Người dân phố cổ và du khách thường gọi ông Huỳnh Phương Đỏ là Đỏ tre, “cha đẻ” của nghệ thuật điêu khắc gốc tre Hội An.

Từ gốc tre trôi lũ đến tác phẩm độc bản

Trước gian hàng nhỏ tại địa chỉ 26 Bạch Đằng (phường Hội An, TP Đà Nẵng), ông Đỏ với dáng người nhỏ nhắn, gương mặt sạm nắng, nụ cười hiền lộ hàm răng sún đặc trưng, vừa chăm chú chạm khắc, vừa không quên chào hỏi du khách bằng tiếng Anh, tiếng Pháp rành rọt.

Ông Đỏ kể về cơ duyên đến với việc tạo hình gốc tre bắt đầu từ một trận lũ lớn năm 1999. Khi ấy nước sông Hoài dâng cao, cuốn theo những khóm tre trôi dạt về trước nhà. Trong lúc rảnh tay, lại sẵn đồ nghề điêu khắc gỗ, ông vớt một gốc tre lên đục thử cho đỡ “ngứa tay”.

Không ngờ, từ gốc tre vô tri ấy, một khuôn mặt người hiện ra, thô mộc nhưng có hồn. Tác phẩm đầu tay ấy được một cửa hàng lưu niệm mua lại, mở ra cho ông Đỏ một con đường hoàn toàn mới.

“Lúc đó tôi không nghĩ đây sẽ thành nghề, chỉ là làm cho vui. Nhưng càng làm càng mê, càng thấy tre có cái hồn riêng của nó”, ông Đỏ nhớ lại.

Ông Đỏ bén duyên với điêu khắc từ năm 16 tuổi, từng học nghề chạm khắc gỗ ở làng mộc Kim Bồng. Nhưng theo ông, điêu khắc gốc tre khó hơn gỗ rất nhiều.

“Gỗ có thớ, có khuôn, còn tre thì không gốc nào giống gốc nào. Rễ dài, rễ ngắn, u nần, mắt tre chằng chịt… Người làm phải nhìn ra được nhân vật ngay từ khi gốc tre còn nguyên vẹn. Đặc biệt, không khai thác tre vào thời điểm tre đang độ ra măng, gốc tre khai thác về dễ bị mối mọt”, ông nói.

Theo ông, mỗi gốc tre mang một số phận riêng, cộng với cảm xúc và sự sáng tạo của người thợ ở từng thời điểm, nên mỗi tác phẩm khi hoàn thành đều là một bản thể duy nhất, không thể lặp lại.

Đang ngắm một gốc tre đặt trên bàn, ông bất chợt cười: “Gốc này khắc được ông Phúc trong bộ Phúc - Lộc - Thọ”.

Với ông, đó là khoảnh khắc quan trọng nhất khi bắt được dáng của nhân vật. Từ dáng ấy, đôi tay bắt đầu chuyển động. Dùi lớn tạo hình tổng thể, dùi nhỏ tinh chỉnh từng nếp nhăn, chòm râu, ánh mắt. Chưa đầy 30 phút, một khuôn mặt đã hiện ra từ gốc tre sần sùi.

Những gốc tre biết "cười" níu chân du khách

Các tác phẩm của ông Đỏ thường là những nhân vật quen thuộc trong văn hóa phương Đông như Quan Công, Bồ Đề Đạt Ma, Phúc - Lộc - Thọ, Thần Tài… Tất cả đều giữ vẻ mộc mạc nguyên bản của tre, không sơn phết cầu kỳ. Mỗi ngày, nhiều du khách tìm đến quầy hàng của ông Đỏ để tận mắt xem ông chế tác mặt người từ tre.

Chị Lê Huyền My (du khách từ Thanh Hóa) chia sẻ: “Đến Hội An tôi đã mua một tượng gốc tre làm kỷ niệm, bởi thấy rất đặc sắc và mộc mạc. Tôi đi nhiều nơi nhưng chưa ở đâu có kiểu điêu khắc từ gốc tre như thế này".

Mỗi ngày, ông Đỏ có thể hoàn thiện khoảng 15 tác phẩm đơn giản. Hiện nay, nhiều người đam mê nghề điêu khắc gốc tre tìm đến ông học nghề, thầy trò cùng làm liên tục mới kịp giao hàng cho các cửa hàng lưu niệm. Những gốc tre sau khi tạo hình có giá từ 200.000 - 500.000 đồng, còn những gốc có thế lạ, độc bản, giá lên đến vài triệu đồng.

Không chỉ bán trong nước, các tác phẩm gốc tre của ông theo chân du khách “xuất ngoại” đến nhiều quốc gia, trở thành món quà mang đậm dấu ấn Hội An.

Khi được hỏi về mong ước lớn nhất, ông trầm ngâm: “Tôi chỉ mong có một làng nghề điêu khắc gốc tre. Tôi sẵn sàng dạy nghề cho bất kỳ ai muốn học. Nghề này nếu không truyền lại thì uổng lắm”.

Du khách nước ngoài mê cuốc đất tại làng rau hơn 400 năm tuổi

Thời gian qua, mỗi ngày có hàng trăm lượt du khách quốc tế tìm về làng rau hơn 400 năm tuổi nằm bên phố cổ Hội An (TP Đà Nẵng) để trải nghiệm trồng rau, nuôi cá cùng nông dân địa phương.