Tai nạn giao thông thường để lại hậu quả vượt xa phạm vi một vụ va chạm - Ảnh: DNCC

Một 'cánh tay' chia sẻ rủi ro

Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới được thiết kế với mục tiêu bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba - tức là những người bị thiệt hại do tai nạn giao thông gây ra. Khi xảy ra tai nạn, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ thay mặt chủ xe bồi thường cho nạn nhân những tổn thất về sức khỏe, tính mạng và tài sản trong phạm vi trách nhiệm theo quy định.

Hiện nay, mức bồi thường tối đa đối với thiệt hại về người có thể lên tới 150 triệu đồng/người/vụ, còn thiệt hại về tài sản dao động từ 50 đến 100 triệu đồng/vụ tùy loại phương tiện. Khoản chi trả này có ý nghĩa rất lớn trong việc hỗ trợ nạn nhân vượt qua giai đoạn khó khăn sau tai nạn.

Theo thống kê từ thị trường bảo hiểm, mỗi năm các doanh nghiệp bảo hiểm chi hàng trăm tỉ đồng để bồi thường cho các vụ tai nạn giao thông thuộc phạm vi bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự. Hàng chục nghìn hồ sơ bồi thường được giải quyết, từ chi phí cấp cứu ban đầu, điều trị thương tật cho đến hỗ trợ trong trường hợp tử vong.

Những khoản chi trả này đồng nghĩa với việc một phần đáng kể gánh nặng tài chính đã được chuyển sang hệ thống bảo hiểm thay vì dồn lên ngân sách Nhà nước hoặc các quỹ an sinh xã hội. Có thể nói, mỗi giấy chứng nhận bảo hiểm giống như một 'cánh tay' góp phần chia sẻ rủi ro, giúp xã hội có thêm nguồn lực để xử lý hậu quả tai nạn giao thông.

Gánh nặng không của riêng ai

Tai nạn giao thông thường để lại hậu quả vượt xa phạm vi một vụ va chạm. Đầu tiên là những chi phí trực tiếp có thể dễ dàng nhìn thấy như cấp cứu ban đầu, phẫu thuật, điều trị dài ngày, thuốc men, phục hồi chức năng, sửa chữa phương tiện hoặc tài sản bị hư hại.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, còn có chi phí mai táng và hỗ trợ gia đình nạn nhân. Bên cạnh đó là các chi phí gián tiếp khó đo đếm hơn, như việc nạn nhân mất khả năng lao động tạm thời hoặc vĩnh viễn, giảm năng suất lao động của xã hội, hay những thiệt hại kinh tế do phương tiện giao thông bị hư hỏng.

Khi người gây tai nạn không đủ khả năng chi trả, các cơ sở y tế thường là nơi phải tạm thời 'gánh' chi phí trước mắt. Với nguyên tắc đặt việc cứu người lên hàng đầu, các bệnh viện, đặc biệt là bệnh viện công thường phải tiếp nhận và điều trị nạn nhân trước, sau đó mới hoàn tất các thủ tục tài chính.

Khi mọi phương tiện lưu thông trên đường đều có bảo hiểm hợp lệ, mạng lưới chia sẻ rủi ro sẽ vận hành hiệu quả hơn - Ảnh: NDCC

Tinh thần nhân đạo này giúp nhiều bệnh nhân được cứu sống kịp thời, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực đáng kể lên nguồn lực tài chính của bệnh viện. Không ít cơ sở y tế từng phản ánh tình trạng nợ viện phí kéo dài từ các ca tai nạn giao thông, đặc biệt là khi nạn nhân hoặc người gây tai nạn gặp khó khăn về tài chính.

Nếu không có nguồn bù đắp từ bảo hiểm hoặc từ gia đình các bên liên quan, chi phí điều trị có thể trở thành gánh nặng trực tiếp đối với chính các cơ sở y tế công lập.

Trong bức tranh tổng thể về an toàn giao thông, bảo hiểm không thể ngăn chặn tai nạn xảy ra, nhưng có thể giúp giảm bớt hậu quả tài chính mà tai nạn để lại.

Khi cơ chế bảo hiểm hoạt động hiệu quả, nạn nhân có thể nhận được hỗ trợ tài chính kịp thời để điều trị và khắc phục thiệt hại. Gia đình của người gây tai nạn cũng tránh được nguy cơ rơi vào khủng hoảng kinh tế do phải bồi thường số tiền quá lớn. Đồng thời, hệ thống y tế và các quỹ an sinh xã hội cũng giảm bớt áp lực chi trả.

Nói cách khác, bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới không chỉ là một nghĩa vụ pháp lý, mà còn là một cơ chế chia sẻ trách nhiệm giữa cá nhân và xã hội. Khi cơ chế này vận hành hiệu quả, bài toán giảm gánh nặng ngân sách sau tai nạn giao thông sẽ từng bước được giải quyết theo hướng bền vững hơn.

Tuy vậy, để cơ chế này phát huy hiệu quả tối đa, bên cạnh việc tham gia bảo hiểm đầy đủ, ý thức chấp hành pháp luật giao thông của mỗi người vẫn đóng vai trò then chốt. Bởi lẽ, dù bảo hiểm có thể giúp giảm bớt thiệt hại về kinh tế, nhưng không gì có thể bù đắp được những mất mát về sức khỏe, tính mạng và hạnh phúc của con người.

Vì vậy, xây dựng văn hóa giao thông an toàn, tôn trọng pháp luật và có trách nhiệm với cộng đồng vẫn là giải pháp căn cơ nhất để giảm thiểu tai nạn giao thông. 

Khi ý thức của người tham gia giao thông được nâng cao, kết hợp với cơ chế bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới vận hành hiệu quả, bài toán giảm gánh nặng ngân sách và xã hội sau mỗi vụ tai nạn sẽ từng bước được giải quyết theo hướng bền vững hơn.