Phóng to

“Có những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống, giống như thời gian Bill và tôi ngắm những tia nắng cuối cùng trên sông Chobe. Đây là một ngày mà tôi mong ước được kéo dài mãi. Khi quay về Washington, chúng tôi sẽ bị soi rọi bởi một thứ ánh sáng nghiệt ngã hơn”

Tạm biệt Arkansas

Một số cuộc tấn công ngày ấy dù vu khống tôi là một phụ nữ xấu xa, một bà mẹ hay một người vợ tồi hoặc bóp méo lời nói hoặc vai trò của tôi đối với các vấn đề, đều có động cơ chính trị và được dựng lên để kiềm chế tôi. Một số công kích khác có lẽ phản ánh mức độ mà xã hội Hoa Kỳ vẫn còn đang điều chỉnh đối với vai trò đang thay đổi của phụ nữ.

Tôi luôn giữ nguyên tắc của mình: chấp nhận những lời chỉ trích gay gắt nhưng không được mang tính cá nhân. Nếu có sự thật hoặc giá trị trong các lời chỉ trích, hãy cố gắng học hỏi. Nếu không hãy để cho nó trôi đi. Nói thì luôn dễ hơn làm. Tôi không còn là đại diện cho riêng bản thân mình. Tôi đang đề nghị người dân Mỹ cho phép tôi đại diện họ trong một vai trò thể hiện mọi thứ, từ vẻ đẹp quyến rũ đến tính hiền thục của một bà mẹ.

Tôi đã xin nghỉ phép ở công ty luật của mình, rút khỏi tất cả các tổ chức từ thiện và ban điều hành doanh nghiệp mà tôi đã tham gia. Tôi đã đi làm toàn thời gian trong thời gian kết hôn với Bill và đánh giá cao tính độc lập, sự khẳng định bản thân trong công việc. Bây giờ tôi chỉ còn trách nhiệm làm "phu nhân", một trải nghiệm lạ lẫm đối với tôi. Cả hai chúng tôi đều trăn trở về vai trò của tôi. Tôi có thể có một "vị trí" nhưng đó lại không phải là một "công việc" thật sự. Làm thế nào tôi sử dụng phương tiện này để giúp chồng mình và phục vụ tổ quốc nhưng không đánh mất bản sắc của mình trong mùa bầu cử dữ dội ấy.

Bill đắc cử tổng thống. Tối 16-1-1993, hàng ngàn bạn bè và người dân ủng hộ đã đứng chật cứng ở nhà đỗ máy bay khổng lồ ở phi trường Little Rock trong buổi lễ chia tay cảm động. Tôi rất háo hức về điều đang chờ đón mình nhưng nhiệt tâm của tôi cũng bị nhuốm màu u buồn khi Bill suýt khóc lúc trích dẫn lời của một bài hát cho đám đông các người ủng hộ: "Arkansas thấm sâu vào máu thịt tôi và luôn mãi như thế". Sau đó là biết bao lời chào, vẫy tay, ôm nhau. Khi chúng tôi đã ở trên không, ánh đèn của thành phố Little Rock biến mất dưới những đám mây và không còn gì ngoài việc hướng về phía trước.

Chúng tôi bước vào Nhà Trắng lần đầu tiên vào ngày 20-1-1993 với tư cách cư dân mới của nó, nơi trước đây tôi đã ghé thăm với tư cách khách mời. Giờ đây, nó đã là nhà của tôi. Trong khi bước lên theo lối dẫn vào Nhà Trắng, tôi chợt nhận ra một thực tế: tôi thật sự là đệ nhất phu nhân, vợ của tổng thống Hoa Kỳ. Đây là lần đầu tiên trong nhiều lần tôi tự nhắc nhở mình về một sự thật lịch sử mà giờ đây tôi được dự phần.

Không có cẩm nang hướng dẫn làm đệ nhất phu nhân. Bạn tiếp nhận công việc này bởi vì chồng mình đã trở thành tổng thống. Những người tiền nhiệm trước đây đến Nhà Trắng đều tìm một vị trí nào đó thể hiện các quan điểm, phong cách của riêng họ và tìm cách dung hòa các nhu cầu của chồng, gia đình và quốc gia. Tôi cũng vậy. Bill không bổ nhiệm tôi vào một vị trí chính thức nào. Thậm chí nếu anh ấy muốn cũng không được. Các đạo luật chống đưa người thân trong gia đình, họ hàng vào làm việc đã được ban hành kể từ khi John F. Kennedy bổ nhiệm người em của mình là Bobby làm bộ trưởng tư pháp.

Tuy nhiên, không có luật nào ngăn cản tôi tiếp tục vai trò là cố vấn không ăn lương của Bill Clinton và, trong một số trường hợp, là đặc sứ của anh. Dần dần những năm sau đó, tôi hiểu được ngọn núi mà chúng tôi đang leo lên dốc đứng biết chừng nào.

Vượt lên chính mình

Phóng to

“Sau khi tôi đã giữ quyển Kinh thánh trong tất cả những lần Bill tuyên thệ ở các buổi lễ nhậm chức của Bill, giờ đây anh và Chelsea đang giữ quyển Kinh thánh để tôi làm lễ tuyên thệ với sự chứng kiến của Al Gore trong buổi lễ nhậm chức (giả định) của tôi. Tôi đã là thượng nghị sĩ”

Chiều 12-2-1999, Thượng viện Hoa Kỳ đã bỏ phiếu tha bổng Bill trước những lời buộc tội với sự nhất trí cao trong vụ xìcăngđan Monica Lewinsky. Đó cũng là thời điểm tôi bắt đầu hình dung tương lai của mình. Tôi vẫn còn chưa quyết định có tranh cử vào Thượng viện hay không, số người vội vã can ngăn tôi cũng đông không kém số người động viên tôi.

Đặc biệt, các bạn bè thân thiết không thể hiểu nổi tại sao tôi lại xem xét một cuộc vận động vào Thượng viện đầy mệt mỏi sau những chấn động tinh thần trong vài năm vừa qua. Đoạn đời trên con đường vận động tranh cử sẽ khác xa với sự tiện nghi và an ninh chốn Nhà Trắng.

Nhân vật có khả năng được đề cử của Đảng Cộng hòa là Rudolph Giuliani, thị trưởng New York, sẽ là một đối thủ đáng gờm cho bất kỳ một ứng cử viên Đảng Dân chủ nào. Tôi cần một cú hích. Vào tháng ba, tôi đến New York để cùng với huyền thoại tennis Billie Jean King tham dự một sự kiện quảng cáo cho bộ phim đặc biệt của HBO về phụ nữ trong thể thao. Chúng tôi tập trung tại trường thực nghiệm sư phạm ở vùng lân cận Chelsea thuộc Manhattan, nơi có hàng chục nữ vận động viên trẻ tuổi đang đứng trên sân khấu được trang trí với dải băng khổng lồ mang dòng chữ "Vượt lên chính mình", tựa đề phim của HBO.

Sofia Totti, đội trưởng đội bóng chuyền nữ, giới thiệu tôi. Khi tôi tiến đến bắt tay cô, cô đã ngả người về phía tôi và thì thầm vào tai tôi: "Hãy vượt lên chính mình, bà Hillary. Hãy can đảm lên". Lời động viên của cô đánh thức tôi mạnh mẽ và tôi bắt đầu nghĩ: tôi có thể e ngại điều mà tôi đã thuyết phục những phụ nữ khác làm ư? Tại sao tôi lại do dự về việc tham gia cuộc đua này? Tại sao tôi không suy nghĩ nghiêm túc hơn về nó? Có lẽ tôi nên "vượt lên chính mình". Tháng 2-2000, tôi chính thức tuyên bố việc ra ứng cử.

Chỉ một thời gian ngắn sau việc đề cử, một chấn động đã làm rung chuyển chính trường New York. Ngày 19-5, thị trưởng Giuliani tuyên bố rút khỏi cuộc chạy đua vào thượng nghị viện sau khi bác sĩ chẩn đoán ông ta bị chứng ung thư tiền liệt tuyến. Tôi lại bắt đầu với một đối thủ hoàn toàn mới - nghị sĩ Rick Lazio. Cuối cùng, chiến dịch tranh cử của tôi cũng đã vượt qua được những giai đoạn khó khăn nhất. Tôi đã làm việc không mệt mỏi cho đến phút cuối, kết quả kiểm phiếu vào buổi chiều 7-11 cho thấy tôi đã thắng cử vượt mức tưởng tượng. Sau 16 tháng vận động tranh cử, sau tám năm với tước hiệu mà không có chức vụ, giờ đây tôi đã là một "thượng nghị sĩ chưa nhậm chức".

Ngày 3-1-2001, tôi đã bước lên bục thượng viện để tuyên thệ nhậm chức. Khi tôi xoay lại và nhìn về hướng phòng khách, tôi thấy mẹ, con gái và chồng tôi đang mỉm cười với tân thượng nghị sĩ của New York. Ba ngày sau, vào một buổi chiều mưa thứ bảy, chúng tôi tổ chức một buổi tiệc chia tay trong một cái lều vải khổng lồ ở khu vườn phía nam cho tất cả những người đã làm việc hoặc tình nguyện làm việc tại Nhà Trắng suốt tám năm qua. Ban nhạc tấu lên những thanh âm mở đầu cho bản nhạc Đừng bao giờ ngừng nghĩ đến tương lai - bản nhạc vui trong chiến dịch của Bill năm 1992 - đám đông cùng đồng ca như một dàn hợp xướng ồn ào, vui vẻ điệp khúc của bài hát.

Rồi thì tôi cũng phải nói lời chia tay với ngôi nhà tôi đã trải qua tám năm sống cùng lịch sử.