Ngày 5-5, trang web của Academia Europaea (The Academy of Europe, Viện hàn lâm của châu Âu) có thêm phần giới thiệu về thành viên mới được bầu: Giáo sư, tiến sĩ khoa học Hoàng Xuân Phú - công tác tại Viện toán học, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Trước đó, ngày 2-4-2026 Giáo sư Donald B. Dingwell - Chủ tịch Academia Europaea - đã gửi thư mời tới Giáo sư Hoàng Xuân Phú. Trong thư viết: "Academia Europaea là viện hàn lâm danh giá nhất với các thành viên cá nhân đến từ các quốc gia thành viên của Hội đồng châu Âu và từ các quốc gia khác trên toàn thế giới" và "đóng vai trò trung tâm trong việc cung cấp tư vấn khoa học cho Ủy ban châu Âu thông qua SAPEA (Science Advice for Policy by European Academies) và thay mặt Ủy ban châu Âu tại G-20".

Những chuyên gia hàng đầu

Theo thông tin từ trang web https://www.ae-info.org/, Academia Europaea là Viện hàn lâm toàn châu Âu về khoa học, nhân văn và văn chương. 

Thành viên của Academia Europaea là những chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực khoa học vật lý và công nghệ, khoa học sinh học và y học, toán học, văn học và nhân văn, khoa học xã hội và nhận thức, kinh tế và luật. Nhiều người đã được trao các giải thưởng cao quý như 88 giải thưởng Nobel, 8 giải thưởng Abel, 20 huy chương Fields, 7 giải thưởng Turing...

Bên cạnh Academia Europaea, Giáo sư Hoàng Xuân Phú đã là viện sĩ của năm viện hàn lâm danh tiếng: Viện hàn lâm Khoa học Heidelberg (Heidelberger Akademie der Wissenschaften, bầu năm 2004); Viện hàn lâm Khoa học Bayern (Bayerische Akademie der Wissenschaften, bầu năm 2010); 

Viện hàn lâm Khoa học thế giới vì sự phát triển khoa học của các quốc gia đang phát triển (TWAS - The World Academy of Sciences for the advancement of science in developing countries, bầu năm 2013); Viện hàn lâm Khoa học kỹ thuật Đức (acatech - Deutsche Akademie der Technikwissenschaften, bầu năm 2019) và Viện hàn lâm Khoa học châu Âu (European Academy of Sciences, bầu năm 2025).

Đưa Hà Nội thành điểm gặp gỡ của cộng đồng khoa học

Từ năm 1992, Giáo sư Hoàng Xuân Phú là khách mời hằng năm của Interdisciplinary Center for Scientific Computing (tên viết tắt là IWR), thuộc Đại học Heidelberg, CHLB Đức, nơi ông được bầu chọn là Romberg Visiting Professor đầu tiên của Heidelberg Graduate School of Mathematical and Computational Methods for the Sciences vào năm 2008.

Một trong những kết quả hợp tác giữa IWR và Viện Toán học là loạt bảy hội nghị quốc tế về High Performance Scientific Computing (HPSC), tổ chức tại Hà Nội vào các năm 2000, 2003, 2006, 2009, 2012, 2015 và 2018. 

Hội nghị đã thu hút rất nhiều nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới. Nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới đã tham dự, góp phần đưa Hà Nội trở thành một điểm gặp gỡ hấp dẫn của cộng đồng khoa học quốc tế. 

Đặc biệt, hội nghị quốc tế về HPSC năm 2018 đã lập nên hai kỳ tích: danh sách đại biểu (được chốt lại từ trước và công bố trên trang hội nghị) có 305 người (trong đó 178 người đến từ nước ngoài) thì 303 người đã đến tham dự. Danh sách báo cáo có 210 bài thì tất cả 210 báo cáo đã được trình bày theo đúng kế hoạch. 

Đó là thành quả hợp tác chặt chẽ giữa Giáo sư Hoàng Xuân Phú với các giáo sư Hans Georg Bock, Martin Grötschel, Helge Holden, Willi Jäger, Rolf Rannacher, Gisbert Frhr. zu Putlitz... 

Đó cũng là thành quả tổ chức chu đáo, tận tụy của đội hình điêu luyện đến từ Hà Nội, Thái Nguyên và TP.HCM, trong đó có thư ký ban tổ chức Phan Thành An, người được bổ nhiệm chức danh giáo sư năm 2025.

Song song với bảy hội nghị quốc tế về HPSC, Giáo sư Hoàng Xuân Phú đã cùng cộng sự tổ chức thành công 24 hội thảo về tối ưu và tính toán khoa học, diễn ra hằng năm từ 2003 đến nay, kể cả năm có đại dịch COVID-19. 

Hội thảo về tối ưu và tính toán khoa học lần thứ 24 được tổ chức tại Ba Vì trong ba ngày, từ 23 đến 25-4-2026 với 226 đại biểu đã tham dự và 70 báo cáo đã được trình bày.

Giáo sư Hoàng Xuân Phú là một thành viên chủ chốt của Viện Toán học. Uy tín quốc tế đặc biệt cao: là viện sĩ sáu viện hàn lâm có uy tín trên thế giới. Trên thế giới, số nhà khoa học như vậy cũng không nhiều. Uy tín quốc tế của Giáo sư Phú không chỉ là niềm tự hào mà cũng góp phần nâng cao uy tín của Viện Toán học và cộng đồng toán học.

GS Lê Tuấn Hoa

Góp phần nâng cao uy tín của Viện Toán học và cộng đồng toán học

Về đóng góp của Giáo sư Hoàng Xuân Phú đối với Vietnam Journal of Mathematics, Viện Toán học và cộng đồng toán học, Giáo sư Lê Tuấn Hoa đã nói: "Tạp chí đạt được những thành tựu vượt bậc trong 15 năm qua phần lớn nhờ công lao của Giáo sư Hoàng Xuân Phú. 

Không thể kể hay phân tích được hết những việc giáo sư đã làm trong một phỏng vấn. Từ chỗ thu xếp ký được thỏa thuận hợp tác với Nhà xuất bản quốc tế uy tín Springer năm 2012, mời được Hội đồng biên tập quốc tế, có rất nhiều nhà toán học hàng đầu thế giới (bốn thành viên đã từng giành giải thưởng Fields, một thành viên giành giải thưởng Gauss và một thành viên giành giải thưởng Abel), tổ chức nhiều số đặc biệt để thu hút bài của các chuyên gia đầu ngành...

Làm được những điều đó là nhờ Giáo sư Hoàng Xuân Phú đã biết tổng hợp các yếu tố sau: Tình yêu và trách nhiệm vô bờ với tạp chí, tài năng, uy tín quốc tế cao và thời gian (hơn 15 năm qua, giáo sư hầu như dành toàn bộ thời gian cho tạp chí). Không chỉ với tư cách tổng biên tập tạp chí mà còn từ nhiều khía cạnh khác, Giáo sư Phú là một thành viên chủ chốt của Viện Toán học. 

Uy tín quốc tế đặc biệt cao: là viện sĩ sáu viện hàn lâm có uy tín trên thế giới. Trên thế giới, số nhà khoa học như vậy cũng không nhiều. Uy tín quốc tế của giáo sư không chỉ là niềm tự hào mà cũng góp phần nâng cao uy tín của Viện Toán học và cộng đồng toán học".

Giáo sư Lê Tuấn Hoa chính là người đã kề vai sát cánh cùng Giáo sư Hoàng Xuân Phú xây dựng Vietnam Journal of Mathematics trên cương vị phó tổng biên tập từ năm 2011 và phụ trách VJM từ năm 2023. 

Giáo sư Lê Tuấn Hoa cũng từng là Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu cao cấp về toán (2011-2013), Viện trưởng Viện Toán học (2013-2017), Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam (2008-2013), Chủ tịch Hội Toán học Đông Nam Á (2012-2013) và hiện đang là ủy viên đại diện châu Á trong CDC của IMU, cương vị mà Giáo sư Hoàng Xuân Phú từng đảm nhiệm hơn mười năm trước.

GS.TSKH Hoàng Xuân Phú được bầu là viện sĩ Viện hàn lâm Khoa học châu Âu

Ngày 20-5, thông tin từ Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết GS.TSKH Hoàng Xuân Phú đã được bầu là viện sĩ của Viện hàn lâm Khoa học châu Âu.