Dù đa số là u lành tính, tiến triển chậm song trên thực tế, không ít trường hợp phải nhập viện cấp cứu vì biến chứng xoắn, vỡ u, nhiễm trùng do phát hiện muộn hoặc xử trí không kịp thời.

Vì sao u bì buồng trứng thường gặp ở phụ nữ trẻ?

Mới đây cô gái N.T.C.L, 24 tuổi, ngụ ở Tây Ninh, đến Bệnh viện Hùng Vương khám vì bị đau bụng kinh dữ dội.

Trước đó bệnh nhân thỉnh thoảng có những cơn đau vùng hạ sườn phải nhưng chủ quan, chưa đi khám. Lần này do đau bụng tăng nhiều nên bệnh nhân quyết định đến bệnh viện kiểm tra.

Kết quả siêu âm ghi nhận bệnh nhân có u bì buồng trứng hai bên kèm lạc nội mạc tử cung trong cơ tử cung. Sau khi thực hiện các xét nghiệm máu cho kết quả trong giới hạn bình thường, đánh giá nguy cơ ác tính của khối u thấp, bệnh nhân đã được hội chẩn, chỉ định phẫu thuật nội soi bóc u.

BS.CK2 Hoàng Lê Minh Hiền, Phó trưởng phòng công tác xã hội Bệnh viện Hùng Vương, cho biết ngày nào bệnh viện cũng phẫu thuật nội soi u bì buồng trứng cho 1-2 bệnh nhân.

Theo TS.BS Lê Thị Thu Hà - nguyên Trưởng khoa sản N Bệnh viện Từ Dũ, u bì buồng trứng (tên y khoa là u quái trưởng thành) chiếm tỉ lệ khá cao trong các khối u buồng trứng ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

"Điểm đặc biệt của u bì là bên trong khối u có thể chứa nhiều loại mô khác nhau như da, tóc, mỡ, răng hoặc xương. Nguyên nhân là do u phát sinh từ tế bào mầm - loại tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều mô trong cơ thể", BS Thu Hà cho biết.

U bì buồng trứng thường xuất hiện ở phụ nữ trong độ tuổi 20-40. Theo các bác sĩ, điều này liên quan trực tiếp đến hoạt động mạnh mẽ của tế bào mầm và nội tiết buồng trứng trong giai đoạn sinh sản. Buồng trứng càng hoạt động nhiều, khả năng hình thành các khối u từ tế bào mầm càng cao.

Bên cạnh đó, u bì có đặc điểm phát triển chậm, ít gây triệu chứng trong thời gian dài nên nhiều phụ nữ không hề hay biết mình mắc bệnh. Không ít trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi đi khám phụ khoa định kỳ hoặc siêu âm kiểm tra.

Ở giai đoạn đầu, u bì buồng trứng hầu như không gây biểu hiện rõ ràng. Một số phụ nữ có thể cảm thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới, căng tức hạ vị, đầy hơi, rối loạn kinh nguyệt nhẹ hoặc đau khi quan hệ tình dục.

Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu, rất dễ nhầm lẫn với các rối loạn phụ khoa thông thường hay rối loạn tiêu hóa.

Ngoài ra, do buồng trứng nằm sâu trong ổ bụng, người bệnh không thể tự sờ thấy khối u khi kích thước còn nhỏ. Thói quen ít khám phụ khoa định kỳ, đặc biệt ở phụ nữ trẻ chưa lập gia đình, càng khiến bệnh dễ bị phát hiện muộn.

Không được mổ kịp thời, có thể phải cắt bỏ buồng trứng

Các bác sĩ cho biết tại Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Hùng Vương, các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận và điều trị các trường hợp u bì buồng trứng.

Phần lớn bệnh nhân được phát hiện khi khối u còn khu trú ở buồng trứng, kích thước nhỏ đến trung bình và chưa gây biến chứng. Đây là giai đoạn thuận lợi cho điều trị và bảo tồn khả năng sinh sản.

Tuy nhiên, thực tế vẫn có không ít trường hợp chỉ nhập viện khi khối u đã lớn hoặc đã xảy ra biến chứng nguy hiểm như xoắn buồng trứng, vỡ u hoặc chèn ép các cơ quan lân cận. Những ca này thường phải can thiệp phẫu thuật cấp cứu.

Theo bác sĩ Minh Hiền, trong giai đoạn đầu u phát triển chậm và hầu như không gây triệu chứng. Nhưng khi kích thước u tăng (≥ 5-6cm), nguy cơ biến chứng rõ rệt, trong đó nguy hiểm nhất là xoắn buồng trứng.

Tình trạng này gây đau bụng dữ dội, đột ngột, có thể kèm buồn nôn, nôn và cần can thiệp cấp cứu. Ngoài ra u có thể vỡ gây viêm ổ bụng hoặc chèn ép các cơ quan lân cận, ảnh hưởng đến tiểu tiện và tiêu hóa.

Trong một số ít trường hợp (<2%), u có thể chuyển dạng ác tính. "Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến mất buồng trứng do xoắn hoặc hoại tử, làm giảm khả năng sinh sản, thậm chí gây biến chứng cấp cứu nguy hiểm", BS Minh Hiền cảnh báo.

Theo BS Thu Hà, xoắn buồng trứng là biến chứng nguy hiểm hàng đầu của u bì buồng trứng. Khi khối u lớn, buồng trứng trở nên nặng và dễ xoay quanh trục mạch nuôi. Khi xoắn xảy ra, mạch máu bị chèn ép, gây thiếu máu cấp tính cho buồng trứng.

Trong những trường hợp nặng hơn, xoắn kéo dài hoặc vỡ u có thể gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng nặng, thậm chí nhiễm trùng huyết và đe dọa tính mạng nếu người bệnh đến bệnh viện muộn.

Việc điều trị u bì buồng trứng phụ thuộc vào kích thước khối u, triệu chứng, nguy cơ biến chứng cũng như độ tuổi và nhu cầu sinh sản của người bệnh.

Với những khối u nhỏ, không triệu chứng và chưa biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ bằng siêu âm.

Tuy nhiên, phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị triệt để khi khối u lớn, gây đau hoặc có nguy cơ xoắn. Hiện nay chưa có thuốc nào có thể làm u bì tự tiêu.

Đối với phụ nữ trẻ, chưa sinh con, mục tiêu hàng đầu của phẫu thuật là bóc tách u và bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành. Phần lớn trường hợp có thể thực hiện phẫu thuật nội soi ít xâm lấn.

Phẫu thuật lấy khối u buồng trứng nặng khoảng 2kg ở người phụ nữ 33 tuổi

Ngày 8-4, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng (xã Núi Thành, TP Đà Nẵng) thông tin vừa phẫu thuật thành công khối u nang buồng trứng kích thước lớn cho một phụ nữ 33 tuổi.