Nhiều người cho rằng buổi tập càng khiến cơ thể đổ nhiều mồ hôi thì càng hiệu quả, thậm chí có người mặc đồ giữ nhiệt hoặc tập trong phòng nóng để "ép" cơ thể tiết mồ hôi. 

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng lượng mồ hôi không phải thước đo đáng tin cậy cho lượng calo được đốt cháy hay lượng mỡ bị mất đi.

Mồ hôi thực chất cho biết điều gì về cơ thể?

Theo TS Constance Chu - giáo sư tại Đại học Stanford và chuyên gia y học thể thao tại Mỹ, đổ mồ hôi không phải dấu hiệu cho thấy một buổi tập hiệu quả hay không. Đây trước hết là cơ chế tự làm mát của cơ thể khi nhiệt độ bên trong tăng lên.

Khi vận động, các cơ liên tục co lại và sử dụng năng lượng. Một phần năng lượng này được chuyển thành nhiệt, khiến nhiệt độ cơ thể tăng. Để ngăn cơ thể quá nóng, hệ tuần hoàn đưa nhiều máu hơn đến vùng da, đồng thời các tuyến mồ hôi tiết ra chất lỏng lên bề mặt da.

Khi mồ hôi bay hơi, nhiệt được lấy khỏi bề mặt cơ thể, từ đó giúp hạ nhiệt.

Đây là lý do con người có thể đổ mồ hôi nhiều khi chạy bộ, đạp xe hoặc tập tạ. Nhưng cũng vì vậy, mức độ đổ mồ hôi phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện môi trường chứ không chỉ phụ thuộc vào cường độ vận động.

Chẳng hạn, một người có thể tập nhẹ nhưng vẫn đổ rất nhiều mồ hôi khi nhiệt độ ngoài trời cao, độ ẩm lớn và không có gió. Ngược lại, cùng bài tập đó trong phòng mát, thông thoáng, lượng mồ hôi có thể ít hơn đáng kể.

Lượng mồ hôi cũng khác nhau giữa từng người. Di truyền, tuổi, giới tính, kích thước cơ thể và mức độ thích nghi với nhiệt đều có thể ảnh hưởng đến khả năng tiết mồ hôi.

Mồ hôi nhiều không đồng nghĩa đốt nhiều mỡ

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là lấy lượng mồ hôi làm thước đo khả năng giảm cân.

Sau một buổi tập khiến cơ thể mất nhiều nước, cân nặng có thể giảm ngay lập tức. Tuy nhiên, phần lớn sự thay đổi này đến từ lượng nước bị mất qua mồ hôi, không phải lượng mỡ trong cơ thể.

Khi uống nước và bù lại lượng dịch đã mất, cân nặng sẽ tăng trở lại.

Vì vậy, việc mặc quần áo giữ nhiệt, tập trong phòng quá nóng hoặc cố tình hạn chế uống nước để "đổ mồ hôi nhiều hơn" không phải phương pháp giảm mỡ hiệu quả. Ngược lại, cách này có thể khiến cơ thể mất nước và làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến nhiệt.

Nếu muốn đánh giá một buổi tập có hiệu quả hay không, nên quan tâm đến cường độ vận động, nhịp tim, thời gian tập, khả năng hoàn thành bài tập và mức độ tiến bộ theo thời gian, thay vì nhìn vào lượng mồ hôi trên quần áo.

Có nên cố tình tập trong nóng để ra nhiều mồ hôi?

Tập luyện trong môi trường nóng không hoàn toàn vô ích. Theo các chuyên gia được dẫn trong bài, việc tiếp xúc với nhiệt lặp đi lặp lại có thể giúp cơ thể thích nghi với nhiệt độ cao.

Sau quá trình thích nghi, cơ thể có thể điều chỉnh nhiệt tốt hơn, giúp người tập duy trì hoạt động lâu hơn trong điều kiện nóng mà không bị quá nhiệt quá sớm.

Tuy nhiên, lợi ích này khác hoàn toàn với việc cho rằng "càng đổ mồ hôi càng đốt nhiều mỡ".

Khi cố tình tăng nhiệt độ trong lúc tập, hệ tim mạch phải chịu thêm áp lực. Tim vừa phải cung cấp máu cho các cơ đang hoạt động, vừa phải hỗ trợ đưa máu đến da để tản nhiệt. Nếu cơ thể đồng thời mất quá nhiều nước, thể tích máu có thể giảm và việc duy trì huyết áp cũng trở nên khó khăn hơn.

Nguy cơ đáng chú ý nhất là mất nước và rối loạn điện giải. Mồ hôi không chỉ chứa nước mà còn có các chất điện giải, đặc biệt là natri. Khi mất quá nhiều mồ hôi mà không bù dịch phù hợp, người tập có thể xuất hiện mệt mỏi, yếu, chóng mặt, buồn nôn hoặc lú lẫn.

Trong trường hợp nghiêm trọng, tình trạng mất nước và quá nhiệt có thể tiến triển thành kiệt sức do nóng hoặc say nóng, những tình trạng cần được xử trí y tế kịp thời.

Những người mắc bệnh tim mạch, huyết áp cao hoặc bệnh thận cần đặc biệt thận trọng. Người cao tuổi cũng có nguy cơ cao hơn vì khả năng điều hòa nhiệt của cơ thể có thể suy giảm theo tuổi. Phụ nữ mang thai cũng cần chú ý đến nguy cơ mất nước và quá nhiệt khi vận động trong môi trường nóng.

Làm thế nào để tập luyện an toàn khi đổ nhiều mồ hôi?

Nếu tập luyện trong thời tiết nóng hoặc tham gia các hoạt động khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi, điều quan trọng nhất là bù đủ nước và cho cơ thể thời gian thích nghi.

Không nên đợi đến khi khát dữ dội mới uống nước. Với những buổi tập kéo dài hoặc ra nhiều mồ hôi, việc bổ sung chất điện giải có thể cần thiết, đặc biệt khi lượng mồ hôi mất đi đáng kể.

Nếu bắt đầu tập trong môi trường nóng, nên tăng thời gian và cường độ từ từ thay vì ngay lập tức thực hiện một buổi tập nặng.

Cũng cần chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo. Chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, yếu bất thường, mất phương hướng hoặc cảm giác cơ thể quá nóng là những dấu hiệu không nên bỏ qua. Khi xuất hiện, cần dừng tập, di chuyển đến nơi mát và thực hiện các biện pháp làm mát, đồng thời tìm kiếm trợ giúp y tế nếu triệu chứng nghiêm trọng hoặc không cải thiện.

Một cách đơn giản để theo dõi tình trạng bù nước là quan sát màu nước tiểu. Nước tiểu có màu vàng nhạt thường cho thấy cơ thể được cung cấp đủ dịch hơn so với nước tiểu có màu vàng đậm. Tuy nhiên, đây chỉ là dấu hiệu tham khảo và không thay thế đánh giá y tế.

Vì sao có nghịch lý càng tập thể dục càng tăng cân?

Nhiều người dành nhiều giờ mỗi tuần để tập luyện với mong muốn giảm cân nhanh hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, tập thể dục thường chỉ giúp giảm cân ở mức khiêm tốn nếu không kết hợp với chế độ ăn uống phù hợp.