Cảnh giác RSV ở người lớn tuổi và người có bệnh nền

Dễ nhầm lẫn, diễn tiến nhanh ở nhóm nguy cơ

Theo PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ - Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, ở người lớn tuổi, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc sức khỏe đã suy giảm, RSV có thể diễn tiến nặng trong thời gian ngắn.

Thực tế điều trị tại bệnh viện đã ghi nhận có những trường hợp ban đầu chỉ xuất hiện triệu chứng nhẹ nhưng sau vài ngày đã phải nhập viện và cần hỗ trợ hô hấp.

Điển hình như một bệnh nhân nữ 65 tuổi, trước đó chỉ có bệnh nền là thoái hóa cột sống. Ban đầu, người bệnh ho, sốt nhẹ, đau họng, khạc đờm. Khoảng ba ngày sau, bệnh nhân xuất hiện khó thở nhiều, khò khè, tụt oxy và phải thở oxy, thông khí không xâm lấn, phun khí dung. Quá trình điều trị kéo dài khoảng 10 ngày.

Bác sĩ Vũ cảnh báo, khi nhiễm trùng tiến triển xuống đường hô hấp dưới, người bệnh có thể khó thở tăng dần, thở nhanh, tim đập nhanh, giảm oxy máu, thậm chí suy hô hấp.

Ở những người trên 60 tuổi thường có sẵn bệnh lý hô hấp như hen, COPD, giãn phế quản, ung thư phổi hoặc bệnh tim mạch, một đợt nhiễm RSV có thể kích hoạt đợt cấp của bệnh nền, dẫn tới các biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, suy tim cấp, loạn nhịp.

Tại Khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, trong khoảng 2 - 3 năm gần đây, khoảng 2.600 trường hợp đã được kiểm tra và ghi nhận 84 ca nhiễm RSV.

Phần lớn trường hợp phải nhập viện thuộc nhóm trên 60 tuổi; riêng người từ 75 tuổi trở lên thường có nguy cơ diễn tiến nặng hơn. Một số bệnh nhân phải đặt nội khí quản, thở máy và cần thời gian điều trị kéo dài.

Chủ động phòng bệnh và tiêm chủng sớm

Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu RSV được sử dụng thường quy. Với trường hợp nhẹ, người bệnh chủ yếu được điều trị triệu chứng và theo dõi. Khi bệnh diễn tiến nặng, người bệnh có thể cần hỗ trợ oxy hoặc các biện pháp hồi sức tùy tình trạng.

Do đó, dự phòng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với người lớn tuổi và người có bệnh nền. Bên cạnh giữ vệ sinh tay, hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp và đi khám sớm khi xuất hiện khó thở hoặc bệnh nặng lên, tiêm chủng là một trong những biện pháp phòng RSV hiện nay.

TS.BS Nguyễn Huy Luân - Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết những người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch là các nhóm có nguy cơ cao và cần được chú ý trong dự phòng RSV.

Trước khi tiêm, bác sĩ sẽ đánh giá độ tuổi, bệnh nền, tình trạng sức khỏe hiện tại, tiền sử dị ứng và lịch sử tiêm chủng để xây dựng kế hoạch phù hợp.

Theo bác sĩ Luân, vắc xin RSV có thể được tiêm cùng thời điểm với một số vắc xin khác như cúm, ho gà hoặc phế cầu. Tuy nhiên, việc phối hợp tiêm cùng lúc hay chia thành từng đợt cần dựa trên tình trạng sức khỏe, bệnh nền và nguy cơ cụ thể của từng người.

Với người lớn tuổi, đặc biệt là người đang sống chung với bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch, mỗi lần khám sức khỏe hay tái khám cũng là cơ hội để đánh giá nguy cơ và trao đổi với bác sĩ về biện pháp dự phòng phù hợp.

RSV có thể khởi đầu như một nhiễm trùng hô hấp thông thường nhưng ở nhóm nguy cơ cao, bệnh có thể nhanh chóng làm nặng bệnh nền, dẫn đến suy hô hấp và nhập viện.

Chủ động nhận diện nguy cơ và phòng bệnh từ sớm vì vậy có ý nghĩa trong việc giảm nguy cơ diễn tiến nặng, đồng thời góp phần duy trì sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho người lớn tuổi.