Liên hoan phim Quốc tế Bangkok lần thứ 7:

Cánh cửa nhỏ mở ra thế giới

TT - Mặc dù còn khá non trẻ với bảy năm tuổi, Liên hoan phim (LHP) quốc tế Bangkok đang trở thành một trong số ít LHP quốc tế được chú ý nhất hiện nay ở châu Á, cùng với LHP Pusan và Thượng Hải.

Với sự đi lên của điện ảnh nội địa, tình yêu phim ảnh của người Thái, LHP Bangkok đang trở thành điểm đến của nhiều bộ phim nổi bật ở phạm vi toàn cầu, các nhà làm phim và những ngôi sao nổi tiếng. Trong ảnh: cảnh trong bộ phim gây sốc Antichrist của đạo diễn Lars Von Trier - Nguồn: IMDB

Sau lễ khai mạc tưng bừng trên thảm xanh tại Central World với sự tham dự của khá nhiều ngôi sao trẻ đến từ Hollywood, Thái Lan, VN..., LHP Bangkok lần thứ 7 (từ 24 đến 30-9) thật sự bắt đầu với bộ phim mở màn: The bad lieutenant: Port of call New Orleans của đạo diễn gốc Đức Werner Herzog. Bộ phim mới rời khỏi vòng tranh giải Sư tử vàng LHP Venice tại Ý này kéo khoảng 700 khán giả ngồi gần kín phòng chiếu lớn nhất ở SF World Cinema.

Góp nhặt kinh nghiệm

Gần 100 bộ phim của quốc tế và Thái Lan được trình chiếu trong suốt một tuần tại LHP, ở hai cụm rạp phức hợp lớn nhất tại Bangkok là Paragon Cineplex và SF World Cinema. Hai bảng phim tranh giải bao gồm: Main competition (phim dự thi quốc tế) với chín phim tham dự, bao gồm phim của Iran, Đức, Trung Quốc, Bỉ, Hàn Quốc, Canada, Chile, Algeria, VN và South East Asian competition (phim dự thi khu vực Đông Nam Á) cũng gồm chín phim, với sự góp mặt của VN, Thái Lan, Indonesia, Philippines (2), Malaysia (2), Singapore (2). Các bộ phim dự thi đều có hai suất chiếu và buổi trò chuyện với đạo diễn, êkip sau khi phim kết thúc.

Những bộ phim còn lại được trình chiếu không dự thi ở các chương trình khác nhau: toàn cảnh điện ảnh Thái, toàn cảnh điện ảnh Đông Nam Á, điện ảnh thế giới, phim tài liệu... Nổi bật ở mảng phim không dự thi này là điện ảnh thế giới với khá nhiều bộ phim xuất sắc của các tên tuổi lớn từng được thử lửa ở các LHP quốc tế hạng A trong năm nay như Cannes, Berlin, Venice như Antichrist của đạo diễn Lars Von Trier (Giải nữ diễn viên xuất sắc tại Cannes), A prophet của Jacques Audiard (Giải thưởng lớn tại Cannes), Broken embraces của Pedro Almodovar với ngôi sao Penelope Cruz, Kinatay của đạo diễn Philippines Brillance Mendoza (Giải đạo diễn xuất sắc tại Cannes)...

Song song với những bộ phim được trình chiếu, một hoạt động khác sôi nổi không kém là các buổi thảo luận về điện ảnh với sự tham gia của các nhà làm phim đến từ các nước khác và của Thái Lan.

Các chủ đề đưa ra thật sự là những vấn đề nóng bỏng của điện ảnh toàn cầu hiện nay: “Làm phim trong cơn khủng hoảng”, “Bảo vệ phim của bạn trong thời đại kỹ thuật số”, “Làm sao sản xuất phim để bán?”, “Điện ảnh Thái có thể mời chào gì?”...

Nhiều nhà sản xuất, nhà phát hành tên tuổi của Mỹ, cường quốc điện ảnh, đã bán phim ra hơn 150 nước khắp toàn cầu như Steven Berman, Elie Samaha, Adrian Ward... đóng góp nhiều kinh nghiệm quý báu về việc sản xuất phim, phát hành và mô hình hợp lý cho những nền điện ảnh nhỏ.

Elie Samaha - một trong những nhà làm phim thương mại tên tuổi của Hollywood - nhận xét: “Với các nền điện ảnh nhỏ, cơ hội bán phim ra nước ngoài cực khó, hoặc có bán được cũng không đáng kể. Vì vậy sản xuất phim để bán vé cho khán giả trong nước là con đường duy nhất để điện ảnh các bạn phát triển”.

Nhìn từ điện ảnh Thái

Thực tế, điện ảnh Thái Lan trong gần một thập niên qua đã có những cuộc cải tổ mạnh mẽ để thúc đẩy nền điện ảnh nội địa nhằm cạnh tranh với lượng phim ồ ạt đến từ Hollywood. Đạo diễn kỳ cựu hàng đầu tại Thái Lan Chatrichalerm Yukol (67 tuổi - học trò của hai bậc thầy điện ảnh thế giới Francis Ford Coppola, Roman Polanski - là người có công lớn nhất vực dậy và lôi kéo khán giả nội địa quay trở lại với phim Thái.

Những bộ phim hành động, sử thi đồ sộ với kinh phí cao, dàn dựng hoành tráng như The legend of Suriyothai (2001), Declaration of independence (2006), King Naresuan (2007)... liên tiếp lập những kỷ lục doanh thu tại thị trường điện ảnh Thái và vượt qua các bộ phim bom tấn của Hollywood để đứng đầu bảng xếp hạng doanh thu tại nước này.

Các đạo diễn trẻ hơn như Prachya Pinkaew (47 tuổi) cũng lôi kéo khán giả Thái bằng văn hóa bản địa độc đáo. Nhưng nếu như đàn anh Yukol đi theo hướng sử thi, chiến tranh thì Pinkaew chọn hướng võ thuật với bộ môn võ Thái đặc sắc.

Hai siêu phẩm hành động của ông - Ong bak và Tom Yum Goong (có sự tham gia của Johnny Trí Nguyễn) - là niềm tự hào của điện ảnh Thái, lôi kéo rất đông khán giả trẻ trong nước và chinh phục khán giả quốc tế. Chỉ riêng tại thị trường Bắc Mỹ, Ong bak và Tom Yum Goong thu về lần lượt 5 triệu USD và 12 triệu USD - niềm mơ ước của nhiều bộ phim nói tiếng nước ngoài khi chiếu ở thị trường này.

Ở dòng phim art-house (nghệ thuật), điện ảnh Thái cũng xuất hiện một số đạo diễn tên tuổi, mà nổi bật nhất là đạo diễn 39 tuổi Apichatpong Weerasethakul. Bộ phim Tropical malady (2004) của anh lọt vào vòng tranh cử giải Cành cọ vàng và đoạt giải đặc biệt của ban giám khảo, được tạp chí điện ảnh Pháp Cahiers de Cinema bình chọn là “bộ phim hay nhất của năm” và nhận được những lời tán dương nồng nhiệt của nhiều nhà phê bình tên tuổi khác. Năm 2008, Apichatpong là thành viên ban giám khảo LHP Cannes.

So sánh điện ảnh VN với Hollywood là sự khập khiễng ấu trĩ; với Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng còn quá xa vời, nhưng với Thái Lan, điện ảnh Việt hoàn toàn có thể học tập mô hình của họ.

Không tham vọng chinh phục, không đao to búa lớn, điện ảnh Thái đầy thực tế và thực dụng để lựa chọn con đường tồn tại và phát triển. Và LHP Bangkok là cánh cửa nhỏ để họ mở ra với thế giới bên ngoài...

Kỳ vọng cho phim Việt Johnny Trí Nguyễn (vai Thổ trong Chơi vơi) và Ngô Thanh Vân tại LHP Bangkok 2009 - Ảnh: Lê Hồng Lâm Ở bảng phim tranh giải quốc tế, VN tham gia tranh giải Golden Kinaree (giải chính thức của LHP) với phim Chơi vơi của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Ở bảng phim dự thi khu vực Đông Nam Á có mặt một đại diện VN khác: Trăng nơi đáy giếng của đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn. Cả hai bộ phim VN xuất sắc nhất trong vài năm qua có mặt trong hai bảng dự thi chính thức là thành tích lớn nhất của điện ảnh VN tại LHP Bangkok từ trước đến nay và cũng đầy kỳ vọng đoạt giải, dù các đối thủ không phải là hạng thường. Lâu nay, VN chỉ mới tham gia tranh giải ở hạng mục phim Đông Nam Á và năm 2006 đã đoạt giải Phim hay nhất khối ASEAN với Hạt mưa rơi bao lâu của Đoàn Minh Phượng - Đoàn Thành Nghĩa.

LÊ HỒNG LÂM (từ Bangkok)