Công ty mua lúa "lừa đảo"?

Ngày 1-3, ông Mai Trung Nưng, Giám đốc Hợp tác xã Hiệp Lực (xã Đông Hòa, tỉnh An Giang), cho biết đã gửi đơn tố cáo Công ty TNHH Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (phường Rạch Giá, tỉnh An Giang) lên công an tỉnh về hành vi "chiếm dụng tiền thu mua lúa của hợp tác xã, có dấu hiệu lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản", sau hơn 2 tháng thu mua lúa chưa thanh toán tiền đúng hẹn.

Theo đó, Hợp tác xã Hiệp Lực ký hợp đồng mua bán lúa với Công ty Toàn Cầu do bà Hồng Giang Nguyên - Giám đốc, đại diện pháp luật - ký kết. 

Nội dung hợp đồng thể hiện việc mua bán lúa tôm ST24, ST25; giá và sản lượng xác định tại thời điểm thu mua; phương thức thanh toán chia làm 3 đợt.

Theo thỏa thuận, trước thu hoạch 10 ngày, công ty phải tạm ứng cho hợp tác xã như hình thức đặt cọc. Sau khi cân lúa, công ty tạm ứng thêm khoảng 30%; phần còn lại thanh toán trong vòng 24 - 72 giờ kể từ khi hợp tác xã giao lô hàng. Tuy nhiên phía hợp tác xã cho rằng công ty không thực hiện đúng cam kết.

Cụ thể, từ ngày 17 đến 23-12-2025, Công ty Toàn Cầu thu mua hơn 375 tấn lúa của Hợp tác xã Hiệp Lực, nhưng không thanh toán đủ số tiền còn lại trong thời hạn 24 - 72 giờ theo hợp đồng. 

Phía hợp tác xã cho biết doanh nghiệp xác nhận còn nợ hơn 3,4 tỉ đồng, nhưng đến nay vẫn chưa trả tiền cho bà con.

"Do cận Tết, nhiều hộ dân yêu cầu thanh toán tiền lúa nên tôi phải thế chấp đất vay hơn 3 tỉ đồng để trả cho bà con. Người dân cần tiền mặt, nhưng công ty nhiều lần hứa vẫn không trả", ông Nưng nói.

Không chỉ Hợp tác xã Hiệp Lực, một số cá nhân, tổ hợp tác khác cũng phản ánh tình trạng tương tự.

Anh Nguyễn Hoài Phong (xã Châu Phong, tỉnh An Giang) - chuyên thu mua lúa cho Công ty Toàn Cầu tại vùng "miệt thứ" - cho hay từ ngày 5 đến 17-12-2025, anh đã tạm ứng hơn 2,3 tỉ đồng để mua lúa cho công ty nhưng họ chỉ chuyển tiền 6 lần thanh toán cho anh, với tổng số hơn 3,1 tỉ đồng. Đến nay vẫn còn nợ hơn 7,4 tỉ đồng.

"Hiện tôi vay nóng khoảng 4 tỉ đồng, vay bạn bè hơn 7 tỉ đồng để trả tiền lúa cho bà con. Nếu công ty tiếp tục chậm trả, tôi rất khó xoay xở", anh Phong nói.

Tương tự, anh Nguyễn Văn Đằng, tổ trưởng Tổ hợp tác Minh Thượng A (xã U Minh Thượng, tỉnh An Giang), kể anh cùng nông dân bán lúa cho Công ty Toàn Cầu vào tháng 12-2025, nhưng đến nay công ty còn nợ hơn 1,3 tỉ đồng. Do bị nhiều hộ dân tìm đòi tiền, anh gặp áp lực lớn nên anh phải bỏ nhà ra đi như trốn nợ.

Đề nghị lấy gạo "làm tin"

Trước phản ánh của nhiều hợp tác xã, tổ hợp tác, bà Hồng Giang Nguyên - đại diện Công ty Toàn Cầu - đã ký thông báo đề xuất "phương án thanh toán công nợ bằng gạo". Văn bản nêu do thị trường gạo biến động, giá giảm mạnh, lượng tồn kho lớn nên công ty gặp khó khăn về dòng tiền, dẫn đến chậm thanh toán.

Công ty đề xuất quy đổi công nợ sang gạo với giá 29.000 đồng/kg; hợp tác xã có thể nhận gạo để tự tiêu thụ hoặc lưu kho. Trường hợp tiếp tục giữ gạo, khi công ty cân đối được tài chính sẽ quy đổi lại bằng tiền mặt, dự kiến sau Tết Nguyên đán 2026.

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bà Nguyễn Việt Chinh - Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Toàn Cầu - xác nhận có ký hợp đồng thu mua lúa với Hợp tác xã Hiệp Lực. Nguyên nhân chậm thanh toán do tồn kho lớn, chưa xuất khẩu được.

"Hiện công ty còn tồn vài ngàn tấn gạo. Chúng tôi vừa ký đơn hàng xuất khẩu, dự kiến tháng tới xuất khoảng 4.500 tấn, sau đó tiếp tục giao thêm 15.000 - 25.000 tấn gạo. Khi xuất được hàng sẽ thanh toán dứt điểm cho đối tác", bà Chinh nói.

Bà Chinh cho rằng số tiền còn phải thanh toán cho Hợp tác xã Hiệp Lực khoảng hơn 2 tỉ đồng (không phải hơn 3 tỉ đồng như phản ánh) sau khi đối chiếu hợp đồng. Công ty đã thanh toán hơn 400 triệu đồng, trả lãi chậm thanh toán 1,5%/tháng với tổng tiền lãi hơn 50 triệu đồng và trước Tết chuyển thêm 100 triệu đồng.

Theo bà, công ty đã đề nghị giao gạo để hợp tác xã giữ làm tin nhưng phía hợp tác xã không đồng ý. Bà khẳng định công ty không mất cân đối tài chính, chỉ tạm thời khó khăn do chưa xuất khẩu được hàng; khi hoàn tất các lô xuất khẩu sắp tới sẽ thanh toán dứt điểm.

Kiến nghị công an vào cuộc 

Ông Trương Văn Tuấn Em - Chủ tịch UBND xã Đông Hòa - xác nhận chính quyền địa phương đang phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để làm rõ vụ việc đơn vị thu mua lúa gây bức xúc dư luận. Trong thời gian tới sẽ siết chặt quy trình quản lý các đơn vị thu mua nông sản trên địa bàn.

Ông Tuấn Em chia sẻ thêm: "Sự việc xảy ra là điều không ai mong muốn. Ở góc độ địa phương, chúng tôi đã trao đổi trực tiếp với trưởng công an xã và đề nghị công an tỉnh tiếp tục vào cuộc quyết liệt để sớm đưa vụ việc ra ánh sáng, đảm bảo công bằng cho nông dân".

Một thương lái nợ tiền lúa của dân huyện Trần Văn Thời cả năm chưa chịu trả

Liên quan vụ việc thương lái nợ tiền mua lúa của dân huyện Trần Văn Thời khiến nhiều người lo lắng, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau có báo cáo vụ việc gửi đến UBND tỉnh Cà Mau.