Đằng sau sự tin tưởng này là mục tiêu quốc tế hóa đại học theo chuẩn toàn cầu trong dài hạn, cùng các chiến lược và công cụ quản trị đại học hiện đại. PGS.TS Bùi Quang Hùng - Phó giám đốc phụ trách UEH đã có cuộc trao đổi xung quanh vấn đề này.

Thưa PGS.TS Bùi Quang Hùng, việc Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) được định hướng đạt trình độ tiên tiến khu vực châu Á có ý nghĩa như thế nào?

PGS.TS Bùi Quang Hùng: UEH là một trong ba đại học được Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ định thực hiện đề án Phát triển một số trường đại học lớn ở vùng Đông Nam Bộ theo hướng đạt trình độ tiên tiến của nhóm các trường đại học hàng đầu trong khu vực Châu Á.

Định hướng này được đặt nền tảng từ Nghị quyết số 29-NQ/TW (2013) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đồng thời được cụ thể hóa trong Chiến lược phát triển giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045, ban hành kèm theo Quyết định số 89/QĐ-TTg (2023) của Thủ tướng Chính phủ.

Với UEH, sự tin tưởng này đồng nghĩa với trách nhiệm phải đi trước, đi tiên phong trong đổi mới mô hình đào tạo, nghiên cứu, quản trị đại học và đóng góp cho phát triển bền vững, chứ không nhằm mục tiêu đánh bóng tên tuổi, phục vụ tuyển sinh ngắn hạn hay khẳng định thứ hạng với bất kỳ ai.

UEH nhìn nhận tính cần thiết của các bảng xếp hạng đại học quốc tế trong bối cảnh và chiến lược phát triển hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện nay như thế nào?

PGS.TS Bùi Quang Hùng: Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng và chuẩn mực quốc tế, UEH nhìn nhận các bảng xếp hạng đại học quốc tế một cách nhất quán: là công cụ định hướng và tham chiếu, không phải đích đến cuối cùng.

Thứ nhất, các bảng xếp hạng giúp dịch chuyển việc đánh giá đại học từ những nhận định mang tính định tính như uy tín, bề dày lịch sử hay quy mô đào tạo sang các thước đo định lượng dựa trên dữ liệu, qua đó phản ánh rõ hơn năng lực đào tạo, nghiên cứu và uy tín học thuật thực chất.

Thứ hai, xếp hạng tạo điểm tham chiếu quan trọng cho người học và xã hội, đồng thời là nền tảng ban đầu trong hợp tác quốc tế. Trên thực tế, khi trường triển khai các chương trình liên thông và hợp tác đào tạo với các đại học hàng đầu thế giới, vị trí trên các bảng xếp hạng vẫn là tiêu chí khởi đầu để thiết lập quan hệ win-win, đòi hỏi không ngừng nâng cao cả chất lượng và vị thế học thuật.

Thứ ba, các bảng xếp hạng tạo động lực thúc đẩy cải cách và đổi mới quản trị đại học theo chuẩn mực quốc tế, từ đào tạo, nghiên cứu khoa học đến minh bạch và trách nhiệm giải trình; qua đó, người học, thị trường lao động và xã hội là những đối tượng hưởng lợi trực tiếp và lâu dài.

UEH giữ vị trí cao nhất trên các bảng xếp hạng THE 2026 (Top 501+) và QS Asia 2026 (Top 301+) trong số đại học Việt Nam. UEH đã triển khai những giải pháp chiến lược gì để đạt được kết quả này?

Trong bối cảnh số lượng đại học tham gia các bảng xếp hạng tăng khoảng 20–30% mỗi năm, việc trụ hạng đã khó, thăng hạng còn khó hơn. 

Để quản trị xếp hạng một cách bền vững, trường triển khai quy trình quản trị với 7 bước:

(1) Xác định bốn bảng xếp hạng ưu tiên gồm QS, THE, QS Sustainability và THE Impact Rankings;

(2) Đối sánh tiêu chí các bảng xếp hạng này với bộ tiêu chuẩn quốc gia theo Thông tư 01/2024 của Bộ GDĐT;

(3) Xây dựng Bộ tiêu chí tổng hợp quốc tế hóa với 5 nhóm tiêu chuẩn và 26 tiêu chí cụ thể;

(4) Đánh giá hiện trạng toàn UEH;

(5) Thiết lập mục tiêu cho từng tiêu chí, gắn với hệ thống OKRs theo 5 trụ cột chiến lược gồm Đào tạo, Nghiên cứu, Quản trị, Vận hành và Cộng đồng;

(6) Ứng dụng công nghệ trong quản trị dữ liệu xếp hạng;

(7) Đánh giá kết quả hàng năm để điều chỉnh mục tiêu và chiến lược hành động.

Điểm nhấn quan trọng là chiến lược phát triển tổng thể của trường dựa trên 5 trụ cột, cũng chính là cấu trúc nội lực nuôi dưỡng các chỉ số xếp hạng.

Quản lý xếp hạng thông minh - Ảnh: UEH

Việc lựa chọn bảng xếp hạng của UEH không mang tính ngẫu nhiên hay chạy theo xu hướng, mà gắn chặt với sứ mạng và mô hình phát triển của nhà trường.

Cụ thể:

• QS và THE phản ánh khá toàn diện năng lực cốt lõi của một đại học tiên tiến, tập trung vào bốn trụ cột lớn: chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quốc tế hóa và hợp tác với doanh nghiệp – thị trường lao động.

• THE Impact Rankings và QS Sustainability đo lường mức độ đóng góp của đại học đối với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), phù hợp với định hướng "đại học hành động vì bền vững" mà trường theo đuổi.

Nói cách khác, trường không tham gia mọi bảng xếp hạng, mà chỉ chọn những bảng xếp hạng phản ánh đúng những năng lực cốt lõi mà UEH đang và sẽ đầu tư lâu dài.

Điều gì khiến trường lựa chọn một chiến lược triển khai xếp hạng bài bản, thay vì tiếp cận theo kết quả thứ hạng?

PGS.TS Bùi Quang Hùng: Bản chất của các bảng xếp hạng uy tín là đánh giá kết quả tích lũy trong dài hạn. Một sự "nhảy hạng" quá nhanh, nếu không đi kèm với nền tảng học thuật vững chắc, sẽ rất khó duy trì và không phản ánh đúng năng lực thực chất. Như tôi đã chia sẻ, trụ hạng đã khó, thăng hạng còn khó hơn. 

UEH lựa chọn con đường xếp hạng bài bản vì tin rằng: chất lượng đào tạo và nghiên cứu không thể hình thành trong một sớm một chiều; uy tín học thuật cần thời gian để được cộng đồng quốc tế ghi nhận; và phát triển bền vững phải dựa trên nội lực, không dựa vào kỹ thuật xếp hạng. Và vị thứ xếp hạng thực tế chỉ là một con số được công bố mỗi năm. 

Trong cách tiếp cận đó, xếp hạng là công cụ nâng cấp theo chuẩn quốc tế trong dài hạn, là nền tảng của chiến lược quốc tế hóa và chuẩn hóa chất lượng đại học. Thứ hạng, nếu đến, sẽ đến như một hệ quả tất yếu.