Dự án bôxit “sập bẫy” nhà thầu Trung Quốc ra sao?

29/03/2015 06:00 GMT+7

TTO - “Nếu sản xuất đủ 660.000 tấn theo kế hoạch thì tổng lỗ năm 2015 của Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam (TKV) sẽ khoảng 37,4 triệu USD”.

Bùn đỏ vương vãi, chỉ cần mưa lớn là bị rửa trôi và chảy tràn ra ngoài - Ảnh: M.Vinh

Các dự án bôxit hiện đang có nguy cơ rủi ro cao. Đặc biệt, nếu không có những biện pháp giải quyết kịp thời thì mức độ rủi ro này sẽ ngày càng gia tăng.

Nhiều chuyên gia đã nhận định chủ đầu tư là Tập đoàn Công nghiệp than - khoáng sản Việt Nam  (TKV) đã “sập bẫy” của nhà thầu Trung Quốc.

“Chết” ngay từ khi đấu thầu

Theo tiến sĩ (TS) Nguyễn Thành Sơn - nguyên giám đốc Ban quản lý dự án than đồng bằng sông Hồng, Luật đấu thầu của VN quy định ngay cả khi chọn thầu, chủ đầu tư phải soạn thảo hồ sơ mời thầu và phải được cấp thẩm quyền phê duyệt.

Ông Sơn cho biết với những dự án lớn như Tân Rai và Nhân Cơ thì thông thường phải thuê tư vấn làm hồ sơ mời thầu, thiết kế kỹ thuật, đánh giá hồ sơ. Tuy nhiên, trường hợp này TKV đã tự mình làm mọi thứ.

Trên lý thuyết, khi TKV tự làm thì sẽ tiết kiệm chi phí tư vấn, tức khoảng 5% tổng giá trị gói thầu, tương đương 695 tỉ đồng. Nhưng trên thực tế, TKV đã công bố phí quản lý và tư vấn dự án lên gần 800 tỉ đồng.

Ông Sơn cho rằng: “TKV đã tự mình mắc lừa, tự sập bẫy của chính mình. Tưởng làm lấy sẽ rẻ, nhưng cuối cùng lại không rẻ”.

>> TS. Nguyễn Thành Sơn

Ông Nguyễn Văn Ban - nguyên trưởng ban alumin (Tổng công ty Khoáng sản VN) - trình bày: “Ở một hội thảo diễn ra năm 2009 đã chỉ ra những nguy cơ về hiệu quả kinh tế của các dự án này, nhất là với nhà máy Nhân Cơ”.

Ông Ban cho biết nhà thầu Trung Quốc đã bỏ thầu rất thấp làm các nhà thầu ở những nước phương Tây từ bỏ. Nhưng đến khi chúng ta làm việc cùng họ để ký hợp đồng thì giá bỏ thầu và giá trên hợp đồng là khác nhau.

“Phía Trung Quốc giải thích về sự chênh lệch này là do trong giá bỏ thầu họ chưa tính đến các thiết bị dự phòng” - ông Ban dẫn lại lời lãnh đạo TKV thời đó giải thích. 

>> Ông Nguyễn Văn Ban

TS Nguyễn Thành Sơn bổ sung trong đấu thầu bao giờ cũng có điều kiện tiên quyết là yêu cầu kinh nghiệm của nhà thầu. Theo đó, nhà thầu cho biết công nghệ được sử dụng ở nhà máy Tân Rai là công nghệ bayer  - công nghệ được cho là tiên tiến nhất hiện nay.

“Tuy nhiên, điều quan trọng là các thiết bị trên dây chuyền công nghệ ấy có hiện đại hay không? Tân Rai có thể “chết” vì chính điều đấy” - TS Sơn nhấn mạnh.

>> TS. Nguyễn Thành Sơn

Thua lỗ kéo dài

Theo TS Nguyễn Thành Sơn, chỉ riêng trong khẩu xử lý alumina đã tổn thất 30,34% lượng bôxit. Đồng nghĩa cứ 3 tỉ hoặc 10 tỉ tấn bôxit thì mất đi khoảng 1 tỉ hoặc 3 tỉ tấn.

Trên thế giới, bình quân để có 1 tấn sản phẩm thì mất 2-5 giờ công (cho toàn nhà máy). So với quy mô của Tân Rai hiện tại thì chỉ cần 250-300 lao động. Thực tế đang có hơn 1.000 lao động.

Điều này chứng tỏ trình độ tự động hóa, điều kiện tập trung của nhà máy còn rất thấp.

>> TS. Nguyễn Thành Sơn

Cũng theo ông Sơn, kế hoạch điều hành sản xuất năm 2015 của cả Tân Rai và Nhân Cơ là sản xuất và tiêu thụ 660.000 tấn alumina.

Giá thành bình quân tính cả chi phí vận chuyển là 403-464 USD/tấn. Trong khi đó, giá bán theo báo cáo của TKV gửi Thủ tướng Chính phủ là 324-346 USD.

Ông Sơn thông tin: “Năm 2013, tỉ lệ thua lỗ là 20%. Năm 2014 tăng lên thành 21%. Riêng năm 2015 thì dự tính là lỗ 14% với điều kiện sản xuất đủ 660.000 tấn theo kế hoạch. Nếu không đủ sản lượng này thì tỉ lệ thua lỗ cũng không giảm nhiều”.

>> TS. Nguyễn Thành Sơn

Chất lượng nhà máy quá thấp

Ông Nguyễn Văn Ban nói: “Tại Trung Quốc chưa có nhà máy nào xử lý quặng bôxit tương tự của nước ta. Họ chỉ sử dụng công nghệ hòa tách bằng hệ thống đường ống chưa được sử dụng rộng rãi trên thế giới”.

Vì vậy, theo ông Ban, hai nhà máy họ xây dựng chỉ mang tính “thử nghiệm” nên việc thiết kế, vận hành, kinh nghiệm sản xuất và quy trình công nghệ không đảm bảo tạo nên những rủi ro vô cùng lớn cho hai nhà máy.

>> Ông Nguyễn Văn Ban

So sánh với mặt bằng chung trên thế giới, ông Ban nhấn mạnh thiết kế kỹ thuật của nhà thầu Trung Quốc có hệ thống chỉ tiêu rất thấp.

Ông Ban dẫn chứng: “Nước tiêu hao gấp đôi, tỉ lệ tiêu hao năng lượng tăng lên 25%, kiềm tăng 5-7kg /tấn alumin và đặc biệt là thực thu alumin của nhà máy chỉ đạt 85% trong khi bình quân của thế giới là 87%”.

Điều này dẫn đến nếu nhà máy Tân Rai sản xuất 630.000 tấn/năm, giảm 20.000 tấn/năm so với công bố của TKV thì mỗi năm mức tổn thất sẽ khoảng 40 triệu USD.

>> Ông Nguyễn Văn Ban

Rủi ro cao

Theo ông Ban, rủi ro của nhà máy Tân Rai ngày càng lớn. Hồ bùn đỏ thiết kế rất đắt nhưng khả năng lưu giữ thấp mà sắp tới phải mở rộng hồ. Đồng thời, quặng của nước ta có lượng chất hữu cơ cao gây nguy hiểm cho chất lượng alumin.

“Tất nhiên, chỉ sau 4-5 năm, khi hữu cơ tích tụ trong dây chuyền thì mới tác động đến sản phẩm. Tuy nhiên điều lo lắng là trong thiết kế của nhà thầu Trung Quốc không hề có công đoạn lọc khử cacbon hữu cơ này” - ông Ban khẳng định.

>> Ông Nguyễn Văn Ban

Ông Sơn cho biết: “Ngày xưa, nói đến dự án bôxit Tây nguyên người ta lo về ảnh hưởng tới môi trường (bùn đỏ). Đến nhà máy alumina thì lo thêm vì hiệu quả kinh tế”.

>> TS. Nguyễn Thành Sơn

Hồ chứa bùn đỏ phải tuyệt đối an toàn

TT - Sáng 11-2 tại Lâm Đồng, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải đã làm việc với Ban quản lý dự án tổ hợp bôxit - nhôm Tân Rai (Lâm Đồng) và Công ty Nhôm Lâm Đồng, sau cuộc làm việc ở Nhà máy alumin Nhân Cơ (Đắk Nông) trước đó.

Khai thác bôxit ở Tây nguyên: Có vỡ hồ bùn đỏ không?

TT - Tại phiên thảo luận tình hình kinh tế - xã hội tại phiên họp Quốc hội ngày 2-11, Tuổi Trẻ ghi nhận 2 ý kiến liên quan đến việc khai thác bôxit ở Tây Nguyên.

Hồ bùn đỏ: TKV nói an toàn, chuyên gia lo ngại

TT - Trả lời Tuổi Trẻ về những đề xuất của Bộ Công thương giảm đầu tư an toàn hồ bùn đỏ, đại diện Tập đoàn công nghiệp Than - khoáng sản VN (TKV) khẳng định vẫn đảm bảo an toàn, trong khi các chuyên gia lại nói chưa thể khẳng định được.

Thảm họa bùn đỏ tại Hungary: Bài học cay đắng!

TT - Được coi là thảm họa sinh thái lớn nhất trong lịch sử chế biến quặng bôxit và alumin, sự cố tràn bùn đỏ đã cho thấy nhiều bất cập trong việc xử lý rác thải, bảo vệ môi sinh của các doanh nghiệp hàng đầu thuộc ngành công nghiệp Hungary.

Lũ bùn đỏ kinh hoàng ở Hungary

TT - Hôm 6-10, nhà chức trách Hungary đã mô tả vụ tràn bùn đỏ tại thị trấn Ajka, cách thủ đô Budapest 160km về phía tây nam, là một “thảm họa sinh thái”, gây hậu quả cực kỳ nghiêm trọng, có nguy cơ làm ô nhiễm cả dòng Danube xanh của châu Âu!

VÕ HƯƠNG - C.V.KÌNH - MẠNH KHANG

Tin mới nhất

10:45 PM

Dân Sài Gòn chi tiền triệu ăn Tết đoan Ngọ

TTO - Không ít người Sài Gòn chi tiền triệu để ăn Tết Đoan Ngọ (tức mùng 5 tháng 5 Âm lịch) với các mâm lễ hương hoa, bánh, trái cây, cơm rượu, bánh ú...

09:46 PM

Khi các 'hot girl' lên truyền hình bình luận World Cup!

TTO - Tôi nghĩ những ý kiến sau đây của mình sẽ gây khó chịu cho VTV, vì vậy, theo thói quen của người Việt, trước khi nói thật mất lòng thì hãy gởi cho nhau những lời có cánh trước đã!

09:36 PM

Bỉ - Panama 3-0, 'người nghèo' lực bất tòng tâm

TTO - Các bàn thắng của Bỉ vào lưới Panama đều là những pha bóng đầy kỹ thuật. Mertens vuốt bóng đẹp mắt ghi bàn còn sau đó De Bruyne vẫy má ngoài chuyền cho Lukaku đánh đầu. Sau đó Lukaku bấm bóng nâng tỉ số 3-0.

09:07 PM

Giá USD tự do hạ nhiệt nhưng vẫn trên 23.000 đồng/USD

TTO - Cuối ngày 18-6, giá USD tự do bán ra còn 23.060 đồng/USD, giảm 30 đồng/USD so với mức “đỉnh” hôm qua, còn giá bán USD ngân hàng cao nhất lên đến 22.880 đồng/USD.

09:07 PM

Công an TP.HCM bác tin cảnh sát cơ động giả dạng dân đi gây rối

TTO - Công an TP.HCM đã chứng minh thông tin cảnh sát giả dạng người dân đi gây rối được lan truyền trên mạng xã hội là thông tin xuyên tạc, bịa đặt.

09:03 PM

Nam tài tử điển trai chết vì Ai Cập thua Uruguay 0-1

TTO - Nam diễn viên Ai Cập Maher Essam đã qua đời vì đột quỵ sau khi bị xuất huyết não trong trận cầu nghẹt thở giữa đội nhà và Uruguay tại World Cup 2018 ngày 15-6.

09:01 PM

HLV tuyển Panama hứa nốc hai chai Vodka nếu được đi tiếp

TTO - HLV tuyển Panama Hernan Dario Gomez hứa với giới truyền thông Nga sẽ một mình nốc cạn hai chai Vodka nếu đội nhà vượt qua vòng bảng của World Cup 2018.

08:44 PM

Lam Trường tự hào khoe 10 'ngựa chiến' tại The Voice 2018

TTO - Sau tập 5 của vòng Giấu mặt vào tối 17-6, huấn luyện viên Lam Trường đã có đủ 10 'chiến binh' cho đội mình. Và anh cũng đã nhanh chóng giới thiệu đội Lam Trường tại The Voice 2018 đầy trang trọng và tự hào.

08:25 PM

Yêu cầu Mường Thanh Đà Nẵng phải bồi thường thỏa đáng cho dân

TTO - Ngày 18-6, UBND phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng đã báo cáo tình hình xử lý vi phạm tại công trình Dự án Tổ hợp khách sạn Mường Thanh và căn hộ cao cấp Sơn Trà.

08:23 PM

Chấn chỉnh việc 'đường dây nóng' ngân hàng thành ‘đường dây nguội’

TTO - Sau hàng loạt phản ảnh của chủ thẻ về việc không thể liên hệ đường dây nóng của ngân hàng để nhờ hỗ trợ khẩn cấp khi xảy ra sự cố, Ngân hàng Nhà nước vừa yêu cầu các ngân hàng phải chấn chỉnh ngay tình trạng này.

08:23 PM

Siết việc đầu tư trái phiếu doanh nghiệp của ngân hàng

TTO - Ngân hàng không được mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành để thực hiện các chương trình, dự án thuộc các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro hoặc mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong đó có mục đích để cơ cấu lại các khoản nợ.

08:06 PM

Trời quá nắng, cổ động viên Thụy Điển phải cởi trần xem bóng đá

TTO - Chiều 18-6, Đồi Chim Sẻ (Moscow) tiếp tục chào đón hàng ngàn CĐV đổ về theo dõi các trận đấu World Cup 2018 qua những màn hình khổng lồ trong khu Fan Fest chính thức của FIFA.