Bày tỏ lo ngại TP.HCM sẽ mất dần thế cạnh tranh khi những ngành vốn tạo nên lợi thế cho TP.HCM đang chuyển dần về các tỉnh lân cận, các chuyên gia cho rằng cần có một chiến lược cụ thể về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, song song đó cần đẩy mạnh cải cách hành chính và xem đó là khâu trọng yếu để phát triển kinh tế.

Theo TS Đinh Sơn Hùng - viện phó Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, dù luôn duy trì tốc độ tăng trưởng khá cao và là đầu tàu của kinh tế cả nước, nhưng sự phát triển kinh tế TP.HCM đã và đang bộc lộ nhiều khiếm khuyết. Đó là hiệu quả và chất lượng tăng trưởng thấp, năng lực cạnh tranh ngày càng suy giảm, tăng trưởng thiếu bền vững và ẩn chứa nhiều rủi ro... “Có một nghịch lý là tích lũy của nền kinh tế còn rất thấp, vốn rất ít mà tăng trưởng lại chủ yếu dựa vào vốn, vốn đóng góp đến 60% vào tăng trưởng, làm sao đảm bảo được yếu tố bền vững...” - ông Hùng nói.

Cũng chia sẻ vấn đề này, GS.TS Nguyễn Thị Cành (Trường ĐH Kinh tế luật, ĐH Quốc gia TP.HCM) cho rằng trong 10 năm TP.HCM sẽ mất đi một số lợi thế cạnh tranh vì sân bay quốc tế và hàng loạt cảng tới đây sẽ được chuyển về Đồng Nai. Trong khi đó nhiều ngành kinh tế được định hướng là mũi nhọn, được chú trọng phát triển như tài chính ngân hàng, khoa học công nghệ nhưng hiệu quả chưa cao, tỉ trọng đóng góp trong GDP rất thấp...

“Với quy mô của nền kinh tế TP.HCM, tăng trưởng kinh tế cần phải chú trọng cả về lượng lẫn chất, trong đó chất lượng tăng trưởng phải được xem là mục tiêu hàng đầu chứ không phải là số lượng...” - PGS.TS Trương Thị Hiền, hiệu trưởng Trường Cán bộ TP, nói. Trao đổi với chúng tôi bên lề hội thảo, TS Hồ Ngọc Minh - phó Ban quản lý khu đô thị Tây Bắc TP.HCM - có cùng quan điểm khi cho rằng TP.HCM không nhất thiết phải chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng cao mà phải tính đến vấn đề an sinh xã hội. “Cứ đòi tăng trưởng cao mà chế độ an sinh xã hội kém, chất lượng sống của người dân thấp, hết kẹt xe rồi đến ngập nước... thì cũng chẳng có ý nghĩa gì” - ông Minh nói.

Ở một góc độ khác, GS.TS Nguyễn Thanh Tuyền cho rằng để thực hiện tái cấu trúc kinh tế một cách hiệu quả, TP.HCM cần “xung kích” trong chuyển đổi từ mô hình đầu tư phát triển theo chiều rộng, với công nghệ thấp và thâm dụng nhiều lao động sang đầu tư phát triển theo chiều sâu với thế mạnh là công nghệ cao, sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng...

Trên cơ sở đó, GS.TS Tuyền cho rằng cần tạo bước đột phá vào năm ngành kinh tế mũi nhọn là công nghệ thông tin, sinh học, tự động hóa, vật liệu và năng lượng mới. “Tất nhiên không đầu tư phát triển tràn lan mà phải căn cứ trên thế mạnh của từng ngành, cùng với việc ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao phục vụ các mục tiêu đột phá và những ngành này...” - ông Tuyền nói.