Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 lần thứ nhất với chủ đề "Doanh nghiệp trước cú sốc địa chính trị toàn cầu: Ứng phó thế nào?", do báo Người Lao Động tổ chức diễn ra hôm nay (26-3), các chuyên gia đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm giải bài toán này.

Doanh nghiệp kiến nghị ổn định mặt bằng lãi suất

Ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, cho rằng thời gian qua liên tiếp xuất hiện những cú sốc địa chính trị. Nóng nhất là xung đột Mỹ - Iran. Hiện có nhiều kịch bản đang được đặt ra.

Ở kịch bản ngắn hạn, có thể kỳ vọng trong vài tuần tới, dù tình hình còn phức tạp nhưng sức chịu đựng của các bên sẽ đạt ngưỡng, từ đó từng bước nối lại hoạt động thương mại. Tuy nhiên, mọi diễn biến vẫn còn khó lường.

"Trong bối cảnh "bình thường mới" với bất ổn và đứt gãy, các quốc gia và doanh nghiệp buộc phải chủ động thích ứng. Giải pháp quan trọng là nâng cao năng lực bảo đảm nguồn cung, xây dựng các kịch bản dự phòng, đặc biệt là dự trữ chiến lược về năng lượng như dầu mỏ", ông Phạm Quang Vinh nhấn mạnh.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), thừa nhận doanh nghiệp đang đối mặt với "cú sốc" chi phí. Những bất ổn tại Trung Đông đã đẩy giá vận chuyển (logistics) và các nguyên vật liệu phụ trợ như sơn, keo, bao bì tăng đột biến, gây áp lực rất lớn lên chi phí bán hàng.

"Cuộc khủng hoảng lần này là lời nhắc nhở để doanh nghiệp cần tái cấu trúc toàn diện và củng cố vị thế trên thị trường quốc tế", ông Mẫn nói.

Đồng thời ông bày tỏ mong muốn Chính phủ và các cơ quan chức năng mở rộng tối đa các cơ chế hỗ trợ để doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn. Đặc biệt, mặt bằng lãi suất hiện nay đang rất nóng. Từ mức 6 - 7%/năm trước đây, lãi suất cho vay hiện đã lên 11 - 13%/năm, thậm chí 15%/năm đối với lĩnh vực bất động sản, tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp.

"Rất kỳ vọng các tổ chức tài chính xem xét, tạo điều kiện thuận lợi hơn về vốn để doanh nghiệp duy trì sản xuất và phát triển ổn định", ông bày tỏ.

Theo ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty du lịch Vietravel, năng lượng được ví như "mạch máu" của nền kinh tế. Khi "mạch máu" này bị tắc nghẽn, toàn bộ nền kinh tế sẽ bị ảnh hưởng. Du lịch, với đặc thù là ngành kinh tế tổng hợp, sẽ chịu tác động rất lớn.

Trong bối cảnh này, doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ xem xét giảm thuế, phí nhiên liệu với lộ trình và kịch bản rõ ràng. Việc xây dựng các kịch bản ngắn hạn, trung hạn và dài hạn sẽ giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vận chuyển, chủ động theo dõi và ứng phó.

Bên cạnh đó, cần duy trì thanh khoản và ổn định mặt bằng lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có nhu cầu vốn.

Đề xuất nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp

PGS.TS Trần Hoàng Ngân, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng tư vấn Trường đại học Sài Gòn, đề xuất một số giải pháp ngắn hạn:

Thứ nhất, kiểm soát giá xăng dầu. Cụ thể, cần sử dụng linh hoạt các công cụ tài chính như miễn, giảm thuế, phí để bình ổn giá, tránh hiệu ứng lan tỏa. Ông cho biết ngân sách hiện có đủ khả năng thực hiện việc này nhờ mức thu vượt dự toán hơn 80.000 tỉ đồng trong 2 tháng đầu năm.

Thứ hai, hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp, như: giảm tối đa các loại phí thuộc phạm vi quản lý nhà nước như thuế, phí hải quan, phí hạ tầng giao thông… nhằm trực tiếp chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp.

Quản lý thị trường, tăng cường chống buôn lậu, đầu cơ và tình trạng "té nước theo mưa", qua đó bảo vệ người tiêu dùng và môi trường kinh doanh.

Về chính sách tài khóa, ông ủng hộ quan điểm nới lỏng trong bối cảnh nợ công đang được kiểm soát ở mức khoảng 37% GDP.

Tuy nhiên, việc nới lỏng cần đi kèm nguyên tắc chặt chẽ, tiết kiệm, chống lãng phí, nhằm tập trung nguồn lực cho đầu tư công, đặc biệt là ba lĩnh vực hạ tầng chiến lược: giao thông, năng lượng và công nghệ. Theo ông, việc hoàn thiện hạ tầng giao thông sẽ góp phần giảm chi phí vận tải và tiêu thụ xăng dầu cho doanh nghiệp.

Về chính sách tiền tệ, ông kiến nghị cần đảm bảo đồng thời các mục tiêu: kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và giữ an toàn hệ thống.

Trong đó, cần ưu tiên đảm bảo thanh khoản và ổn định lãi suất, bởi lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ yếu tố "chi phí đẩy" như giá năng lượng và xung đột địa chính trị, không phải do cung tiền. Do đó, cần tránh để lãi suất tăng cao nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì việc làm.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế TP.HCM gặp thách thức lớn về giá năng lượng, nguyên liệu

Tốc độ tăng trưởng kinh tế TP.HCM đang đứng trước những thử thách lớn từ biến động địa chính trị và thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh.