Có sao đâu. "Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt" (Xuân Diệu), trong cái "happy" của năm mới hẳn có những phút giây trầm lắng bùi ngùi.

Ta thường nói đến ngày Tết như quãng thời gian sum họp, đoàn viên. Nhưng đây là thế kỷ cô đơn (cách gọi của Noreena Hertz) và ta phải chấp nhận rằng cùng với thời gian sẽ càng nhiều "phút giao thừa lặng lẽ" (tên một bài hát của Dương Thụ).

Cuộc sống thường là vậy thôi

Những năm gần đây, điện ảnh thế giới có nhiều bộ phim tìm kiếm vẻ đẹp trong cuộc sống bình thường, tuần tự trôi đi. Không có những người hùng. Không có những cuộc đời lừng lẫy hào quang.

Ta có Perfect Days (Ngày hoàn hảo) của Wim Wenders, kể về những ngày bình lặng của một người dọn vệ sinh sống giữa lòng một Tokyo hiện đại. Ông đọc sách, ông nghe nhạc, ông dọn dẹp những toilet công cộng. Khán giả không thấy ba việc ấy có gì khác nhau. Không nặng, không nhẹ, không thanh, không tục. Và cũng không cần khoác lên mình nó chút ý nghĩa sâu xa nào. Cuộc sống thường là vậy thôi. Không phải ai cũng là những anh hùng chọc trời khuấy nước.

Và năm 2025, ta có phim Train Dreams (Giấc mơ xe lửa) của Clint Bentley, kể về cuộc đời của Robert Grainier, từ tuổi thơ lắm truân chuyên đến một công nhân xây dựng đường sắt rồi thành một tiều phu, trải qua nhiều biến cố, vợ con mất tích, ông quyết định ở lại ngôi nhà gỗ giữa rừng để chờ đợi họ trong khi mọi thứ xung quanh đang dần thay đổi.

Tám mươi năm cuộc đời của Robert Grainier băng băng như chuyến tàu xuyên qua nước Mỹ thuở hồng hoang đến lúc con người đã bay vào vũ trụ.

Một cuộc đời lặng lẽ trôi dạt trong guồng máy lịch sử gào thét. Giữa khủng hoảng kinh tế. Giữa những cuộc thế chiến. Giữa hồi nhân loại đang bị vây khốn giữa một bức màn sắt. Cõi nhân gian nhỏ bé của Grainier vẫn quay trong tiểu vũ trụ của ông.

Vào một ngày mùa xuân năm 1968, khi lần đầu tiên Grainier được ngồi sau chiếc máy bay lượn trên vòm trời đầy, ông đạt được cảm giác mà ta thường gọi là "ngộ". "Khi ông đánh mất mọi cảm giác về trên trời dưới đất, cuối cùng ông thấy mình được kết nối với vạn vật".

Grainier qua đời vào tháng 11 cùng năm. Khán giả không được chứng kiến cái chết của ông, bởi vào khoảnh khắc mùa xuân diệu kỳ đó, dường như cuộc đời của Grainier cũng đã khép lại trong sự mãn nguyện.

Ừ... trong một ngày mùa xuân.

Cúi xuống thật gần

Nếu bạn muốn tìm vài phút giây trầm lắng cái huyên náo của ngày Tết, bạn có thể thử xem bộ phim mới toanh Train Dreams này.

Tôi chợt nhớ Train Dreams vì sáng nay mở báo cuối năm ra đọc được tin một người giao hàng gục chết bên đường, trên xe vẫn còn chất chồng những món hàng hóa đang đợi ông giao. Một cuộc đời lặng lẽ khác cũng vừa ra đi giữa mùa xuân.

Sáng nay bắt cuốc xe công nghệ thấy giá cũng không tăng mấy so với ngày thường. Mà đường đông hơn, kẹt hơn. Cuối năm mà. Ai cũng hối hả. Cố vớt vát thêm chút nữa cho có Tết với người ta. Nhiều khi đã cố mà sức người có hạn. Rồi muôn sự nào phải đâu mình cố là được.

Cho nên mới có cảnh mỗi mùa Tết đến có những tiểu thương bán hoa khóc bên cái công trình mỏng manh của tạo hóa. Một giọt lệ buồn trên những cánh mai vàng biểu trưng cho tài lộc, may mắn. Những giọt lệ âm thầm đó có làm cho sắc hoa rực rỡ thêm?

Cuối năm rồi. Người người bận rộn. Nhiều khi người ta còn bận cãi nhau nữa. Từ ngày có con AI người ta lại siêng cãi nhau hơn. Biết được mấy ai còn để ý đến những người vẫn tất tả mưu sinh trên đường. Trong số ấy có một người bình thường đã nằm lại giữa mùa xuân. Khi chỉ còn ít ngày nữa đã đến Tết.

Năm vừa qua, điện ảnh cho ta không ít tác phẩm ca ngợi những nhân vật bình thường, yếu thế. Như Robert Grainier, như những tiểu yêu núi Lãng Lãng, như những người phụ nữ nhỏ bé trong Cô bé tay chiêu. Giữa những bom tấn nổi nhanh và chìm vội. Giữa thời buổi ảm đạm của nghệ thuật.

Chúng làm ta "cúi xuống thật gần" (Trịnh Công Sơn) với những điều gần gũi với mình hơn. Chắc hẳn không ít người thấy mình trong chú ngựa vừa chạy vừa khóc, Mã Tiểu Dã, "linh vật" của năm nay. Chú ngựa cũng giống chúng ta hằng ngày, gạt nước mắt, gạt những tủi nhục để tiếp tục làm việc, lao đi trong cuộc mưu sinh ngày càng nghiệt ngã hơn.

Ai người đang tất tả chạy từng cuốc xe ngoài đường. Ai đang còn ngồi đến tối muộn trong văn phòng máy lạnh. Dù ai thì cũng giống ai. Những Mã Tiểu Dã của thời hiện đại loanh quanh giữa tháng giữa ngày. Hay có thể nói "bán mình cho tư bản" như dân mạng vẫn thường than.

Cuối năm rồi thường chúng ta để cho mình "tạm quên", chỉ tạm thôi. Để sống một đời sống khác. Quen với một nhịp đời khác. Tập rộng rãi, tập thứ tha, tập độ lượng. Như một món tiền tặng thêm cho bác xe ôm, chú giao hàng ta vẫn quen miệng gọi là lì xì. Cuối năm rồi, ta lì xì nhau một chút yêu. Yêu đời. Yêu người. Và yêu mình. Cái yêu cuối cùng chúng ta hay quên.

Như Robert Grainier đã quên suốt cuộc đời tám mươi năm của mình. Duy nhất trong khoảnh khắc mùa xuân đó ông chợt nhớ. Chúng ta có thể yêu Robert Grainier nhưng hãy học cách tốt hơn Robert Grainier: đừng để đến khi quá muộn.

Ghét Valentine, The New York Times gợi ý xem gì?

Không phải ai cũng muốn hoa hồng và socola trong ngày 14-2, nếu đang hoài nghi tình yêu hoặc đơn giản muốn một Valentine khác thường, danh sách dưới đây có thể là lựa chọn phù hợp.