Ông Nguyễn Văn Hậu (47 tuổi, Hà Nội) có gần 30 năm làm nghề đánh cá trên sông Hồng. Cuộc mưu sinh của ông gắn liền với con nước và bấp bênh theo từng mẻ lưới.

Bàn chân nứt nẻ giữa nỗi lo mưu sinh

Trên dòng sông Hồng đoạn qua phường Đông Ngạc (Hà Nội), ông Nguyễn Văn Hậu vừa kéo xong mẻ lưới thứ ba trong buổi sáng. Giữa cái lạnh hanh khô, ông chỉ phong phanh chiếc áo mỏng và đôi chân trần lấm lem. Cái rét như cứa sâu thêm vào những vết nứt nẻ trên gót chân ông.

"Ngày lạnh thế này, chân tôi đau lắm, nhưng quen rồi. Mặc nhiều áo sẽ vướng, còn đi chân đất thì thuận hơn, bởi hai tay lo thả lưới, còn chân dùng để chèo thuyền", ông nói, tay vẫn thoăn thoắt làm việc.

Cuộc sống của gia đình ông Hậu phụ thuộc hoàn toàn vào con nước sông Hồng. Vợ ông làm lao động tự do, ai thuê gì làm nấy. Hai con đang học THCS. Mọi chi tiêu trong nhà trông vào những mẻ lưới bấp bênh.

Theo kinh nghiệm của ông Hậu, mùa gió bấc cuối năm, cá thường lặn sâu để tránh rét. Biết là đánh bắt kém, ông vẫn phải căng lưới. Từ sáng đến đầu giờ chiều, ba mẻ lưới chỉ cho hơn một cân cá và khoảng năm lạng tôm.

Số cá, tôm ít ỏi này được ông mang về cho vợ đem ra chợ Kẻ Vẽ (Đông Ngạc) bán, ước chừng thu về khoảng 200.000 - 300.000 đồng.

"Trung bình mỗi tháng thu nhập của tôi khoảng 5 triệu đồng. Ngày lạnh mà không có cá thì lo cho cuộc sống lắm", ông Hậu chia sẻ.

Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, ông Hậu vẫn giữ nguyên tắc riêng khi bám sông. Những con cá còn nhỏ hoặc cá đang mang trứng đều được ông thả lại. Theo ông, làm nghề sông nước không chỉ là mưu sinh mà còn phải biết giữ cho dòng sông còn cá, còn nguồn sống lâu dài.

Neo thuyền giữa dòng sông lạnh

Rời thuyền ông Hậu, nhìn ra giữa dòng sông Hồng, một chiếc thuyền đánh cá khác đang neo lặng lẽ giữa dòng sông lạnh buốt.

Trên thuyền, ông Nguyễn Văn Thủy (73 tuổi, phường Đông Ngạc, Hà Nội) cặm cụi rũ lại tấm lướt cho khỏi rối. Hôm nay ông không thả lưới, bởi thời tiết lạnh, nước chưa lên thì thả lưới đa phần là tay trắng.

Gắn bó với nghề chài lưới trên sông Hồng suốt 50 năm, ông Thủy chứng kiến rõ sự đổi thay của dòng sông. Ông kể, ngày trước cá trên sông rất nhiều, những con cá trắm đen, cá chép, cá chiên nặng hàng chục cân không phải là hiếm. Con cá lớn nhất ông từng đánh được là trắm đen nặng khoảng 30kg. Còn nay, chủ yếu chỉ còn cá vền, cá chày… con to lắm cũng chỉ 5-7 lạng.

Với ông Thủy, mọi sinh hoạt đều phụ thuộc vào con nước. Sáng 6-1, nước sông Hồng lên khoảng 70cm đến 1m rồi bắt đầu rút từ đầu giờ chiều. Thường khi nước lên, ông sẽ căng lưới đánh bắt. Nhưng hôm nay thời tiết quá lạnh, gió thổi mạnh, ông chấp nhận neo thuyền chờ, không thả lưới.

"Có ngày tôi đánh bắt được 5-10kg cá, nhưng rét đậm như hôm nay thì coi như không có gì. Thả lưới cũng ít cá, tiền bán không đủ tiền xăng, dầu đi thuyền", ông chia sẻ.

Thu nhập từ nghề sông nước của ông Thủy mỗi tháng chỉ khoảng 4,5 triệu đồng. Những lúc khó khăn, ông lại phải vay mượn, chờ đến mùa cá tranh thủ đánh bắt để trả nợ.

Giữa dòng sông Hồng mênh mang, chiếc thuyền của ông Thủy vẫn neo lại, lặng lẽ theo con nước giữa mùa gió bấc cuối năm. Trên mặt sông lạnh 14-15°C, sự chờ đợi ấy không chỉ của riêng ông, mà là nhịp mưu sinh quen thuộc của những phận người bám sông. Bởi với họ, dù biết trước một ngày đánh bắt khó khăn thì vẫn phải xuống sông, vì nghỉ một ngày đồng nghĩa với không có thu nhập.

Những người mưu sinh 'bán mặt' trong bụi bặm đường phố Hà Nội

Giữa những ngày Hà Nội chìm trong ô nhiễm, chỉ số AQI liên tục ở mức xấu, nhiều người vẫn phải lao ra đường để mưu sinh. Cuộc sống của họ phụ thuộc vào từng chuyến hàng, mẻ khoai hay cuốc xe chở khách.