Cụ thể, toàn quốc xảy ra gần 18.000 vụ tai nạn giao thông làm chết 4.953 người, bị thương 19.997 người. So với cùng kỳ năm 2011, tai nạn giao thông giảm được 4.931 vụ, giảm 992 người chết và giảm 5.513 người bị thương. Kết quả đó rất đáng ghi nhận nhưng vẫn thấy nhói lòng khi mà gần 5.000 người đã rời xa cuộc sống, gần 20.000 người mang thương tật sau tai nạn trên đường. Nguyên nhân tai nạn thì nhiều, nhưng cốt yếu vẫn do ý thức của người điều khiển phương tiện.

Trong cuộc họp trực tuyến sơ kết về công tác đảm bảo trật tự an toàn giao thông sáu tháng đầu năm 2012, Phó thủ tướng Chính phủ - Chủ tịch Ủy ban An toàn giao thông quốc gia Nguyễn Xuân Phúc cũng trăn trở khi con số tai nạn vẫn còn cao, số người chết còn nhiều, bị thương cũng không ít.

Phó thủ tướng nhấn mạnh: “Tai nạn giảm là tín hiệu tốt nhưng còn cao và có thực tế rất đáng lưu ý ở nước ta hiện nay là ý thức của người điều khiển phương tiện giao thông vẫn còn kém, mới chuyển biến bước đầu, chưa căn bản, chưa thấm sâu vào từng thành viên trong xã hội”. Theo Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, nếu nâng cao hơn ý thức chấp hành giao thông của người dân thì với điều kiện hạ tầng như hiện nay, chúng ta hoàn toàn có thể hạn chế được số người chết và bị thương nhiều hơn thế nữa.

Điển hình như ở tỉnh Quảng Ngãi - địa phương nằm trong danh sách tám tỉnh (Đồng Nai, Bạc Liêu, Lai Châu, Lào Cai, Kon Tum, Thái Nguyên, Quảng Ngãi và Hậu Giang) - bị Ủy ban An toàn giao thông quốc gia yêu cầu nghiêm khắc rút kinh nghiệm vì có số người chết vì tai nạn giao thông tăng cao bất thường, địa phương này phân tích nguyên nhân chính làm tai nạn giao thông tại Quảng Ngãi tăng vẫn là do người điều khiển phương tiện. Cụ thể, trong số 81 vụ tai nạn giao thông xảy ra ở Quảng Ngãi trong sáu tháng đầu năm làm chết 73 người, bị thương 70 người thì có 28 vụ tai nạn xảy ra do chạy quá tốc độ; qua đường, chuyển hướng không quan sát, tránh vượt sai quy định 32 vụ; đi không đúng phần đường quy định 9 vụ; chỉ có 2 vụ là ngoài ý thức của người tham gia giao thông.

Trở lại vụ tai nạn thảm khốc tại cầu 14 qua sông Sêrêpốk (Đắk Lắk) làm 34 người chết, hàng chục người bị thương ngày 17-4 cũng liên quan đến ý thức người tham gia giao thông khi Công an tỉnh Đắk Lắk công bố kết quả điều tra nguyên nhân tai nạn là do tài xế điều khiển xe chạy vượt quá tốc độ cho phép.

Rõ ràng, để nâng cao ý thức chấp hành Luật giao thông thì ngoài việc xử phạt thật nghiêm để răn đe, rất cần tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật để mọi công dân đều có ý thức khi ngồi sau tay lái. Tuy nhiên, có một thực tế là lâu nay chúng ta bỏ ra số tiền không nhỏ để chi cho công tác tuyên truyền giao thông nhưng ý thức của người dân vẫn ít chuyển biến, người vi phạm giao thông vẫn còn nhan nhản trên đường. Bởi lẽ cách tuyên truyền lâu nay không đi sâu, đi sát và chỉ tuyên tuyền “phần ngọn” là chính.

Vào những năm 1960-1970, Nhật Bản cũng là nước vướng phải “thảm họa giao thông” như Việt Nam, thậm chí còn kinh khủng hơn khi mỗi năm đất nước này mất đi gần 17.000 công dân do tai nạn giao thông, nhưng đến nay Nhật Bản đã giảm bốn lần số người chết vì tai nạn giao thông.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn trên Đài truyền hình Việt Nam mới đây, ông Takagi Michimasa - một chuyên gia về giao thông đến từ Nhật Bản - cảnh báo thực trạng tai nạn giao thông ở Việt Nam sẽ trở thành hiểm họa vượt tầm kiểm soát nếu không có những kế hoạch hành động kịp thời ngay từ bây giờ. “Tôi nghĩ các bạn hãy tính đến việc giáo dục từ các em nhỏ, vì mỗi trẻ em sẽ là những người lái xe trong tương lai, mà giáo dục trẻ em bao giờ cũng dễ dàng hơn giáo dục một người lớn...” - ông Takagi Michimasa nói.