Nhóm nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Viện Lâm nghiệp Trung Quốc dẫn đầu đã phân tích dữ liệu khí tượng giai đoạn 1960 - 2023 và sử dụng các mô hình khí hậu CMIP6 để lập bản đồ, dự báo sự thay đổi của các vùng khô hạn.

Khác với một số nghiên cứu trước, nhóm lần này đưa thêm tác động của CO₂ trong khí quyển lên quá trình thoát hơi nước của thực vật vào mô hình, theo ScienceAlert ngày 8-9.

Khi nồng độ CO₂ tăng, các khí khổng trên lá có xu hướng khép lại một phần, giúp cây giảm lượng nước thất thoát. Điều này làm thay đổi lượng nước có khả năng bốc hơi, từ đó ảnh hưởng đến cách xác định và dự báo mức độ khô hạn.

Theo tính toán, giai đoạn 1994 - 2023, các vùng khô hạn chiếm khoảng 38,58% diện tích đất liền Trái đất, không tính Nam Cực.

Đến giai đoạn 2071 - 2100, tùy kịch bản phát thải khí nhà kính, tỉ lệ này có thể tăng lên 39,31 - 40,28%. Các khu vực siêu khô hạn được dự báo tăng mạnh nhất.

Ở kịch bản cao nhất, diện tích đất khô hạn có thể tăng thêm khoảng 2,37 triệu km², tương đương diện tích Algeria hoặc khoảng 30% diện tích Úc.

Úc, vốn được xem là lục địa có người sinh sống khô hạn nhất thế giới, được dự báo chứng kiến những thay đổi mạnh nhất về đất khô hạn trong thế kỷ này. Brazil đứng tiếp theo, trong khi nhiều khu vực ở châu Phi cũng có thể biến đổi đáng kể.

Đáng chú ý, con số này thấp hơn đáng kể so với một số dự báo trước đây, từng ước tính đất khô hạn có thể chiếm tới 56% diện tích đất liền toàn cầu vào năm 2100.

Dù vậy, các nhà nghiên cứu cảnh báo sự mở rộng của điều kiện khí hậu khô hạn vẫn có thể gây thêm áp lực lên nguồn nước, hệ sinh thái và các mục tiêu phát triển bền vững, đòi hỏi những biện pháp thích ứng phù hợp với biến đổi khí hậu.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Environmental Research Letters.

Nghịch lý khí hậu: Đất càng khô hạn, biển dâng càng nhanh

Một nghiên cứu mới cho thấy hiện tượng khô hạn trên diện rộng, bao gồm việc nước ngọt từ đất liền chảy ra biển, đang là nguyên nhân chính gây mực nước biển dâng, vượt qua cả tốc độ tan chảy của các tảng băng lớn.