Tình cờ người viết ghé thăm, cầm lên xem mới chợt... giật mình: “Dì có tiền sử loét dạ dày, sao dám uống thuốc này? Vì tuy là thuốc tán, bao bì in chữ Tàu dưới dạng Đông dược, nhưng cũng có mấy dòng công thức tiếng Anh bé tí ghi rõ hàm lượng của... Aspirin. Mà Aspirin thì đối với cái bao tử “có vấn đề” rất dễ gây... xuất huyết, “tiêu tán đường” như chơi…”.

Phóng to

Đông dược... nổi trôi, từ nhà ra phố <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

Điểm bán thuốc Bắc mà bà dì hay mua thực ra chỉ là một... tiệm tạp hóa của bà Năm S., trước giờ chưa hề làm... y tá hay dược tá (chứ đừng nói là dược sĩ) ngày nào. Bà chỉ “tiện thể” mua chút đỉnh mấy thứ thuốc… “Tây Tàu” về để bán lẫn lộn với một số mặt hàng linh tinh khác. Ban đầu ít, lâu dần bà con cũng “tiện thể” mua riết thành quen, nên cũng trở thành một “điểm bán thuốc” quen thuộc cho những ai muốn... tự trị bệnh cho mình theo kinh nghiệm của... người khác.

Nếu hết bệnh thì khen bà Năm S. có tay “phục dược”, không hết thì đi tìm thầy khác thuốc khác, nhược bằng có bị tai biến do chống chỉ định hoặc tác dụng phụ của thuốc gây ra thì cùng lắm là... lủi vô bệnh viện la “S.O.S.” chớ cũng đâu có ai để ý truy tìm nguyên nhân chi cho... mệt. Cho nên khi nghe phân tích, bà dì còn cố phân trần: “Ơ... Nhưng dì chỉ dám uống thuốc tán, thuốc tễ, thuốc Bắc, Đông <?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />Nam dược thôi mà...”.

Bà con ta, nhất là những người lớn tuổi vẫn chuộng Đông dược, với quan niệm uống không “nóng” như thuốc Tây, trị bệnh lại “căn cơ”, tận gốc hơn. Phần đông đều tin rằng thuốc Bắc có xuất xứ từ thảo dược, từ cây cỏ, nên uống rất “lành”, rất “mát”, không độc hại, lại thích hợp với tạng của người mình, lỡ có uống... quá liều cũng chẳng hề hấn gì (!?). Bởi thế, khi có vấn đề gì về sức khoẻ thì người ta hay có khuynh hướng dễ dàng tìm đến với nguồn Đông Nam dược theo kiểu tự nhiên chủ nghĩa, theo hướng dẫn của... người quen chớ ít khi cần đến lương y hay bác sĩ, bất chấp cái nguyên tắc sơ đẳng trong điều trị là phải “đúng người, đúng bệnh, đúng thuốc”, lại phải dùng thuốc đúng theo chỉ định và hướng dẫn của thầy thuốc, bởi thể tạng cùng bệnh chứng của mỗi người đâu có phải… ai cũng như ai.

Kết quả, mất tiền nhưng không khỏi bệnh chẳng nói làm gì, chỉ đáng sợ là gặp phải những tai biến, biến chứng do dùng thuốc sai lầm theo lời định bệnh “khống” vô thưởng vô phạt của mấy vị thầy thuốc ngang xương. Có thể nêu trường hợp của chị Nguyễn Phương Th., giáo viên một trường THPT ở Quận B.T., có con trai nhỏ 8 tuổi bị sốt dây dưa mấy hôm, uống thuốc mua ở nhà thuốc Tây không khỏi.

Nghe lời cô Tư, nhà cùng khu phô, gởi cho 3 gói thuốc tán của Hồng Kông chuyên trị cảm mạo phong hàn, được quảng cáo là công hiệu cực kỳ, nhưng mới cho uống gói đầu thì cháu sốt cao đột ngột, cái cặp nhiệt tăng vọt tưởng… “bung”, hơi thở gấp, khò khè, khắp người nổi mẩn đỏ kèm triệu chứng phù nề. Hốt hoảng, chị kêu taxi đưa ngay vào bệnh viện Trưng Vương cấp cứu. Qua cơn nguy cấp, được bác sĩ tận tâm giải thích chị mới biết cháu bị dị ứng thuốc bởi chất... Ampicillin có trong gói “thuốc Bắc ngoại” kia. Thiệt… hú hồn!

Dỏm, giả từ… bên bển

Ông Bảy Đ., nhà ở Quận 12, bị thấp khớp mãn tính, được một bạn già quen qua các buổi tập dưỡng sinh giới thiệu cho một loại thuốc hoàn sản xuất tại Singapore, mà ông anh của ông đi du lịch “bên bển” mua về, đặc trị các chứng bệnh liên quan đến gân xương cơ khớp. Uống thời gian ngắn thấy hiệu nghiệm, ông lấy thêm uống tiếp, đúng cữ đủ liều.

Mấy tháng sau, chứng nhức mỏi bớt hành, nhưng chuyển qua... mệt mỏi, biếng ăn, mình mẩy... bệu ra, “mập” ra, còn chân tay thì cứ run rẩy. Các con nói mãi ông mới chịu đi bác sĩ, mới truy ra “thần dược” mà ông uống lâu nay có chứa chất kháng viêm “cọt-ti-cô-ít” trong tân dược, khi dùng phải theo chỉ định và có sự theo dõi đặc biệt của thầy thuốc, bởi ngoài công dụng chánh, nó còn “khuyến mãi” thêm nhiều tác hại, dễ dính nhứt là cái sự… mục xương. Một dược sĩ nhân câu chuyện này còn cho biết, một số Đông dược đặc trị hen suyễn, để đạt “công hiệu tức thì” có cơ sở sản xuất không ngần ngại pha trộn thêm thạch tín, thủy ngân, chì..., là độc chất tồn lưu và gây nguy hại trên sức khỏe người bệnh về lâu về dài, hoặc thuốc trị tiêu chảy lại gia thêm sái thuốc phiện, thuốc cảm mạo phong hàn có thành phần Paracetamol, Aspirin...

Tất cả đều từ các cơ sở bào chế thuốc Đông y tào lao, tối mắt trước lợi nhuận, mần ăn a thần phù chụp giựt dối gian, bất chấp hậu quả xấu nhất có thể xảy ra cho người bệnh. Rất nhiều trường hợp ngộ độc nặng do sử dụng thuốc Tàu, thuốc Bắc trôi nổi trên thị trường một cách tùy tiện đã xảy ra, vậy mà không ít người vẫn không lấy đó làm... run, vẫn tự ý điều trị theo phương pháp “cổ truyền... miệng”, lắm lúc còn... làm thầy đột xuất, trị bệnh cho người khác rất... vô tư.

Mặt khác, một khi có bệnh, nhất là những bệnh được liệt vào “bệnh nhà giàu”, nhiều người vẫn sẵn sàng chấp nhận giá cực cao đối với các loại thuốc Bắc “quí hiếm”, nhập ngoại. Nhưng, ngay như ở Hồng Kông, Trung Quốc, thời gian vừa qua nhiều trường hợp ngộ độc bởi uống nhầm thuốc Bắc giả liên tiếp xảy ra, đã khiến người dân “bên bển” phải la làng chói lói, yêu cầu nhà chức trách xem xét lại biện pháp quản lý coi nó trục trặc khâu nào.

Còn ở xứ ta, chất lượng thuốc nổi trôi đã “phập phù phều”, bao bì hầu hết lại in toàn chữ Tàu nên người mua thường chỉ trông cậy vào sự hướng dẫn của người bán, lỡ gặp người bán là các “lương y tay ngang”, trình độ dược học vốn mới đạt... “i tờ” thì cái sự tiền mất tật mang ắt là điều dễ hiểu. Để rồi nếu dùng thuốc mãi không hết thì chỉ còn cách là... thay thuốc khác, “hay” hơn, “mạnh” hơn, tất nhiên là cũng... đắt hơn. Trường hợp bị biến chứng, cứ đổ thừa tại bị này kia, hoặc đơn giản hơn là... chưa “trúng thuốc”! Còn nếu lỡ “trúng thuốc” rồi... “đi luôn” thì người ở lại cũng chẳng biết đường nào mà... ý cò, ý kiến!

Phóng to Tuổi Trẻ Cười số 369 (ra ngày 1-12-2008) hiện đã có mặt tại các sạp báo. Mời bạn đọc đón mua để thưởng thức được toàn bộ nội dung của ấn phẩm này. Chúc bạn đọc có thật nhiều thời gian thư giãn thoải mái!