Chiều 8-4, trong phần thảo luận tại tổ đại biểu Quốc hội TP.HCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã có phần chia sẻ về lý do cần phải sửa đổi Luật Thủ đô (mới được sửa đổi gần nhất năm 2024).

Phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm

Theo Chủ tịch Quốc hội, năm 2025, Quốc hội ban hành 89 luật, trong số đó có nhiều luật có quy định cơ chế, chính sách vượt trội so với Luật Thủ đô. Bây giờ Luật Thủ đô đã lạc hậu, không theo kịp các luật đã sửa. Các lĩnh vực kinh tế - xã hội đều phát sinh nhiều vấn đề, nên cần phải sửa.

Chủ tịch Quốc hội nêu trường hợp tương tự là TP.HCM, trước đây Quốc hội có Nghị quyết 54, sau đó sửa đổi bằng Nghị quyết 98, và mới đây ban hành thêm Nghị quyết 260 nhưng TP.HCM vẫn thấy chưa đủ cơ chế để phát triển.

"Vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô cũng là tiền đề để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Tổng Bí thư cũng đã cho ý kiến để TP.HCM tiến hành các thủ tục cần thiết, phối hợp với các bộ, ngành, Chính phủ và các ủy ban của Quốc hội để xây dựng luật này", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Phân tích sâu hơn về mục tiêu và nội dung sửa luật, Chủ tịch Quốc hội cho hay tinh thần lần này là phải phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội theo nguyên tắc Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm.

Trong đó nổi bật là luật mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật; bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý; thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Cùng với đó, tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND TP Hà Nội; tăng mức xử phạt vi phạm hành chính; cụ thể hóa việc ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm; tăng trách nhiệm giải trình và công khai.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần chung dự luật lần này sẽ phân quyền triệt để, bộ ngành không ôm việc, giao cho Hà Nội; bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo; tăng cường công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ; hướng tới phát triển bền vững, kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa, xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

"Luật này kỳ vọng được thông qua theo quy trình rút gọn trong một kỳ họp và có hiệu lực sớm. Đây là luật rất quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong xây dựng thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế. Nếu được hoàn thiện theo hướng trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, sẽ là bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và tạo bứt phá kinh tế", Chủ tịch Quốc hội nói.

Đại biểu ấn tượng quy định HĐND TP Hà Nội được ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Phát biểu thảo luận về dự luật này, nhiều đại biểu đoàn TP.HCM bày tỏ đồng tình với tinh thần và mục tiêu sửa đổi Luật Thủ đô.

Điều hành phiên thảo luận, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho hay việc Quốc hội xem xét thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ là cơ hội cho TP.HCM đề xuất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Nhắc lại phát biểu của Tổng Bí thư cho rằng luật bây giờ phải có tính cạnh tranh, ông Quang cho hay nhiều nhà đầu tư nước ngoài ủng hộ việc sửa đổi Luật Thủ đô cũng như xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Lý do doanh nghiệp đưa ra đơn giản bởi dù có các nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhưng các nghị quyết thường có tuổi thọ ngắn, tính ổn định không cao nên nhà đầu tư e ngại và cân nhắc khi đầu tư.

Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang gợi ý đại biểu cho ý kiến luật nên quy định khung và quy định chi tiết ở các nghị định hay là quy định chi tiết các cơ chế, chính sách ngay vào luật.

Ý kiến việc này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP.HCM) bày tỏ bà rất ấn tượng trong công tác xây dựng pháp luật là lần trình hồ sơ dự thảo này, Hà Nội đã trình kèm đề xuất của 14 sở, ngành với 85 đề cương triển khai luật.

Theo bà, đây là điểm rất đáng ghi nhận trong việc chuẩn bị tổ chức thi hành khi luật được thông qua. Tức là tất cả các lĩnh vực cần hướng dẫn, tổ chức thực hiện đã được thể hiện trong 85 đề cương của 14 sở, ban, ngành Hà Nội.

Liên quan đến ý kiến của Bí thư Trần Lưu Quang, bà Hạnh cho hay qua rà soát dự thảo hiện nay, Hà Nội đi theo hướng giao cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thực hiện việc hướng dẫn và tổ chức thi hành. Không giao cho Chính phủ ban hành các nghị định. Đây cũng là một điểm mới, mang tính vượt trội trong tổ chức thi hành.

"Hiện nay đa số thẩm quyền giao cho HĐND, sau đó đến UBND, còn thẩm quyền của Chủ tịch UBND hơi ít. Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát để chuyển một số nội dung từ thẩm quyền của UBND sang cho Chủ tịch UBND, nhằm tạo thuận lợi trong quản lý, điều hành và tránh việc phải lấy ý kiến tập thể UBND quá nhiều, gây mất thời gian", bà Hạnh nêu ý kiến.

Nêu thêm ý kiến về việc phân quyền, bà đặc biệt ấn tượng khi dự luật thể hiện tính vượt trội của dự thảo luật, cho phép Hà Nội ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh việc tổ chức thi hành.

Tuy nhiên, bà còn băn khoăn tại khoản 3 quy định việc ban hành văn bản phải bảo đảm trình tự, thủ tục theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nhưng khoản 4 lại quy định HĐND ban hành nghị quyết để quyết định việc áp dụng theo khoản 3 điều 5.

"Vấn đề đặt ra là, nếu liên kết giữa khoản 3 và khoản 4 thì việc ban hành văn bản của HĐND sẽ theo trình tự, thủ tục riêng hay theo luật chung. Nội dung này chưa thật rõ, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát để bảo đảm tính thống nhất và thuận lợi khi triển khai", bà Hạnh nêu.

Trình sửa Luật Thủ đô, trao 85 quyền mới chưa có trong luật cho chính quyền Hà Nội

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó có 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.