25/03/2026 16:19 GMT+7

Dùng caffeine ban đêm tưởng tỉnh táo, ai ngờ dễ 'bốc đồng' hơn?

BÌNH MINH

Một nghiên cứu từ Đại học Texas (Mỹ) phát hiện caffeine dùng vào ban đêm có thể làm tăng hành vi bốc đồng, đặc biệt ở con cái, nói lên rủi ro tiềm ẩn với những người thường xuyên làm việc ca đêm.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí iScience cho thấy việc tiêu thụ caffeine vào ban đêm có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng kiểm soát hành vi. Cụ thể, caffeine làm gia tăng xu hướng hành động bốc đồng - yếu tố có thể dẫn đến những quyết định rủi ro hơn.

Tiêu thụ caffeine ban đêm gia tăng hành vi bốc đồng

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Texas ở thành phố El Paso, do các nhà khoa học Erick Saldes, Paul Sabandal và Kyung An Han dẫn dắt, đã sử dụng ruồi giấm (Drosophila melanogaster) làm mô hình thí nghiệm. Đây là loài thường được dùng trong nghiên cứu hành vi do có nhiều điểm tương đồng về hệ thần kinh và di truyền với con người.

Trong các thí nghiệm, ruồi giấm được cho tiêu thụ caffeine dưới nhiều điều kiện khác nhau: ban ngày, ban đêm, với các mức nồng độ khác nhau và cả trong trạng thái thiếu ngủ.

Để đo mức độ bốc đồng, các nhà khoa học quan sát phản ứng của ruồi khi tiếp xúc với luồng không khí mạnh - yếu tố gây khó chịu tự nhiên khiến chúng thường dừng di chuyển.

Kết quả cho thấy ruồi tiêu thụ caffeine vào ban đêm ít có khả năng dừng lại, tiếp tục bay dù gặp điều kiện bất lợi - biểu hiện của hành vi bốc đồng. Ngược lại, caffeine dùng vào ban ngày không gây ra thay đổi đáng kể này.

Lời cảnh báo cho những người hay dùng caffeine ban đêm

Đáng chú ý, sự khác biệt giữa hai giới cũng rất rõ ràng. Dù mức caffeine trong cơ thể tương đương, ruồi cái lại thể hiện mức tăng hành vi bốc đồng mạnh hơn nhiều so với ruồi đực.

Theo giáo sư Kyung An Han, điều này cho thấy yếu tố di truyền hoặc sinh lý - thay vì hormone như ở người - có thể đóng vai trò quyết định trong sự nhạy cảm khác biệt giữa hai giới.

Các nhà nghiên cứu cảnh báo phát hiện này đặc biệt đáng lưu ý với những người thường xuyên làm việc ca đêm như nhân viên y tế - nhóm có xu hướng phụ thuộc vào caffeine để duy trì sự tỉnh táo.

Đồng thời kết quả cũng gợi ý nữ giới có thể nhạy cảm hơn với tác động hành vi của caffeine khi sử dụng vào ban đêm.

Uống cà phê đúng giờ hỗ trợ giảm cân hiệu quả

Theo Health, dù không mang tính quyết định, thời điểm uống cà phê có thể ảnh hưởng gián tiếp đến hiệu quả giảm cân. Việc uống cà phê trước khi tập luyện khoảng 60 phút có thể giúp cải thiện hiệu suất và tăng mức năng lượng, từ đó giúp buổi tập hiệu quả hơn.

Ngược lại, tiêu thụ caffeine vào buổi tối có thể làm gián đoạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến trao đổi chất và khiến việc kiểm soát cân nặng trở nên khó khăn hơn.

Ngoài thời điểm, cách pha cà phê cũng đóng vai trò quan trọng. Bản thân cà phê gần như không chứa calo, nhưng việc thêm đường hoặc chất tạo ngọt có thể làm mất đi lợi ích giảm cân. Một số nghiên cứu cho thấy thói quen thêm đường vào cà phê có liên quan đến tăng cân.

Thay vào đó, có thể sử dụng quế, sữa hoặc các lựa chọn thay thế ít calo để tăng hương vị mà vẫn giữ được hiệu quả hỗ trợ giảm cân.

Người trẻ có nên sử dụng đồ uống có caffeine?

Theo một nghiên cứu mới về đồ uống lành mạnh cho trẻ em, thanh thiếu niên nên hạn chế tiêu thụ caffeine. Hướng dẫn này được đưa ra vào thời điểm đồ uống chứa caffeine đang trở nên phổ biến đối với giới trẻ.