Phóng to

Giống gà Hồ (trong bức tranh gà nổi tiếng Vinh Hoa) giá giờ lên tới 1,5 triệu đồng/cặp

TT - Nhóm vật nuôi của bộ môn độngvật quí hiếm và đa dạng sinh học (Viện Chăn nuôi, ởHà Nội) gồm gà, lợn, ngan, ngỗng, thỏ… Song nhiệm vụ rấtnặng nề: phải giữ cho hơn 50 giống vật nuôi (gà chiếm 24) của Việt Nam hiện nay không bị mai một.

Một bình nitơ lỏng có nhiệt độ âm 198 độ cất giữ các phôi vật nuôi được bảo quản chặt chẽ tại Viện Chăn nuôi. Hết hạn phải thay phôi mới.Tuy vậy, chỉ các thí nghiệm mới phải dùng đến chúng. Khả năng sửdụng phôi để nhân bản vô tính, theo TS Võ Văn Sự, trưởng bộmôn động vật quí hiếm và đa dạng sinh học, là "không, vì quá tốn kém. Thế giới cũng không ai khuyến khích làm thế".

Giống gà Mông có lượng axit linoleic lên tới 24%, lượng cholesteron là 184,75mg/100g, toàn bộ thịt và xương màu đen, có tác dụng tăng khả năng tình dục, chữa các bệnh tim mạch, nhưng đó là kết luận của hội nghị quốc tế về dinh dưỡng trị liệu sau này (Clinical Nutrition tháng 2-1996 tại Malaysia).

Còn tại các bản người dân tộc Mông, khi các nhà khoa học ở Viện Chăn nuôi đi tìm, vượt qua bao nhiêu bản, ròng rã mấy ngày liền mà vẫn... bặt vô âm tín. Thất vọng, buồn, đang lúc tưởng giống gà Mông danh tiếng đã chung số phận với những vật nuôi khác như lợn Sơn Vi, gà Văn Phú (đến nay vẫn chưa tìm thấy cá thể nào còn sống) nhưng cuối cùng, một đàn gà Mông chính hiệu bỗng xuất hiện trước mắt. Mừng húm.

Các nhà khoa học lập tức mua dăm bảy con gà, mấy chục quả trứng gói ghém thật kỹ rồi trèo đèo lội suối, đưa về Hà Nội an toàn. Song đó mới chỉ là “thành công” mở đầu cho những gian nan. Quá trình chăm bẵm, tìm qui luật sinh trưởng phát triển của giống gà vẫn được nuôi theo cách bán hoang dã này truân chuyên đến nỗi có lúc tưởng thất bại.

Có đợt gà Mông lăn ra chết một loạt. Đến khi nuôi được rồi thì số tiền đổ vào nuôi gà mỗi năm cũng chẳng kém nuôi một sinh viên đại học - lên đến vài chục triệu đồng. Mất bốn năm, sau bao công sức, giống gà Mông đã ra được thị trường. Lập tức chúng trở thành hàng “hiếm” được nhiều người sành ẩm thực ưa chuộng. Với giống gà ác, quá trình từ “giữ giống” đến “nổi tiếng” như hôm nay của chúng còn truân chuyên hơn.

Được đưa ra từ Long An, quá trình “lận đận” của gà ác lên tới sáu năm trời. Song, sau cơn bĩ cực, gió cũng đổi chiều. Gà ác từ chỗ bị “thanh lý” để nuôi gà công nghiệp lấy trứng nay đã thành hàng đặc sản, giá mỗi đôi lên đến cả mấy trăm ngàn đồng. TS Võ Văn Sự hồ hởi: “Giờ thì chúng tôi chỉ phải bù lỗ vài giống nữa thôi. Dần dần người dân sẽ có lãi, rồi tự họ sẽ nhân lên nuôi, như thế tự nhiên không cần bảo tồn, các giống cũ cũng sẽ phát triển”.

Cùng ò...ó...o Trong các loài gia cầm, người ta thường chọn con gà (gà trống) để cúng ông bà, cúng khai hàng, cúng mừng thi đỗ, cúng tổ nghề… Vì sao? Theo tôi, người ta chọn cúng là vì con gà trống (con kê) có dáng đẹp, oai vệ, sống gần con người, dễ nuôi, dễ mua, nhất là đôi chân gà còn là nơi gửi gắm tâm linh của con người - người ta có thể xem đôi chân gà trói ngược ra đàng sau, nấu chín dâng lên mâm cúng để đoán điềm lành, điềm dữ. Ngoài ra người ta thường cho con trẻ ăn đầu gà trống để đầu óc thông minh học giỏi, bởi con gà gáy sáng thông minh. Cúng gà trống đã trở thành một thói quen. Nó vừa giản tiện, vừa trang trọng, đáp ứng được tâm linh của mọi người, mọi nhà. Ở miền quê, nuôi gà trống cũng là chuyện hợp lý vì gà mái dành đẻ trứng, chăm lo cho những bữa ăn thanh đạm của người nhà quê quanh năm chân lấm tay bùn.

Kê... từ điển Gà nòi: con cháu nội ngoại của sếp.Gà què ăn quẩn: hay xuống cơ sở xin xỏ.Gà trống khoe mẽ: cậy có bằng (mua) để giữ ghế!Tiền gà ba tiền thóc: đóng góp tiền để nuôi đội tuyển.Gà gay tiếng gáy: phong trào chả có, thích mời báo đăng.Cõng rắn cắn gà nhà: nhập hàng lậu nước ngoài về lấn át hàng nội.Gà cậy gần chuồng: đặt ra “luật làng” bắt khách đường xa đóng góp.Thịt gà, cá chép, ba ba: món khoái khẩu (cộng với rượu tây) để làm quen với đối tác.Một ổ đôi gà: những cô “gà mái” bị lừa kết hôn.Gà mắc tóc: anh tham nhũng làm kiểm điểm.Gà trống nuôi con: để vợ đi buôn lậu.