'Cái chết Đen' khiến đa dạng sinh học châu Âu giảm 40%

Thế kỷ 14 là giai đoạn đầy biến động tại châu Âu. Thời tiết lạnh và ẩm kéo dài gây mất mùa, dẫn đến nạn đói lớn giai đoạn năm 1315 - 1317.

Sau đó, dịch hạch do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, hay Cái chết Đen, khiến hơn 1/3 dân số châu Âu thiệt mạng. Nhiều vùng đất nông nghiệp bị bỏ hoang trong khi dân số chỉ bắt đầu phục hồi rõ rệt từ thế kỷ 16.

Nghiên cứu mới phân tích hơn 4.600 mẫu phấn hoa từ 109 hồ sơ tại nhiều khu vực châu Âu, từ vùng đồng bằng ở Pháp đến dãy Alps của Thụy Sĩ.

Phấn hoa ngũ cốc như lúa mì, lúa mạch và lúa mạch đen giúp các nhà khoa học xác định mức độ hoạt động nông nghiệp trong quá khứ.

Kết quả phân tích cho thấy đa dạng sinh học suy giảm khoảng 40% tại những khu vực có hoạt động nông nghiệp giảm sút, theo trang LiveScience ngày 19-10.

Khoảng 150 năm sau, khi dân số phục hồi và hoạt động canh tác gia tăng trở lại, đa dạng sinh học tăng lên, thậm chí nhỉnh hơn mức trước đó.

Theo nhóm nghiên cứu tại Đại học York (Anh), kết quả cho thấy việc con người rời khỏi một khu vực không nhất thiết giúp đa dạng sinh học tăng lên.

Trong một số cảnh quan, hoạt động nông nghiệp truyền thống có thể duy trì nhiều môi trường sống khác nhau, tạo điều kiện cho nhiều loài thực vật cùng tồn tại.

Nông nghiệp châu Âu thời trung đại thường kết hợp nhiều hình thức sử dụng đất trong cùng một khu vực, gồm ruộng ngũ cốc, đồng cỏ, rừng thưa, vùng cây bụi, ao hồ và những mảng đất tự nhiên.

Cảnh quan đan xen này tạo ra nhiều môi trường sống, hỗ trợ sự đa dạng của các loài.

Ngược lại, nông nghiệp hiện đại thường tập trung trồng một loại cây trên diện tích lớn. Hình thức độc canh có thể làm giảm số lượng môi trường sống và khiến hệ sinh thái kém đa dạng.

Các nhà khoa học cho rằng duy trì cảnh quan nông nghiệp đa dạng, kết hợp cây trồng với những khu vực bán tự nhiên có thể giúp bảo tồn nhiều loài và tăng khả năng thích ứng của hệ sinh thái trước biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lưu ý số lượng loài không phải thước đo duy nhất. Đa dạng chức năng, tức sự khác biệt về vai trò sinh thái giữa các loài, cũng rất quan trọng đối với khả năng phục hồi và chống chịu của hệ sinh thái.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Ecology Letters.

Con người tiến hóa hơn sau 'cái chết đen'

TTO - Các bệnh truyền nhiễm là một trong những yếu tố chọn lọc mạnh nhất trong quá trình tiến hóa của loài người. Bằng chứng di truyền cho thấy quá trình tiến hóa của loài người được định hình bởi đại dịch hạch cũng mới được tìm thấy.