'Quốc gia yêu cờ nhất mà tôi từng đến'

Xuyên suốt một thập niên qua, các kỳ thủ cờ vua lẫn cờ tướng như Lê Quang Liêm, Nguyễn Ngọc Trường Sơn, Nguyễn Thành Bảo, Lại Lý Huynh không ngừng khẳng định vị thế của người Việt trên đấu trường quốc tế.

Tiếp nối lứa siêu sao này, làng cờ Việt Nam vẫn còn nhiều tài năng có tiềm năng vươn tầm thế giới.

Ở cờ vua, Đầu Khương Duy, Phạm Trần Gia Phúc và Bành Gia Huy - ba kỳ thủ tuổi vị thành niên - đã đạt chuẩn Kiện tướng quốc tế. Đáng chú ý, chỉ có bốn quốc gia sở hữu nhiều Kiện tướng quốc tế U18 hơn Việt Nam.

Ở cờ tướng, "thần đồng" 13 tuổi Chu Đức Huy gây tiếng vang khi đánh bại đại sư Vương Hạo - người đang xếp hạng 22 tại Trung Quốc.

Không có gì ngạc nhiên nếu trong 10 năm tới, những tài năng trẻ này tiếp tục kéo dài niềm tự hào cho cờ Việt Nam trên các đấu trường quốc tế.

Sau Trung Quốc, Việt Nam được xem là quốc gia hiếm hoi đạt tầm cỡ thế giới ở cả hai môn cờ vua lẫn cờ tướng.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, chuyên gia cờ vua người Ukraine Mykhailo Vasyliev - người từng huấn luyện đội tuyển Việt Nam, trong đó có Lê Quang Liêm - có những chia sẻ thú vị về người Việt và cờ.

"Tôi sống một thời gian dài ở Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia TP.HCM (trong Làng đại học Thủ Đức). Nơi này vắng vẻ, có nhiều sinh viên và người lao động bình thường, nên tôi có nhiều cơ hội quan sát nhịp sống của người Việt.

Bàn cờ xuất hiện ở khắp nơi, đa phần là cờ tướng. Các nhóm nhỏ tụ tập chơi và tranh luận rất sôi nổi. Tiếc là tôi không hiểu tiếng Việt, cũng không rành cờ tướng. Nhưng cờ nào cũng rèn luyện tư duy. Người Việt chơi cờ đã thành một nét văn hóa - đây có lẽ là một trong những quốc gia thích chơi cờ nhất mà tôi từng đặt chân đến", ông Vasyliev nói.

Vì sao Việt Nam sản sinh nhiều thần đồng chơi cờ?

Đó là về văn hóa chơi cờ, còn trong thời gian dài dẫn dắt tuyển Việt Nam, vị chuyên gia cờ vua này từng có cơ hội làm việc với nhiều kỳ thủ nổi tiếng nhất như Quang Liêm, Trường Sơn, Kim Phụng cho đến cả những kỳ thủ trẻ.

Ông nói: "Người Việt có thói quen tư duy chậm, suy nghĩ đến căn cốt của vấn đề. Điều này rất phù hợp với tư duy của cờ vua.

Các chàng trai, cô gái ở đây làm tôi nhớ đến những kỳ thủ của Liên Xô cũ, họ thi đấu đầy sáng tạo và cũng có tình yêu lớn với cờ vua".

"Làng cờ ngày nay không còn như thời của chúng tôi. Tôi nhớ khi còn trẻ, vua cờ Kasparov vẫn còn đối chọi được với các siêu máy tính. Còn ngày nay, máy tính đã hoàn toàn thống trị. Hai kỳ thủ so tài với nhau như hai cỗ máy thi đấu, với vài chục nước đi đầu tiên chỉ là dẫn lại các nước cờ của máy tính.

Hằng ngày, các kỳ thủ đắm mình cả chục giờ để rèn luyện và ghi nhớ các nước đi của máy tính. Điều này dẫn đến một lẽ tất nhiên: khoa học công nghệ càng phát triển thì đẳng cấp càng cao.

Nhưng đào tạo cờ vẫn là câu chuyện khác. Một quốc gia cần có văn hóa chơi cờ, tận hưởng niềm vui từ những nước đi thuần về tư duy, chứ không chỉ mô phỏng máy tính", ông Vasyliev nói thêm.

Theo vị chuyên gia người Ukraine, người Việt hiện vẫn giữ được tư duy thuần túy trong dạy cờ - đây là lý do quan trọng giúp Việt Nam luôn có nhiều kỳ thủ trẻ tài năng. Tuy nhiên để vươn đến đẳng cấp thế giới thực thụ, người Việt không thể đứng ngoài xu thế "siêu máy tính hóa" của làng cờ.

Kỳ thủ nào được Trung Quốc mô tả là 'đi tiên phong cho sự vươn mình của cờ tướng Việt Nam'?

Trong chuỗi bài viết phân tích về vị thế của Trung Quốc trong làng cờ tướng đỉnh cao, trang News QQ nhắc đến một nhân vật đã mở đầu cho sự trỗi dậy của kỳ đàn Việt Nam. Và đó không phải Lại Lý Huynh.