Cái khó của NLĐ bắt nguồn từ cái khó của DN. Không ít DN đối mặt với khó khăn tài chính khi đơn hàng thiếu hụt trước sau, trong khi phải nuôi sẵn lực lượng lao động để khi có đơn hàng tiếp tục sản xuất. Biết rõ thu nhập NLĐ bị kéo giảm nhưng DN không còn cách nào khác ngoài trả lương theo thực tế sản phẩm.

Đại diện Sở LĐ-TB&XH TP cho biết hiện có nhiều hình thức trả lương như: theo thời gian (giờ, ngày, tuần, tháng), khoán sản phẩm. Hiện đa số DN sản xuất áp dụng hình thức trả lương theo sản phẩm. Hình thức này dựa trên định mức lao động và năng suất lao động để chi trả tiền lương. Do vậy, nếu NLĐ không đáp ứng được hay năng suất làm việc thấp thì mức lương có thể thấp hơn lương tối thiểu vùng mà không phạm luật.

Bà Nguyễn Võ Minh Thư, quyền trưởng phòng quản lý lao động, Ban quản lý các khu chế xuất & công nghiệp TP, cho biết với hình thức trả lương trên năng suất lao động, khối lượng sản phẩm tăng khiến DN tăng doanh thu, kéo theo thu nhập NLĐ cao. Ngược lại, trường hợp DN ít đơn hàng, giảm giờ làm thì thu nhập NLĐ cũng giảm theo. “Thời gian qua nhiều DN trong khu chế xuất, khu công nghiệp thiếu đơn hàng, giảm giờ làm đều trả lương dựa vào mức lương trên hợp đồng lao động”, bà Thư cho biết. Ngoài ra, theo Sở

LĐ-TB&XH TP, khi thiếu đơn hàng, DN và NLĐ có thể thỏa thuận làm việc không đủ thời gian. Theo đó, NLĐ hưởng lương dựa trên số lượng sản phẩm làm ra trong thời gian bị rút ngắn. Mức lương này có thể thấp hơn lương tối thiểu vùng nhưng hai bên đã thỏa thuận nên không vi phạm luật.

Như vậy, với tình cảnh lượng người thất nghiệp gia tăng, thị trường tuyển dụng ít, NLĐ khó có cơ hội “nhảy việc” mà chỉ “giữ chỗ” chờ tình hình sản xuất thay đổi. Điều đó đồng nghĩa với cuộc sống của họ thêm nặng gánh lo toan khi vật giá ngày càng leo thang.