết sẽ “chia nước” của đô thị khi trời mưa và triều cường dâng, nên về nguyên tắc đây là giải pháp hiệu quả, khả thi.

Tại sao lại chỉ dám khẳng định đó chỉ là giải pháp hiệu quả, khả thi về nguyên tắc, mà không dám chắc thực tế có hiệu quả, khả thi ? Bởi lẽ đơn giản phụ thuộc vào việc thiết kế hồ điều tiết, dung lượng hồ, vị trí hồ, việc kết nối hồ với hệ thống thoát nước, cách xử lý nước hồ … Đó là nguyên nhân để đánh giá giải pháp đó có hiệu quả hay không và hiệu quả đến đâu.

Với một đô thị cũ cải tạo và phát triển như TP.HCM thì tôi cho rằng chuyện chống ngập lụt luôn là giải pháp tạm thời, chứ không thể là giải pháp rốt ráo được. Giải pháp rốt ráo chỉ có thể đối với đô thị mới. Hồ điều tiết như đã nói trên chính là giải pháp tạm thời có thể làm ngay.

Tôi nghĩ bằng cách nào đó TP.HCM phải sống chung với ngập, biến nước ngập từ sự phiền toái thành giá trị cộng thêm cho chất lượng sống đô thị.

Chính quyền TPHCM cần rốt ráo đặt hàng các nhà khoa học, nhà quy hoạch “vĩ đại” của thế giới, biến nơi này thành đô thị của kênh rạch, sông hồ với cây xanh “trên đầu” và nước “dưới chân” như các thành phố chằng chịt hệ thống sông ngòi, kênh mương độc đáo và lãng mạn ở đất nước Hà Lan.

KTS LÊ CÔNG SĨ

Xem thêm hình ảnh về trận ngập