Một trong nhiều xu hướng liên quan đến du học đã được nêu tại East Asia Agents Conference 2026 do Hội đồng Anh (British Council) tổ chức ngày 3-2 tại Indonesia.

Sự kiện trong khuôn khổ Tuần lễ giáo dục Đông Á (East Asia Education Week) từ ngày 3 đến 6-2, thảo luận các xu hướng tuyển sinh, chính sách và tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) với ngành tư vấn du học.

Thị trường du học đang phát triển đa cực

Ông Harry Anderson - Phó giám đốc phụ trách chính sách và hợp tác toàn cầu của Universities UK International - phân tích một trong những xu hướng đáng chú ý là tỉ trọng sinh viên Đông Á, trong đó có Việt Nam lựa chọn nhóm "Big 4" đang giảm dần, từ 56% xuống 54% trong năm 2023.

Theo ông Anderson, sinh viên không còn coi "Big 4" là lựa chọn mặc định mà so sánh ngày càng kỹ giữa chi phí, visa, cơ hội việc làm và các mô hình học tập linh hoạt hơn.

Đặc biệt, các thị trường như Mỹ và Canada đang chịu áp lực từ chính sách visa và nhập cư. Trong khi Anh và Úc phải tái cân bằng giữa kiểm soát số lượng và duy trì sức hút quốc tế.

Trong bối cảnh "Big 4" điều chỉnh chính sách, nhiều quốc gia khác đang chủ động mở rộng tuyển sinh quốc tế để giành thị phần.

Đức đã vượt mốc 400.000 sinh viên quốc tế trong năm học 2024-2025, đồng thời triển khai loạt chính sách đơn giản hóa visa và tăng học bằng tiếng Anh.

Pháp ghi nhận mức tăng 17% sinh viên quốc tế trong năm học 2023-2024, đồng thời đặt mục tiêu thu hút nửa triệu sinh viên quốc tế đến học vào năm 2027.

Tây Ban Nha cũng tăng tới 27% trong vòng một thập kỷ, đã nhanh chóng đưa ra các chính sách mới thu hút du học sinh sau khi chính quyền Mỹ vừa có những thay đổi về chính sách visa.

Kazakhstan đặt mục tiêu 150.000 sinh viên quốc tế vào năm 2029, còn Thổ Nhĩ Kỳ hướng tới mốc 500.000 sinh viên vào năm 2028.

Ông Anderson nhìn nhận những con số này cho thấy bản đồ du học toàn cầu đang tái cấu trúc, từ thế độc quyền của "Big 4" sang một cuộc cạnh tranh đa cực, nơi các quốc gia sẵn sàng dùng chính sách linh hoạt, chi phí thấp hơn và cơ hội ở lại sau tốt nghiệp để thu hút sinh viên.

AI tư vấn du học, được không?

Một trong những chủ đề được thảo luận nhiều tại sự kiện là sự lên ngôi của "tư vấn viên" AI. Ông Nguyễn Thanh Vân - Trưởng đại diện AECC Global tại Việt Nam - thẳng thắn nhìn nhận hiện chỉ chưa đầy một phút, AI đã có thể cung cấp gần như đầy đủ thông tin về trường, ngành học, học phí hay điều kiện visa.

Theo ông Vân, điểm khác biệt cốt lõi của các công ty tư vấn du học là khả năng trở thành một "bộ lọc thông tin" có trách nhiệm.

AI có thể đưa ra hàng loạt lựa chọn hợp lý trên giấy tờ nhưng người tư vấn là người cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố năng lực học tập, khả năng tài chính, rủi ro visa, tâm lý người học và bối cảnh gia đình. 

"Không phải phương án nào AI đề xuất cũng phù hợp để thực hiện trong đời thực", ông nói.

Đặc biệt, khi xảy ra bất đồng giữa phụ huynh và học sinh về lựa chọn ngành học hay điểm đến du học, người tư vấn chính là bên đứng giữa để phân tích, tháo gỡ và đưa ra phương án cân bằng hơn, thay vì áp đặt hay chạy theo mong muốn của một phía.

Bà Susan Fang - CEO và đồng sáng lập OxBridge Holdings Taiwan - đưa ra ví dụ thú vị rằng hai sinh viên có hồ sơ gần như giống nhau từ học lực, tài chính đến mục tiêu học tập nhưng chỉ cần khác cách đặt câu hỏi (prompt) thì AI có thể đưa ra những định hướng có những điểm khác biệt quan trọng.

Bà cho rằng đây chính là điểm AI không thể tự vận hành độc lập trong các quyết định giáo dục quan trọng. Nếu sinh viên hoặc phụ huynh không đủ kinh nghiệm, AI rất dễ dẫn họ đến những lựa chọn "có vẻ hợp lý nhưng không thực sự phù hợp với cá nhân".

Những ngành học 'đón đầu' việc làm cho du học sinh năm 2026

Nhiều tổ chức quốc tế cho rằng từ năm 2026 trở đi, sinh viên du học cần dựa vào dữ liệu nhu cầu nhân lực dài hạn, thay vì chạy theo trào lưu ngắn hạn hay bảng xếp hạng cảm tính.