
Dải Ngân hà là thiên hà chứa Hệ Mặt trời và Trái đất - Ảnh: REUTERS
Xác định khối lượng một thiên hà là nhiệm vụ phức tạp vì phần lớn vật chất cấu thành nó không thể quan sát trực tiếp.
Các nhà khoa học phải theo dõi chuyển động của những ngôi sao và các thiên hà vệ tinh dưới tác động của lực hấp dẫn. Ở cùng một khoảng cách, những vật thể chuyển động càng nhanh cho thấy thiên hà cần có khối lượng càng lớn để giữ chúng trong quỹ đạo.
Các phép đo trước đây cho kết quả chênh lệch đáng kể.
Một số nghiên cứu dựa vào các ngôi sao ở vùng quầng thiên hà (khu vực rìa ngoài cùng, rộng lớn và có mật độ vật chất rất thấp bao quanh một thiên hà), những dòng sao bị xé ra từ các thiên thể nhỏ hơn hoặc các cụm sao và thiên hà vệ tinh.
Trong nghiên cứu mới đăng trên kho lưu trữ trực tuyến arXiv, nhóm hợp tác Dark Energy Spectroscopic Instrument (DESI) đưa ra phép đo có độ chính xác cao nhất từ trước đến nay.
Nhóm phân tích hơn 10.000 ngôi sao được thiết bị DESI ghi nhận trong ba năm quan sát đầu tiên. Những ngôi sao này nằm cách tâm Ngân hà khoảng 30.000 - 310.000 năm ánh sáng, thuộc hai nhóm sao già có độ sáng tương đối ổn định, giúp các nhà khoa học xác định khoảng cách.
Dữ liệu được kết hợp với phép đo chuyển động của các ngôi sao trên bầu trời từ kính thiên văn không gian Gaia, theo trang phys.org ngày 17-11.
Nhóm nghiên cứu sau đó sử dụng bốn phương pháp mô hình hóa khác nhau để tính toán khối lượng thiên hà.
Để kiểm tra độ tin cậy, các phương pháp được thử nghiệm trên dữ liệu mô phỏng của sáu thiên hà, mỗi thiên hà được quan sát từ bốn góc nhìn khác nhau.
Các mô phỏng tính đến sai số đo đạc và những vùng bầu trời mà thiết bị không thể khảo sát, giúp nhóm hiệu chỉnh các sai lệch trong kết quả.
Kết quả cho thấy tổng khối lượng Dải Ngân hà, bao gồm cả vật chất thông thường và vật chất tối, tương đương 1.190 tỉ lần khối lượng Mặt trời, với sai số khoảng 11%.
Riêng lượng vật chất nằm trong phạm vi 260.000 năm ánh sáng tính từ tâm thiên hà có sai số thấp hơn, khoảng 8%.
Các nhà khoa học cũng nhận thấy những mô hình hiện tại thường giả định Dải Ngân hà có hình dạng cầu hoàn hảo và ở trạng thái ổn định.
Trong thực tế, lực hấp dẫn từ các thiên thể khác có thể khiến cấu trúc thiên hà biến dạng. Những nghiên cứu tiếp theo cần tính đến các yếu tố này để cải thiện độ chính xác.
Nhóm kỳ vọng dữ liệu quan sát xa hơn của DESI và các phép đo bổ sung từ Gaia sẽ giúp làm rõ khối lượng vùng quầng thiên hà bên ngoài Dải Ngân hà.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận