Thiết kế chung cư mới phải có chỗ sạc xe điện

Trao đổi với Tuổi Trẻ, một đại diện Bộ Xây dựng cho biết bộ đang trong quá trình hoàn thiện việc sửa đổi quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư theo hướng quy định bắt buộc các chung cư xây mới phải bố trí khu vực sạc, để xe điện cho cư dân, đáp ứng lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông xanh của địa phương.

Đối với chung cư hiện hữu, việc bố trí khu vực để xe điện, trạm sạc phụ thuộc vào điều kiện bố trí tách biệt khu vực sạc xe điện và các khu vực khác. Phải tách biệt khu vực sạc ô tô điện với khu vực sạc xe máy điện, duy trì khoảng ngăn cách tối thiểu 2m giữa các khu vực sạc xe điện.

Trường hợp không đảm bảo khoảng cách thì phải làm tường hoặc vách ngăn đặc bằng vật liệu không cháy với chiều cao tối thiểu 2m. Giao thông và tiếp cận trong khu vực sạc xe điện phải thuận tiện, không gây cản trở đối với phương tiện và người đi bộ. Khu vực sạc phải được bố trí thành khoang cháy riêng, phải được giám sát liên tục và phải có các hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động.

Đối với khu vực sạc ô tô điện, khu vực sạc bố trí không quá 20 chỗ sạc cho ô tô điện. Diện tích cho phép của một khoang cháy không lớn hơn 1.500m² nếu bố trí ở các tầng trên mặt đất hoặc không lớn hơn 1.000m² nếu bố trí trong tầng hầm. Còn với khu vực sạc mô tô điện, xe máy điện, xe đạp điện, bố trí không quá 150 chỗ sạc. Diện tích cho phép của một khoang cháy không lớn hơn 500m² nếu bố trí ở các tầng trên mặt đất hoặc không lớn hơn 300m² nếu bố trí trong tầng hầm.

Nhu cầu bức thiết nhưng còn chờ cơ chế

Áp lực từ cư dân về chỗ đỗ và sạc xe điện đã bắt đầu xuất hiện rõ tại nhiều chung cư ở TP.HCM.

Và theo ông Nguyễn Tiến Dũng - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Savista, nhu cầu này sẽ còn tăng lên khi số lượng xe điện ngày càng nhiều.

Chưa dám làm

Tuy nhiên, ông Dũng nêu thực tế, rào cản lớn nhất để làm điểm sạc cho xe điện lại nằm ở chính các chung cư đã hình thành từ trước. Toàn bộ kết cấu hạ tầng ban đầu không tính đến xe điện, khiến việc sắp xếp lại không gian, đặc biệt là dưới tầng hầm trở nên phức tạp. Hệ thống phòng cháy chữa cháy cũng chưa được thiết kế cho loại phương tiện này. "Rủi ro không nằm ở việc để xe, mà chủ yếu nằm ở quá trình sạc và khả năng chịu tải của hệ thống điện", ông Dũng nói.

Ở góc độ vận hành, ông Nguyễn Duy Thành, Tổng giám đốc Công ty CP Quản lý nhà toàn cầu (Global Home), cho rằng cái khó lớn nhất hiện nay là thiếu một khung pháp lý cụ thể. Chính quyền cũng không can thiệp sâu vào nội bộ chung cư, nên mọi thứ gần như bị treo lại.

Thực tế này khiến nhiều chung cư rơi vào trạng thái "biết là cần nhưng không ai dám làm". "Đơn vị vận hành chỉ là "người quản gia". Muốn làm phải có sự đồng thuận của ban quản trị, cư dân và sự cho phép của chính quyền. Nhưng chính quyền lại chưa có quy định rõ để làm căn cứ, nên mọi thứ gần như bị treo", ông Thành nói.

Đơn cử như tại chung cư Tây Thạnh (phường Tây Thanh, TP.HCM), khu phức hợp khoảng 1.000 hộ dân và ban quản trị đã quyết định không tiếp nhận xe điện vào bãi giữ xe chung.

Theo đại diện ban quản trị của một lô trong khu, hệ thống điện hiện tại không đủ tải, chỉ cần khoảng 5 - 10 xe sạc đồng thời đã có nguy cơ quá tải. Áp lực lớn hơn đến từ an toàn cháy nổ, khi hồ sơ thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy ban đầu không có diện tích dành riêng cho xe điện. "Nếu xảy ra sự cố, ban quản trị là đơn vị đầu tiên phải chịu trách nhiệm", đại diện này nói.

Dè dặt triển khai

Giữa bối cảnh trên, một số nơi vẫn tìm cách triển khai khu sạc cho xe điện, nhưng theo kiểu "vừa làm vừa dò đường". Như tại chung cư Mỹ Phúc (phường Phú Định, TP.HCM) với gần 1.000 căn hộ, Global Home đã phối hợp triển khai 32 đầu sạc đa dạng.

Đây là một trong số ít mô hình thực tế cho thấy việc lắp đặt trạm sạc trong chung cư là khả thi. Thay vì đặt dưới tầng hầm, nơi dễ quá tải và hạn chế lưu thông, trạm sạc được bố trí ở khu vực ngoài trời. Đáng chú ý, vị trí này trước đây là bãi đất trống phía sau, từng dùng để tập kết rác. Việc cải tạo này không chỉ giải quyết nhu cầu sạc mà còn cải thiện môi trường sống.

Còn tại khu dân cư Vĩnh Lộc (tên thương mại là khu nhà ở D'Gold, xã Vĩnh Lộc, TP.HCM), một bãi đất trống ngay đường vào khu được tận dụng, "quy hoạch" làm bãi đỗ xe, với một phần diện tích vừa đủ để riêng xe điện. Tại đây, hệ thống điện sạc được chia nhỏ thành nhiều ổ cắm, phân bổ không theo một tiêu chuẩn, quy cách nào.

Một cư dân dùng xe điện ở đây chia sẻ dù rất không hài lòng nhưng không thể làm cách khác. Xe của chị buộc phải bỏ lại ngoài trời phơi nắng phơi sương, trả phí sạc cao hơn và song hành cùng nỗi lo thiếu an toàn cháy nổ khi toàn bộ hệ thống sạc ở đây được làm theo hình thức tự phát.

Anh H., quản lý tại một tòa nhà chung cư mini tại phường Tân Bình (TP.HCM), cũng cho biết hạ tầng khu nhà không đảm bảo nên từ khâu tiếp nhận khách đến xem nhà buộc anh phải lọc chọn, từ chối cho thuê đối với những khách chạy xe điện.

Anh không "cực đoan" quá mức với xe điện, tuy nhiên diện tích thực tế của nhà xe hiện vốn đã luôn trong tình trạng chật cứng nên rất khó khi tiếp nhận thêm xe điện. Điều quan trọng nhất là vì chưa có một quy định cụ thể nào để đơn vị có thể tuân theo, từ đó lo lắng về quá tải hạ tầng điện, an toàn cháy nổ.

Không cứ "cố nhét" vào tầng hầm

Để giải phần nào khó khăn hiện nay, ông Nguyễn Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành nhà chung cư TP.HCM, cho rằng Nhà nước cần sớm đưa ra các khuyến cáo và kết luận khoa học về mức độ an toàn của xe điện, đặc biệt là rủi ro trong quá trình sạc. Đồng thời, cần quy định rõ vị trí được phép để xe và lắp đặt trạm sạc, cũng như yêu cầu tích hợp hạ tầng này ngay từ khâu thiết kế đối với các dự án chung cư mới.

"Việc đưa ra một bảng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho việc thiết kế, lắp đặt một trạm sạc xe điện trong khu dân cư là cần thiết. Tuy nhiên những tiêu chuẩn kỹ thuật chỉ nên được xem, ứng dụng vào thực tế như một bảng tham chiếu, linh hoạt để tương thích với hạ tầng, điều kiện mỗi khu", ông Dũng nói thêm.

Ở góc độ quy hoạch, ông Nguyễn Đỗ Dũng, chuyên gia quy hoạch đô thị, Tổng giám đốc Công ty tư vấn quốc tế EnCity, nêu ý kiến, với chung cư mới, nên ưu tiên sạc AC chậm hoặc trung bình tại chỗ đỗ xe cố định, hoặc theo cụm sạc dùng chung. Về chuẩn kết nối, cần thống nhất trạm sạc là Type 2 AC. Còn với chung cư cũ, không nên cấm tuyệt đối nhưng cũng không thể triển khai đại trà trạm sạc xe điện.

Việc lắp đặt trạm xạc chỉ nên thực hiện khi đáp ứng đồng thời các điều kiện về tải điện, hệ thống thông gió, báo cháy, chữa cháy, ngắt điện khẩn cấp. Ngoài ra còn phải quan tâm đến khả năng tiếp cận của lực lượng phòng cháy chữa cháy và cơ chế vận hành, thu phí, quản lý rõ ràng. Nếu không đạt, không nên cố bố trí trạm sạc trong tầng hầm. Thay vào đó nên thực hiện giải pháp phù hợp hơn là phát triển các cụm sạc dùng chung, công suất vừa phải hoặc trạm sạc cấp khu phố, đặt tại bãi xe công cộng, trung tâm thương mại hoặc trạm xăng gần khu dân cư.

Ông Dũng lấy ví dụ như ở Singapore, tại các địa điểm như khu chung cư, chuẩn cho trạm sạc xe điện được áp dụng linh hoạt, đáp ứng tiêu chí an toàn. Còn ở không gian công cộng họ quy định rõ trạm sạc phải là Type 2 AC (xoay chiều) hoặc CCS2 DC (một chiều). Trong khi đó, tại Thượng Hải chính quyền yêu cầu tất cả chỗ đỗ xe trong khu nhà ở mới phải quy hoạch sẵn điều kiện để lắp đặt trạm sạc.