Hơn 30 thành phố trọng điểm của Trung Quốc như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Thâm Quyến, Trùng Khánh... đã xây dựng đường thông minh phục vụ mô hình "xe - đường - điện toán đám mây", theo thống kê từ nền tảng chuyên về kinh tế giao thông 7its.

Giới hạn của xe thông minh

Các tuyến đường thí điểm sẽ được trang bị cảm biến và kết nối với mạng 5G và hệ thống điện toán đám mây để thu thập thông tin giao thông theo thời gian thực và chia sẻ trực tiếp với các xe.

Trung Quốc đang quyết liệt thúc đẩy phát triển đường thông minh, trong khi nhiều quốc gia khá thận trọng. 

Trong nhiều năm qua, cuộc đua phát triển xe tự lái trên toàn cầu được mô tả như một câu chuyện về phần mềm, cảm biến và chip xử lý trong mỗi chiếc xe. 

Xe càng thông minh, càng có nhiều camera, radar và thuật toán mạnh mẽ thì càng tiến gần hơn đến công nghệ lái xe tự động hoàn toàn.

Theo cách nhìn của giới chuyên gia Trung Quốc, nếu tiếp tục đặt toàn bộ gánh nặng lên việc phát triển xe thông minh, chi phí xe sẽ ngày càng cao, trong khi độ an toàn không tăng tương xứng. 

Họ cho rằng mô hình phát triển xe thông minh dựa hoàn toàn vào trí thông minh từng xe - tức là chỉ tập trung vào nâng cấp cảm biến và hệ thống xử lý của mỗi xe - đang dần bộc lộ tính giới hạn.

Bán Nguyệt Đàm - nền tảng phân tích chính sách trực thuộc Tân Hoa xã - nhận định cách làm này đang dần "chạm nóc" cả về giới hạn vật lý lẫn hiệu quả kinh tế. 

Việc phát triển cảm biến trên xe đơn lẻ dù được trang bị dày đặc camera, radar hoặc công nghệ cảm biến lidar tinh vi đến đâu vẫn sẽ bị giới hạn bởi tầm nhìn ở tầng thấp và các định luật vật lý.

Nhiều phân tích thực nghiệm từng chỉ ra rằng trong điều kiện thời tiết cực đoan, khả năng nhận diện của camera trên xe có thể giảm hơn 50%, còn lidar có thể giảm tới 56%.

Ngoài ra hệ thống cảm biến đơn lẻ trên từng xe luôn có điểm mù khi bị các xe lớn che khuất tầm nhìn tại các giao lộ hoặc khúc cua, khiến hệ thống dễ bị tê liệt trước các kịch bản hiếm gặp nhưng rủi ro cao.

Những tình huống hiếm gặp nhưng nguy hiểm này trở thành rào cản lớn khi muốn mở rộng tự lái ra toàn đô thị trong bối cảnh giao thông đô thị phức tạp của Trung Quốc. 

Đây được cho là lý do để quốc gia tỉ dân chọn xây đường thông minh để mở rộng tầm nhìn của một xe từ vài trăm mét liên khu vực hoặc thậm chí liên vùng. 

Từ đó tăng cường khả năng quan sát phía trước, cảnh báo sớm và điều khiển giao thông phối hợp, thay vì để mỗi xe hoạt động độc lập.

Nhiều thách thức

Đến cuối năm 2025, Trung Quốc đã công bố kết quả giai đoạn đầu của mô hình "xe - đường - điện toán đám mây" tại Hội nghị Ô tô kết nối và thông minh thế giới (WICV).

Theo báo cáo từ WICV, mô hình này đã bước sang giai đoạn triển khai thực tế với các chức năng cụ thể như cảnh báo va chạm tại giao lộ, chia sẻ thông tin giao thông, hỗ trợ nhập làn, dẫn đường thông minh và đỗ xe phối hợp.

Tại đây, đường thông minh được xem là bước phát triển mới, xây dựng một "đường ray số" cho xe thông minh, góp phần tạo ra nguồn dữ liệu lớn trong việc huấn luyện và đánh giá các hệ thống trí tuệ nhân tạo trong giao thông.

Tuy nhiên đằng sau sự phát triển nhanh chóng này là hàng loạt vấn đề chưa được giải quyết. 

Một trong những điểm nghẽn ở giai đoạn đầu của mô hình này là chi phí đầu tư cho cơ sở hạ tầng đường bộ thông minh hiện vẫn còn rất cao. 

Theo nền tảng Bán Nguyệt Đàm, chi phí xây dựng một cây cầu vượt thông minh có thể lên tới hàng trăm nghìn hoặc thậm chí hàng triệu nhân dân tệ. 

Trong giai đoạn hiện tại, phần lớn nguồn vốn vẫn đến từ ngân sách quốc gia hoặc các doanh nghiệp hạ tầng quốc doanh.

Thách thức tiếp theo nằm ở mật độ tham gia của xe thông minh. Hệ thống đường thông minh sẽ chỉ phát huy hiệu quả khi có đủ số lượng xe được kết nối và chia sẻ dữ liệu. Tuy nhiên tỉ lệ xe có khả năng kết nối với hệ thống này - xe có công nghệ C-V2X - lại quá ít ỏi.

Theo 7its, các hãng xe không mặn mà trang bị công nghệ này vì tốn kém và chưa thấy lợi ích rõ ràng cho khách hàng. Trong khi người dân cũng không muốn bỏ tiền mua tính năng mà họ ít khi dùng tới vì hệ thống đường chưa phủ sóng toàn quốc.

Trung Quốc coi đường thông minh là định hướng chiến lược dài hạn cho phát triển cơ sở hạ tầng, nhằm đạt được đồng thời nhiều mục tiêu như an toàn giao thông, quản lý đô thị, phát triển công nghiệp và sử dụng dữ liệu. 

Tuy nhiên hệ thống này cũng đặt ra nhiều thách thức, nhiều phân tích nội địa cảnh báo rằng nếu không giải quyết đúng cách các vấn đề, hệ thống đường thông minh của Trung Quốc có nguy cơ trở thành các "ốc đảo công nghệ" đắt đỏ, không lan tỏa được giá trị vốn có.

Đường sắt cao tốc ở Trung Quốc vượt 50.000km

Cuối tháng 12-2025, hạ tầng giao thông Trung Quốc xác lập hai cột mốc kỷ lục: mạng lưới đường sắt cao tốc chính thức vượt 50.000km và thông xe hầm đường bộ xuyên núi dài nhất thế giới.