Nhiều cha mẹ từng nghe một lời khuyên quen thuộc như trẻ dùng sữa công thức có thể no lâu hơn, ngủ dài hơn, còn trẻ bú mẹ dễ tỉnh giấc vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh. 

Một nghiên cứu quy mô lớn tại Nhật vừa đưa ra kết quả theo hướng ngược lại, góp thêm bằng chứng làm giảm nỗi lo trẻ bú mẹ sẽ ngủ ít hơn.

Nghiên cứu do nhóm chuyên gia Đại học Toyama thực hiện, công bố trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition, đã phân tích dữ liệu từ 82.918 cặp mẹ con trong Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật. 

Đây là một nghiên cứu thuần tập sinh sản lớn, theo dõi sức khỏe mẹ và trẻ trong thời gian dài.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, sau đó ăn bổ sung phù hợp và tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Dù vậy, trong thực tế, không ít phụ huynh vẫn băn khoăn rằng trẻ bú mẹ có thể ngủ ngắn hơn trẻ dùng sữa công thức.

Bà Yuri Nakagawa - nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành y sinh và y học lâm sàng tại Trường Sau đại học Y và Dược (Đại học Toyama), đồng thời là tác giả đầu tiên của nghiên cứu - cho biết nhóm muốn cung cấp thêm bằng chứng để làm rõ quan niệm phổ biến này.

Trong nghiên cứu, trẻ được chia thành 4 nhóm dựa trên cách nuôi dưỡng trong 6 tháng đầu đời: chỉ dùng sữa công thức, bú mẹ dưới 6 tháng, bú mẹ đủ 6 tháng có kết hợp sữa công thức và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng. Khi trẻ tròn 1 tuổi, cha mẹ báo cáo tổng thời lượng ngủ của con trong ngày.

Nhóm nghiên cứu dùng mốc dưới 11 giờ mỗi ngày để xác định tình trạng ngủ ngắn, dựa theo khuyến nghị của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ dành cho trẻ nhỏ.

Kết quả cho thấy nhóm trẻ chỉ dùng sữa công thức có tỉ lệ ngủ ngắn cao nhất, ở mức 12,2%. Tỉ lệ này giảm còn 10,2% ở nhóm bú mẹ dưới 6 tháng, 9,7% ở nhóm bú mẹ đủ 6 tháng có bổ sung sữa công thức và 8,8% ở nhóm bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.

Sau khi điều chỉnh nhiều yếu tố có thể tác động từ mẹ, trẻ và môi trường sống, nhóm nghiên cứu ghi nhận trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu có khả năng rơi vào nhóm ngủ ngắn thấp hơn khoảng 23% so với trẻ chỉ dùng sữa công thức. 

Các nhóm có bú mẹ, kể cả bú mẹ kết hợp sữa công thức, đều có nguy cơ ngủ ngắn thấp hơn nhóm chỉ dùng sữa công thức.

Theo bà Nakagawa, kết quả này có thể giúp trấn an các gia đình trước nhận thức phổ biến rằng trẻ bú mẹ ngủ ít hơn vì sữa mẹ được tiêu hóa nhanh hơn. Những lo ngại như vậy, theo nhóm nghiên cứu, không nên khiến cha mẹ nản lòng khi cân nhắc nuôi con bằng sữa mẹ.

Các tác giả cũng đưa ra một số giả thuyết để giải thích mối liên hệ trên. Sữa mẹ không có thành phần cố định trong cả ngày. Vào ban đêm, sữa mẹ có thể chứa nhiều melatonin hơn, loại hormone liên quan đến cảm giác buồn ngủ và nhịp thức - ngủ. 

Sữa mẹ cũng chứa tryptophan, một axit amin tham gia vào quá trình tạo melatonin.

Một khả năng khác nằm ở hệ vi sinh đường ruột. Việc bú mẹ có thể hỗ trợ hình thành hệ vi sinh đường ruột khác biệt ở trẻ. Thông qua trục ruột - não, mạng lưới liên lạc giữa đường ruột và não bộ, sự khác biệt này có thể liên quan đến cách trẻ phát triển nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ.

Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần thận trọng khi diễn giải kết quả. Đây là nghiên cứu quan sát, dữ liệu về giấc ngủ và cách nuôi dưỡng trẻ dựa trên báo cáo của cha mẹ. 

Vì vậy, nghiên cứu cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa bú mẹ và thời lượng ngủ khi trẻ lên 1 tuổi, nhưng chưa đủ để khẳng định sữa mẹ trực tiếp làm trẻ ngủ dài hơn.

GS danh dự Hidekuni Inadera, Trung tâm khu vực Toyama của Nghiên cứu Trẻ em và Môi trường Nhật, cho biết nhóm nghiên cứu muốn tiếp tục theo dõi tác động dài hơn của cách nuôi dưỡng đầu đời, trong đó có giấc ngủ của trẻ ở giai đoạn 2-3 tuổi.

Hóa ra sữa mẹ có 'màng lọc' đặc biệt, phát hiện mở đường cho các thuốc uống mới

Ngày 23-2, Viện Công nghệ Israel cho biết các nhà khoa học nội địa đã phát hiện một đặc tính trong sữa mẹ giúp nguồn dinh dưỡng quan trọng này dễ dàng thấm từ dạ dày và ruột vào máu.