Số doanh nghiệp gửi thông báo ngừng hoạt động đến Cục Thuế TP.HCM còn lớn hơn gấp nhiều lần, lên đến 5.012 doanh nghiệp, bao gồm cả các đơn vị chờ làm thủ tục giải thể, phá sản, đơn vị đã “mất tích”, đơn vị tạm ngừng hoạt động có thời hạn... Ở bình diện cả nước, trên 2.200 doanh nghiệp làm thủ tục giải thể và số doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục giải thể tăng tới 57%. Tình trạng doanh nghiệp chết lâm sàng - tức ngừng hoạt động nhưng chưa công bố, doanh nghiệp giải thể đang tăng nhanh được giải thích bởi nhiều lý do: lãi suất cao, chi phí đầu vào tăng cao hoặc bán hàng không được, dẫn đến tồn kho cao.

Ông Nguyễn Trí Kiên, giám đốc Công ty may túi xách Miti, cho rằng bên cạnh lãi suất, tình hình đầu ra khó khăn, hàng tồn kho tăng... là những yếu tố góp phần đẩy các doanh nghiệp rơi vào tình trạng sống dở chết dở hiện nay. “Lãi suất giảm 1-2% như vừa qua không khuyến khích được doanh nghiệp mở rộng đầu tư sản xuất, chưa kể đầu vào giảm nhưng doanh nghiệp khó biết mặt mũi vốn rẻ thế nào. Một khi bài toán đầu ra chưa giải quyết được thì ngân hàng có cho vay cũng không dám vay” - ông Kiên nói.

Dù chưa có một nghiên cứu chính thức nào chỉ rõ mối tương quan giữa tỉ lệ tồn kho với số doanh nghiệp phá sản nhưng cần nhìn nhận tồn kho hàng hóa đang đe dọa đến nền sản xuất hàng hóa, việc làm của không ít lao động. Tiêu thụ giảm nghĩa là lòng tin của người tiêu dùng vào tương lai kinh tế giảm sút, chi tiêu ít đi. Ngay cả những mặt hàng thiết yếu như thực phẩm tươi sống, nhà kinh doanh cũng phải liên tục khuyến mãi, giảm giá để đẩy hàng trong điều kiện giá hàng hóa và dịch vụ thiết yếu khác cho cuộc sống tăng, thậm chí tăng rất mạnh.

Một chuyên gia kinh tế cho rằng giải quyết bài toán tồn kho hiện nay không chỉ là câu chuyện của mỗi doanh nghiệp. Đã đến lúc cơ quan quản lý như Bộ Công thương cần vào cuộc rà soát, tìm hiểu sâu hơn trong từng ngành hàng vì sao hàng tồn kho nhiều, bao nhiêu phần trăm do sức mua, bao nhiêu phần trăm do cạnh tranh thị trường? Và quan trọng hơn, làm sao để giải quyết được hàng tồn kho thay vì chỉ công bố những con số tồn kho hằng tháng, hằng quý đang tăng cao, và cứ để doanh nghiệp khắc khoải mong giảm lãi suất, giảm thuế như hiện nay. “Phục hồi niềm tin cho doanh nghiệp cũng là cách giúp họ duy trì sản xuất, đem lại sự an tâm cho người dân” - chuyên gia này nói.