U nang buồng trứng là một khối chứa dịch hoặc tổ chức dạng như bã đậu phát triển bất thường trên hoặc bên trong buồng trứng, là bệnh lý phổ biến ở phụ nữ, có thể gặp cả ở trẻ nhỏ và tuổi vị thành niên. Phần lớn các trường hợp diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng khiến người bệnh dễ chủ quan.

Đau bụng, bụng to bất thường vì u choán hết ổ bụng

Bệnh nhi Đ.M.A. (13 tuổi) nhập viện do đau tức vùng hạ vị, bụng to bất thường, kinh nguyệt không đều. Các bác sĩ khám lâm sàng sờ thấy khối u vùng hạ vị kích thước lớn.

Kết quả siêu âm và chụp CT scanner cho thấy khối u buồng trứng phải dạng nang, thành mỏng, kích thước khoảng

18-20cm, bên trong chứa dịch, phát triển lên phía trên ổ bụng và chiếm gần toàn bộ tiểu khung. Các bác sĩ đánh giá khối u có nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm như vỡ hoặc chèn ép các cơ quan lân cận, thậm chí có khả năng ung thư...

BS Tô Thị Kim Quy, Trưởng Khoa Phụ sản cùng BS Trần Thị Diệu Anh - Khoa Phụ sản Bệnh viện Bãi Cháy, Quảng Ninh - đã phẫu thuật nội soi bóc tách và cắt bỏ khối u bảo tồn tổ chức buồng trứng lành. 

Quá trình phẫu thuật quan sát thấy khối u buồng trứng phải kích thước rất lớn, dính nhiều vào mạc nối, thành chậu và các cấu trúc lân cận. Khối u lớn chiếm gần toàn bộ phẫu trường, gây khó khăn cho quá trình thao tác. Bác sĩ phẫu thuật đã tiến hành gỡ dính tỉ mỉ, chọc hút khoảng 1.500ml dịch trong u để làm giảm kích thước, sau đó bóc tách triệt để khối u và bảo tồn tối đa tổ chức buồng trứng lành.

Không may mắn như A., mới đây Bệnh viện Đa khoa khu vực Bắc Quang, tỉnh Tuyên Quang tiếp nhận một trường hợp bệnh nhân 16 tuổi nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, buồn nôn, mệt lả. Kết quả siêu âm cho thấy u nang buồng trứng phải xoắn nhiều vòng, máu không còn nuôi được buồng trứng.

Bệnh nhân được ê kíp bác sĩ khoa phụ sản nhanh chóng phẫu thuật nội soi cấp cứu. Tuy nhiên do buồng trứng phải đã hoại tử, bác sĩ buộc phải cắt bỏ một bên buồng trứng để tránh nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng nặng hơn.

BS Hoàng Thị Hường, phẫu thuật viên chính bệnh viện này, chia sẻ: "Đây là trường hợp rất đáng tiếc vì bệnh nhân đến muộn. Nếu phát hiện sớm và xử trí kịp thời, chúng tôi hoàn toàn có thể bảo tồn được buồng trứng. Với các bạn gái trẻ, việc khám định kỳ là vô cùng quan trọng để phát hiện sớm u nang buồng trứng".

Loại u quái có từ trong bào thai gây tai hại lớn

BS Kim Quy cho biết có những trẻ phát hiện u ngay từ lúc sơ sinh thậm chí trong bào thai. Nguyên nhân có thể do các tế bào mầm u nang buồng trứng đã có sẵn trong cơ thể mẹ truyền sang con trong thời gian mang thai; mẹ bị rối loạn nội tiết hoặc bệnh phụ khoa có thể gây u nang buồng trứng ở trẻ lúc thai kỳ, thai nhi phát triển từ các nang trứng bị dị tật, chế độ dinh dưỡng không hợp lý làm cho trẻ tăng cân đột ngột, dậy thì sớm...

BS Diệu Anh nhấn mạnh đáng lưu ý nhiều bệnh nhi đến bệnh viện như bệnh nhân A. với kích thước khối u rất lớn (gần 20cm), phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không được phát hiện sớm. 

U buồng trứng lớn có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm chèn ép các tạng xung quanh như bàng quang, đại trực tràng gây hiện tượng tiểu rắt, tiểu nhiều lần trong ngày hoặc táo bón dai dẳng, ăn uống kém... ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống. 

Khi u biến chứng xoắn có thể gây hoại tử buồng trứng, u vỡ gây tràn máu, tràn dịch ổ bụng dẫn đến viêm phúc mạc, nhiễm trùng ổ bụng, nguy hiểm đến tính mạng... Nhiều trường hợp được phát hiện u buồng trứng ở giai đoạn muộn phải cắt một bên buồng trứng, gây ảnh hưởng đến chức năng sinh sản sau này.

Đặc biệt với trẻ nhỏ, buồng trứng không chỉ liên quan đến chức năng sinh sản mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển nội tiết và thể chất. Vì vậy nguyên tắc điều trị là phải ưu tiên bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành.

Ảnh hưởng sức khỏe sinh sản

BS Dương Ngọc Vân, Bệnh viện Đa khoa Medlatec cảnh báo u nang bì buồng trứng (u quái) là một dạng u nang lành tính xuất hiện tại buồng trứng. Tuy nhiên, nếu u phát triển lớn có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản của người bệnh.

BS Vân phân tích buồng trứng là bộ phận sinh dục quan trọng của nữ giới, là nơi lưu trữ và nuôi dưỡng trứng khỏe mạnh chờ ngày chín để thụ tinh trở thành thai. 

Buồng trứng nằm ở trên thành chậu hông bé, gồm hai buồng dính vào nhau nằm ngay hai bên tử cung. Ngoài chức năng nuôi dưỡng trứng, buồng trứng còn là cơ quan nội tiết, sản sinh các hormone sinh dục quan trọng như progesterone hay estrogen.

Trong một số trường hợp, tế bào mầm biệt hóa xuất hiện trong buồng trứng và không ngừng nhân lên, hình thành các khối u lành tính. Lúc này khối u được gọi là u bì buồng trứng hay u quái buồng trứng, thành phần là những mô tuyến bã, xương, tóc hay da.

U bì buồng trứng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên buồng trứng, trường hợp xuất hiện ở cả hai bên buồng trứng thường nặng và ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe sinh sản. Bất cứ đối tượng nào cũng có thể mắc bệnh, song phụ nữ độ tuổi 20-30 thường mắc u bì buồng trứng nhất. Tất cả phụ nữ nên khám sản phụ khoa định kỳ để phòng ngừa bệnh.

Nhiều cô gái trẻ mắc u bì buồng trứng

U bì buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ trẻ.