- Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:

Đây là một tình huống pháp lý rất phổ biến nhưng cũng vô cùng nhạy cảm, vì liên quan trực tiếp đến việc định đoạt tài sản lớn khi một bên không còn khả năng nhận thức.

Người vợ có quyền bán mảnh đất đó nhưng bắt buộc phải ra tòa án và phải thực hiện một chuỗi thủ tục pháp lý vô cùng chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi của người chồng.

Người vợ không thể tự ý mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đi bán ngay lập tức.

Tình trạng "mất khả năng hành vi dân sự" do tai nạn, bệnh lý hay tuổi già không thể do gia đình hay bác sĩ tự nhận định và quyết định. Vì vậy bắt buộc phải ra tòa án để tuyên bố "mất năng lực hành vi dân sự" theo quy định tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015:

"Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần".

Trong trường hợp bạn hỏi thì người vợ bắt buộc phải nộp đơn yêu cầu tòa án nhân dân có thẩm quyền ra quyết định tuyên bố người chồng mất năng lực hành vi dân sự. Tòa án sẽ đưa ra quyết định này dựa trên kết luận giám định pháp y tâm thần.

Sau khi tòa án có quyết định tuyên bố người chồng mất năng lực hành vi dân sự, căn cứ theo khoản 1 Điều 53 Bộ luật Dân sự 2015, người vợ sẽ đương nhiên trở thành người giám hộ hợp pháp của chồng. Từ thời điểm này, người vợ mới có tư cách đại diện theo pháp luật để quản lý và định đoạt tài sản thay cho người chồng.

Theo thông tin bạn cung cấp thì mảnh đất do Nhà nước cấp (dù được xác định là tài sản chung của vợ chồng hay tài sản riêng của người chồng) thì người chồng vẫn có quyền tài sản trong đó. Việc người vợ bán mảnh đất này thực chất là đang định đoạt tài sản của người được giám hộ.

Căn cứ Điều 59 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về quản lý tài sản của người được giám hộ, việc bán mảnh đất phải đáp ứng hai điều kiện cốt lõi:

Thứ nhất là mục đích bán. Việc bán đất chỉ được phép thực hiện để đáp ứng nhu cầu thiết yếu hoặc vì lợi ích của người chồng (ví dụ: lấy tiền trang trải chi phí y tế, phẫu thuật, chăm sóc sức khỏe cho chính người chồng). Tuyệt đối không được bán vì mục đích cá nhân của người vợ hay người khác.

Thứ hai có điều kiện bắt buộc tuân theo. Quá trình bán tài sản có giá trị lớn như bất động sản bắt buộc phải có sự đồng ý bằng văn bản của người giám sát giám hộ. Người giám sát giám hộ thường là cha, mẹ, con đã thành niên hoặc anh, chị, em ruột của người chồng được cử ra để giám sát việc người vợ làm giám hộ.

Tóm lại, lộ trình thực hiện đúng luật sẽ là:

Bước 1: Nộp đơn ra tòa án yêu cầu tuyên bố chồng mất năng lực hành vi dân sự.

Bước 2: Cử người giám sát giám hộ từ phía gia đình chồng hoặc người thân thích.

Bước 3: Người vợ (tức là người giám hộ) lập văn bản thỏa thuận với người giám sát giám hộ về việc bán đất để lấy tiền chữa bệnh, chăm sóc cho chồng.

Bước 4: Mang toàn bộ hồ sơ (quyết định của tòa, văn bản đồng ý của người giám sát giám hộ, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất...) ra tổ chức hành nghề công chứng để ký hợp đồng chuyển nhượng và thực hiện thủ tục sang tên tại cơ quan đăng ký đất đai.

Mời bạn đọc gửi câu hỏi để được luật sư tư vấn

Với đội ngũ các luật sư và chuyên gia pháp lý dày dạn kinh nghiệm trên tất cả các lĩnh vực như hôn nhân - gia đình, kinh doanh - thương mại, mua bán đất đai, sở hữu trí tuệ, lao động, hộ tịch, thừa kế..., chuyên mục Tư vấn pháp luật trên Tuổi Trẻ Sao sẽ giải đáp thắc mắc của bạn một cách nhiệt tình, nhanh chóng, chính xác, hiệu quả.

Bạn đọc vui lòng gửi câu hỏi (gõ bằng tiếng Việt có dấu, font chữ UNICODE) về Tuổi Trẻ Sao qua địa chỉ tuvanphapluat@tuoitre.com.vn.

Người hạn chế năng lực hành vi dân sự có được kết hôn không?

Có được đăng ký kết hôn với người hạn chế năng lực hành vi dân sự không?