Dự thảo tuyên bố chung của hội nghị mà Hãng Kyodo có được cho thấy ASEAN và Trung Quốc - một trong những bên đối thoại của ASEAN - đã bắt đầu thảo luận về COC “bằng cách xây dựng dựa trên nền móng của lễ kỷ niệm lần thứ 20 quan hệ đối thoại ASEAN - Trung Quốc” diễn ra trong năm nay. Dự thảo nêu rõ: “ASEAN và Trung Quốc hướng tới hoàn tất việc này trước thời điểm diễn ra Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 19 và các hội nghị cấp cao liên quan sẽ được tổ chức tại Bali trong tháng 11 tới”.

Cũng trong dự thảo nói trên, cả hai bên dự kiến một lần nữa kêu gọi các bên tôn trọng tự do hàng hải trên biển Đông như quy định trong luật pháp quốc tế. Năm 2002, ASEAN và Trung Quốc đã đạt được nhất trí Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) nhằm đảm bảo một giải pháp hòa bình cho các tranh chấp trên tuyến hàng hải chiến lược này, song vẫn cần thiết lập một COC có tính ràng buộc pháp lý.

Giới chức Philippines ngày 13-7 cho rằng việc Trung Quốc từ chối cùng Philippines đưa tranh chấp trên biển Đông ra tòa án công lý của Liên Hiệp Quốc phán quyết cho thấy tuyên bố về chủ quyền của Trung Quốc đối với khu vực này “dựa trên những nền tảng yếu về pháp lý”.

“Việc Trung Quốc không chấp nhận gợi ý của Philippines có thể dẫn tới kết luận là Trung Quốc có thể không chứng minh được tính đúng đắn của các quan điểm của họ theo Công ước về luật biển của Liên Hiệp Quốc”, AFP dẫn tuyên bố của Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario.

Trong một diễn biến khác, Reuters cho biết Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton sẽ đến Bali, Indonesia ngày 21-7 để tham gia một loạt cuộc họp cấp bộ trưởng, bao gồm các cuộc đối thoại chiến lược với Đông Nam Á. Chuyến đi của bà nhằm thể hiện cam kết lâu dài của Mỹ trong việc tăng cường hiện diện chiến lược của Mỹ trong khu vực Đông Nam Á. Bên cạnh đó bà cũng sẽ gặp gỡ các bộ trưởng trong Hội nghị thượng đỉnh Đông Á để chuẩn bị cho sự tham dự lần đầu tiên của Tổng thống Mỹ Barack Obama tại hội nghị 18 quốc gia này vào tháng 11.