Đại biểu Quốc hội: Huy động trái phiếu công trình bằng cách gia tăng giá trị cho người tham gia

Chiều 18-10, Quốc hội tiếp tục thảo luận tổ về kinh tế - xã hội, ngân sách. Nhiều đại biểu ý kiến gợi ý, kiến nghị giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, trong đó có ý kiến cần khai thác hiệu quả hơn nguồn lực khổng lồ của doanh nghiệp nhà nước, giảm áp lực cho ngân sách. 

Huy động trái phiếu công trình, trả quyền sử dụng miễn phí thay lãi suất

Phát biểu tại tổ Hưng Yên, đại biểu Lê Thị Thúy Sen cho rằng nếu nguồn vốn của nền kinh tế tập trung quá nhiều vào hệ thống ngân hàng, áp lực cung - cầu vốn sẽ gia tăng, khiến việc giảm lãi suất trở nên khó khăn. 

Trong khi đó, các công trình hạ tầng về bản chất cần nguồn vốn trung và dài hạn, đòi hỏi phải đa dạng hóa kênh huy động để giảm gánh nặng cho vốn ngân hàng, bảo đảm an toàn hệ thống và duy trì, nâng cao xếp hạng tín nhiệm.

"Ứng dụng kinh tế chia sẻ huy động trái phiếu công trình bằng cách gia tăng giá trị cho người tham gia so với mô hình cũ và tận dụng khi công trình mới chưa khai thác được tối đa công suất", đại biểu nêu đề xuất.

Cụ thể, bên cạnh việc duy trì phương thức huy động truyền thống thông qua lãi suất, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế trao hạn mức sử dụng công trình miễn phí vé trong một khoảng thời gian nhất định cho người tham gia mua trái phiếu.

Theo bà, thực tế một số công trình sau khi đưa vào khai thác có thể chưa sử dụng hết công suất tối đa. Vì vậy, việc tận dụng phần công suất còn dư để gia tăng quyền lợi cho người góp vốn có thể tạo thêm động lực tham gia, đồng thời giúp nguồn lực nhàn rỗi trong xã hội được chuyển hóa thành vốn đầu tư phát triển.

Nữ đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc khơi dậy tinh thần yêu nước, củng cố niềm tin và chuyển hóa khát vọng đóng góp của người dân thành nguồn lực phát triển kinh tế. 

Bà dẫn chứng việc huy động nguồn lực cho Quỹ vắc xin phòng COVID-19, với số tiền 11.084 tỉ đồng trong thời gian ngắn; riêng đêm truyền hình trực tiếp đã thu hút được 6.600 tỉ đồng.

Theo đại biểu, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy sức mạnh của việc khơi dậy tinh thần dân tộc trong huy động nguồn lực. Bà nhắc đến chương trình vận động người dân Hàn Quốc đóng góp vàng để khôi phục kinh tế năm 1997, với khoảng 3,5 triệu người tham gia, huy động được 2,2 tỉ USD.

"Tôi đề xuất nghiên cứu giải pháp mới để huy động trái phiếu công trình, trong đó nhấn mạnh đến việc kích hoạt tinh thần yêu nước", bà nói.

Theo bà, khi người dân nhìn thấy công trình cụ thể được hình thành từ sự đóng góp của mình, đồng thời nhận được lợi ích thiết thực, niềm tin và tinh thần cống hiến có thể trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước.

4,5 triệu tỉ đồng tài sản, cần cơ chế để đầu tư hiệu quả hơn

Ở góc độ khác, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) nhấn mạnh đóng góp đáng kể của khu vực doanh nghiệp nhà nước đối với ngân sách, đồng thời đặt vấn đề phải khai thác tốt hơn nguồn lực mà khu vực này đang nắm giữ.

Theo đại biểu, năm 2025, khoảng 100 doanh nghiệp nhà nước đã nộp ngân sách 425.800 tỉ đồng. Trong khi đó, 200 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam đóng góp khoảng 1 triệu tỉ đồng. Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước có mặt tại phiên thảo luận cũng đóng góp nguồn thu lớn, như Petrovietnam khoảng 91.000 tỉ đồng, Viettel 42.300 tỉ đồng, Petrolimex 31.000 tỉ đồng và Vietcombank 12.500 tỉ đồng.

Tuy nhiên, điều đại biểu Ngân lưu ý không chỉ nằm ở số thu ngân sách, mà còn là quy mô tài sản và vốn của khu vực doanh nghiệp nhà nước. Theo báo cáo, tổng tài sản của khu vực này khoảng 4,5 triệu tỉ đồng, vốn chủ sở hữu khoảng 2 triệu tỉ đồng.

“Nếu khai thác hiệu quả nguồn vốn đầu tư của doanh nghiệp nhà nước để phục vụ phát triển, chúng ta có thể chia sẻ gánh nặng với ngân sách”, đại biểu nêu.

Trong khi đó, theo số liệu Chính phủ báo cáo, đầu tư của doanh nghiệp nhà nước vào nền kinh tế trong chín tháng đầu năm chỉ khoảng 58.700 tỉ đồng. Đại biểu cho rằng quy mô đầu tư này cần được quan tâm hơn để nguồn lực hiện có đóng góp mạnh mẽ hơn cho phát triển.

Từ thực tế đó, đại biểu Ngân kiến nghị sớm thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, tạo điều kiện để khu vực này phát huy vai trò chủ đạo. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước dám nghĩ, dám làm, dám thực hiện quyết tâm chính trị.

Một yêu cầu khác là rà soát, thống kê đầy đủ các nguồn lực mà các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước đang nắm giữ, từ đó xây dựng cơ chế huy động và sử dụng hiệu quả. Theo đại biểu, đây là hướng đi để vừa giảm áp lực cho ngân sách, vừa thúc đẩy tăng trưởng và gia tăng nguồn thu nhà nước.

Bí thư Trần Lưu Quang: TP.HCM chắt chiu nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh thành phố phải đặt mục tiêu phát triển bền vững lên hàng đầu, đồng thời chắt chiu từng nguồn lực, triển khai nhiều giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng trong những tháng cuối năm 2026 và tạo đà cho các năm tiếp theo.