Các giếng cổ, mang những cái tên độc đáo như giếng Kình, giếng Búng, giếng Trạng, giếng Ông, giếng Bà, giếng Tép, giếng Gai, giếng Lợi, giếng Cõi, giếng Dưới,... nằm ở chân sườn các quả đồi đất đỏ bazan lớn, được tạo thành nhờ kỹ thuật lắp ghép, kè đá để khai thác các mạch nước ngầm trong lòng đồi. Từ trước đến nay, dù thời tiết khô hạn đến đâu, nước trong hệ thống giếng cổ Gio An vẫn không bao giờ cạn, vẫn trong xanh và mát lạnh.

Các nhà khoa học cho rằng, hệ thống giếng Gio An được tạo ra vào thời kỳ cuối của thời đại đồ đá mới, nghĩa là đã 5.000 năm tuổi.

Giếng cổ Gio An đang ngày càng nổi tiếng, trở thành một địa chỉ hấp dẫn thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến xem, nghe những câu chuyện cổ về chuyện làm giếng, được tắm nguồn giếng cổ để thưởng hương vị "nước siêu sạch" này.

* Lục Yên - cái nôi của tranh đá quí

Thị trấn Lục Yên, tỉnh Yên Bái, cách Hà Nội khoảng 180km về phía Bắc, không chỉ lừng danh vì mỏ đá rubi mà còn thu hút khách du lịch bởi là nơi duy nhất tại VN có chợ đá quí và tranh đá quí.

Kể từ năm 1998, khi nghề tranh đá quí bắt đầu phát triển ở Lục Yên, đến nay, cả huyện đã có 40 cơ sở sản xuất tranh ngọc với quy mô khác nhau.

Phải tận mắt chiêm ngưỡng hàng trăm bức tranh đá quí tại các doanh nghiệp mới thấy vẻ đẹp của loại hình nghệ thuật mới mẻ này. Những bức tranh được ghép từ hàng ngàn mảnh đá saphia, rubi sáng rực rỡ dưới ánh mặt trời.

Chủ doanh nghiệp tranh đá nghệ thuật Đức Tín, Đoàn Ngọc Oanh, một trong những người tiên phong tạo nên "trào lưu" tranh đá quí, cho biết nguyên liệu chủ yếu làm tranh là đá loại 3 hay còn gọi là đá bán quí. Đây là loại đá được bán nhiều ở chợ. Trước khi có nghề tranh đá, loại đá này thường được bán cho các cơ sở về chế tác đồ trang sức giá rẻ, nhưng từ khi nghề tranh đá quí phát triển, thị trường tiêu thụ đá bán quí được mở rộng, thu nhập của người dân Lục Yên cũng được nâng cao.

Khác hẳn về chất đá so với đá Quỳ Hợp (tỉnh Nghệ An) hay Na Rì (tỉnh Bắc Cạn), đá Lục Yên có tới hàng trăm màu sắc tự nhiên, không lẫn tạp chất, rất phù hợp để làm tranh. Chính vì vậy mà tranh đá quí Lục Yên thường đạt tới độ sâu cần thiết cho những tác phẩm đòi hỏi tính nghệ thuật cao.

Hiện, tranh ngọc Lục Yên đã có mặt ở nhiều tỉnh, thành và một số nước trên thế giới. Ông Hoàng Đức Vượng, Bí thư huyện ủy Lục Yên cho biết trong tương lai, địa phương sẽxây dựng một làng nghề sản xuất tranh ngọc có quy mô như một điểm tham quan du lịch hấp dẫn, mục tiêu là từng bước mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu tranh đá quý Lục Yên.