Phóng to

Tập dưỡng sinh giúp ngăn ngừa đau lưng - Ảnh: T.T.Dũng

Nghe đọc nội dung toàn bài:

Bệnh xuất hiện từ trẻ đến già; không phân biệt giới, nghề nghiệp. Bài viết này giải đáp phần nào thắc mắc của bạn đọc.

Nước ta là nước nông nghiệp, tốc độ cơ khí hóa chưa cao, truyền thông về bệnh lý cột sống và cách phòng tránh còn hạn chế, nên có thể nói "không đau lưng không phải người VN". Tại Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, số người đến khám và điều trị đau lưng năm 1997 chiếm 2,5% trong tổng số bệnh nhân.

1.001 lý do

Cúi thẳng đầu gối Để phòng ngừa đau lưng xin chú ý những điểm sau đây: không nên bắt trẻ lao động nặng để tránh tổn thương cột sống; khi cần khiêng đồ nặng cột sống phải thẳng, nâng vật nặng từ từ; mang giày đế thấp, thoải mái, tránh mang giày cao gót thường xuyên; giảm cân nếu bị béo phì. Khi làm việc ở tư thế ngồi hay đứng cứ mỗi hai giờ nên đi lại vươn vai tập thể dục để đầu óc thoải mái và cột sống chuyển động nhịp nhàng. Trẻ ngồi học trong tư thế thẳng, không ngoẹo đầu sang một bên tránh vẹo cột sống. Nếu hút thuốc lá thì nên cai bởi theo các nhà khoa học tại Trường ĐH Harvard: hút thuốc lá làm giảm lượng máu đến vùng cột sống và gây thoái hóa đốt sống thắt lưng sớm. Nằm ngủ nghiêng sang một bên, gối thấp, không nằm sấp. Những bài tập như cúi thẳng đầu gối, tay chạm ngón chân cái, múa kiếm, thái cực quyền, dưỡng sinh đều làm tăng tuần hoàn máu đến cột sống giúp phòng chống đau lưng hữu hiệu.

Nhìn chung đau lưng có 1.001 lý do từ đơn giản đến phức tạp. Do giãn dây chằng chiếm 70-75% trường hợp: bạn đứng lệch nâng vật nặng như tủ, bao gạo, cánh cửa, tảng đá, tập thể thao không đúng cách… dây chằng một bên cột sống bị kéo căng quá độ, gây đau dữ dội ở vùng cạnh xương sống.

Do tổn thương đĩa đệm thường xảy ra ở tuổi trung niên trở lên. Căn bệnh đau lưng tuổi trung niên còn gọi là thoái hóa đốt sống. Đĩa đệm là mô sụn nằm giữa các đốt sống. Theo năm tháng đĩa sụn bị hao mòn, biến dạng, trở nên gồ ghề. Các đốt sống bình thường di chuyển trên bề mặt sụn mềm, trơn nhẵn, nay bị cọ xát nên ta cảm thấy "rêm rêm", nếu bề mặt sụn có chỗ khuyết đến mức đốt sống đè vào dây thần kinh thì lưng đau lan xuống mông, bắp chân và tới tận bàn chân. Đó là đau thần kinh tọa.

Có trường hợp phải lao động từ nhỏ khi cột sống chưa phát triển hoàn chỉnh cũng gây thoái hóa đốt sống thắt lưng là nguyên nhân gây đau nhức triền miên. Vì đau nên người ta đi trong tư thế cứng lưng, hoặc nghiêng sang một bên hi vọng đỡ đau hơn.

Do loãng xương xảy ra với phụ nữ mãn kinh. Đặc biệt với những phụ nữ không có thói quen tập thể dục thì hiện tượng loãng xương càng trầm trọng. Loãng xương gây đau ở lưng, dọc các xương, lớp trẻ thường nói "bà già đau lưng" là vậy. Loãng xương nhiều có thể gây biến dạng cột sống làm "bà già còng lưng". Loãng xương cũng là căn bệnh thoái hóa đốt sống nên cái đau kể như triền miên, gây ảnh hưởng đến chất lượng sống.

Thoát vị đĩa đệm: đĩa đệm mòn, yếu một bên, tủy sống vốn mềm nên chỉ cần một chút bị kẹp vào đĩa đệm, đốt sống chuyển động ép lại gây đau từ thắt lưng lan xuống bàn chân.

Đau lưng có thể do viêm xương khớp, có thể do di căn ung thư, có thể do bệnh trong nội tạng như đau dạ dày, viêm ruột, sỏi thận, bệnh của tử cung, buồng trứng, tuyến tiền liệt. Đau lưng có thể do viêm cột sống trong bệnh viêm cột sống cứng khớp. Người béo phì hay bị đau lưng hơn người bình thường vì phần thắt lưng chịu sức nặng từ trên đè xuống…

Đông Tây kết hợp

Khi bị đau lưng, việc đầu tiên là nằm nghỉ. Tuy nhiên cũng không nên nằm ì ra hàng tuần. Có người vì động tác mạnh, kéo căng cột sống, cơ bị đau chỉ cần nghỉ thư giãn, uống thuốc giảm đau hai ngày là giảm. Những ngày sau đó nên đi lại vận động nhẹ nhàng.

Chườm nóng và xoa bóp được xem là biện pháp hữu hiệu. Báo cáo của BS Quan Vân Hùng, Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM năm 2006, cho thấy 30 bệnh nhân có dấu hiệu hẹp khe khớp, xơ hóa dưới tấm sụn và xương sống có gai, tất cả được xoa bóp, day ấn huyệt thì 90% giảm đau ngay trong những ngày đầu tiên, bệnh nhân có thể cúi dễ dàng (95%).

Theo tin TTXVN ngày 25-9 "Các nhà khoa học Đức thuộc Trường đại học Ruhr University Bochum cho thấy gần 50% số bệnh nhân được chữa đau lưng bằng thủy châm hoặc điện châm đều cảm thấy giảm đau sau đó vài tháng. Ngược lại, chỉ 25% số bệnh nhân điều trị bệnh bằng phương pháp uống thuốc theo đơn của bác sĩ, hoặc các liệu pháp khác như xông hơi và matxa cảm thấy khá hơn". Do đó, họ cho rằng châm cứu hiện nay là giải pháp chữa bệnh hiệu quả nhất và có triển vọng cao đối với những bệnh nhân bị đau lưng mãn tính.

Tuy nhiên muốn chữa đau lưng hữu hiệu tốt nhất vẫn là phối hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại: châm cứu, xoa bóp day ấn huyệt + thuốc giảm đau, bổ sung sụn cho cơ thể sẽ giải thoát cơn đau nhanh chóng hơn.