Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam cũng bị ‘đánh gậy’ bản quyền ca khúc của mình

Hội thảo Bảo hộ và thương mại hóa bản quyền âm nhạc trong kỷ nguyên số do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức sáng 29-10 tại Hà Nội phân tích thực trạng vi phạm bản quyền trên mạng, trực tiếp trải nghiệm công nghệ rà soát - định danh tác phẩm, đồng thời thảo luận giải pháp hỗ trợ tác giả bảo vệ và thương mại hóa sản phẩm nghệ thuật.

Nhạc sĩ Đức Trịnh bị "đánh gậy" bản quyền

Tại hội thảo, Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh - Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam - kể không chỉ nhạc sĩ Giáng Son bị "đánh gậy" khi đăng tải ca khúc Giấc mơ trưa do mình sáng tác mà bản thân ông cũng gặp chuyện tương tự.

Mấy năm trước, Hội Nhạc sĩ Việt Nam làm album 10 ca khúc, trong đó có Hoa dại do ông sáng tác (thơ Tô Đông Hải). Song đơn vị thu album này vào thời điểm đó đã lưu trữ các file âm thanh rồi bán cho một trung tâm khác, sau đó trung tâm này đã mang toàn bộ album đó đi đăng ký bản quyền.

Đến khi nhạc sĩ lấy bài hát để phát trên kênh cá nhân, kênh của ông đã bị "đánh gậy" và bị sập trang vì bị cho vi phạm bản quyền.

Ông phải nhờ một người hiểu về công nghệ để làm thủ tục, giấy tờ pháp lý chứng minh quyền sở hữu, từ đó "xin" lại thành công bản quyền cho một số tác phẩm và khôi phục được kênh như hiện tại.

Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho rằng kỷ nguyên số giúp âm nhạc Việt Nam tiếp cận hàng triệu khán giả toàn cầu dễ dàng hơn, nhưng cũng đặt ra những thách thức chưa từng có với các hành vi vi phạm bản quyền phức tạp và tinh vi.

"Để bảo vệ thành quả lao động nghệ thuật, chúng ta không thể dừng lại ở sự bức xúc hay lời than phiền, mà cần hành động thiết thực và đồng bộ. Trong đó, thách thức từ công nghệ phải được giải quyết bằng chính công nghệ", ông Trịnh nói.

Nóng chuyện công nghệ truy vết bảo vệ bản quyền

Tại hội thảo, nhiều nhạc sĩ đặt ra những câu hỏi liên quan đến việc app/ứng dụng công nghệ để bảo vệ tài sản trí tuệ, khai thác tối đa giá trị thương mại.

Nhạc sĩ Giáng Son chia sẻ với Tuổi Trẻ, chị có ủy quyền Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) khai thác nhạc của mình nhưng từ trước đến nay, chị cũng không rõ VCPMC đã khai thác hay đòi bản quyền cho chị trên những kênh nào và ra sao.

Giáng Son cho rằng "các nhạc sĩ rất cần những nền tảng công nghệ hỗ trợ họ trong việc tự khai thác và giám sát thuận tiện hơn".

Theo đại diện một đơn vị công nghệ, việc định danh gắn mã cho tác phẩm trên nền tảng giúp xác định rõ tác phẩm đang được sử dụng ở đâu, kiểm soát các lớp quyền, địa điểm và thời gian sử dụng ra sao, tạo sự minh bạch trong khai thác.

Khi phát hiện sử dụng trái phép không có dấu vết điện tử cấp phép, tác giả có căn cứ yêu cầu gỡ, xóa hoặc chia sẻ doanh thu.

Tại hội thảo, các chuyên gia công nghệ nhận định, so với các quốc gia như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đã ứng dụng công nghệ để định danh và quản lý bản quyền hiệu quả, Việt Nam còn khoảng trống do chưa đầu tư đúng mức vào công nghệ.

Về vấn đề này, chia sẻ thêm với Tuổi Trẻ bên lề hội thảo, nhạc sĩ Đức Trịnh cho rằng việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hay các phần mềm mới để kiểm soát bản quyền tác giả và quyền liên quan là điều rất tốt, phù hợp với xu hướng đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học và chuyển đổi số hiện nay.

Dù việc chấn chỉnh bản quyền diễn ra khá mạnh mẽ thời gian qua, theo ông, các công cụ và phần mềm công nghệ vẫn chưa theo kịp sự phát triển.

"Chúng tôi mong muốn có thêm nhiều phần mềm hỗ trợ tác giả đăng ký và bảo hộ bản quyền, giúp người dùng xin phép nhanh gọn, thuận tiện (thay vì phải loay hoay gọi điện hỏi nơi xin phép); đồng thời mong các cơ quan bảo hộ tăng cường tuyên truyền phương thức đăng ký", ông nói.

Đây là một vấn đề "nóng" hiện nay, và cũng dễ tạo ra hiện tượng trăm hoa đua nở. Liệu nghệ sĩ biết được nền tảng nào chuẩn và uy tín để tham gia? Nói về vấn đề này, đại diện Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho rằng các cơ quan quản lý nhà nước về khoa học - công nghệ cần quản lý chặt chẽ các nhà sản xuất phần mềm và công cụ đăng ký, lưu giữ quyền tác giả.

Các đơn vị này phải bảo đảm có uy tín và đầy đủ giấy phép chắc chắn; nếu không, những đơn vị chưa đủ năng lực tham gia sẽ làm mất uy tín và khiến tình hình ngành âm nhạc thêm phức tạp.

Bị tố bán ca khúc 'độc quyền' cho cả hai bên, nhạc sĩ Đông Thiên Đức nói gì?

‘Nhạc sĩ là đối tượng cần được bảo vệ, nhưng trước hết chính họ phải tiên phong, nghiêm túc bảo vệ tài sản của mình, tôn trọng tài sản của người khác và tuân thủ pháp luật’.