Sổ tay

Ca dao mẹ trong tiếng mõ ru

TT - Biết và quen Thái Hòa đã bốn năm và cũng từng ấy bận được chia sẻ những ấn phẩm mới của anh ra mỗi kỳ giỗ Trịnh Công Sơn, qua các buổi biểu diễn “bỏ túi” ở Sydney. Ngoài chất giọng rất hợp với nhạc Trịnh, các tác phẩm Trịnh qua giọng hát Thái Hòa luôn khác những gì chúng tôi từng nghe với cách phối âm luôn mới.

Phóng to

Thái Hòa trình bày Ca dao mẹ tại Melbourne, Úc ngày 28-11-2009 - Ảnh: Tường Quang

Nếu như lần trước Thái Hòa làm chúng tôi ngạc nhiên qua cách phối âm độc đáo trong bài Diễm xưa trên nền bản Sonate ánh trăng (Moonlight sonata) của Beethoven, thì lần ghé thăm Úc cuối tháng 11 vừa qua anh đã cho chúng tôi một sự ngạc nhiên lớn khác qua tác phẩm Ca dao mẹ. Ðối với thế hệ chúng tôi, có lẽ không ít người biết và từng nghe Ca dao mẹ không ít lần qua những giọng ca “vàng”, thế nhưng vẫn còn đất diễn cho những ai luôn tìm tòi và muốn làm mới nhạc Trịnh, và theo tôi thì lần này Thái Hòa lại thành công.

Thành công lớn nhất trong cách thể hiện Ca dao mẹ của Thái Hòa là hiện thực hóa tính thiền trong âm nhạc của Trịnh Công Sơn. Tính thiền trong các tác phẩm của Trịnh có lẽ không phải là điều gì mới mẻ, nhưng lần này Thái Hòa đã thực hiện một điều chưa ai làm với Ca dao mẹ: mượn tiếng mõ, tiếng chuông của nhà Phật để làm nhạc đệm.

Có lẽ không có dân tộc nào lại chịu nhiều hệ lụy của chiến tranh lâu dài và nhiều như người dân Việt Nam, có lẽ không có một bà mẹ nào trên thế giới phải chịu nỗi mất mát lớn lao như người mẹ Việt Nam. Ðã chiến tranh là mất mát, điều không người mẹ nào muốn xảy ra với con mình và với cả những người đối tuyến không phải con mình. Thái Hòa đã tìm cách xoa dịu nỗi đau cắt lòng đó bằng những tiếng chuông chánh niệm tiếng mõ tỉnh thức. Về với tịnh độ là về với từ bi, bao dung và xóa bỏ hận thù. Chỉ có quê hương, vâng, quê hương mới có thể là cầu nối cho mọi vết thương lòng đó, nên “Mẹ dạy cho con tiếng nói quê hương...”.

Ca dao mẹ có tiết tấu chậm, buồn, tưởng chừng như khi phối với tiếng chuông, tiếng mõ sẽ nặng nề hơn; nhưng không phải thế, mà sự kết hợp nghịch thường này đã tạo nên một lối mở lớn để chúng ta có cảm giác nhẹ nhàng và thanh thản hơn sau nốt nhạc cuối. Bởi tiếng chuông, mõ đã đưa ta đi vào cõi thiền, vào sự buông xả...

Một chi tiết kỹ thuật khác trong thể hiện đáng chú ý là Thái Hòa hát bài này rất mộc, hát như tụng kinh, không luyến láy, không phô diễn kỹ thuật, và có lẽ như thế mới phù hợp với bối cảnh. Ngoài ra cấu trúc bài hát cũng khá công phu, có đoạn hát bè, đoạn hát đuổi và đoạn hát trơn (acappella) với tiếng mõ nhưng vẫn đầy đặn ấm áp và không hề thiếu nhạc điệu.

Tiếp xúc với Thái Hòa, anh cho chúng tôi biết những chi tiết thật thú vị đằng sau bản phối âm này. Một ca khúc ngắn như vậy mà Thái Hòa và đồng nghiệp phải mất sáu tháng mới phối xong. Ðiều đặc biệt là việc đi tìm chiếc mõ và chuông nào cho phù hợp. Ca dao mẹ được Thái Hòa hát với hợp chủ âm mi thứ, thế là phải đi lùng sục được cái mõ và chuông đúng giọng. Khi có mõ rồi, một khó khăn khác là không thể gõ mõ đều được như các sư, lại phải nhờ các sư dạy cho cách gõ mõ. Bản phối âm do nhạc sĩ trẻ Ðức Thịnh (TP.HCM) thể hiện.

Thái Hòa muốn hát bài này để tặng sinh nhật thân mẫu của mình, còn Ðức Thịnh để truy tặng người mẹ vừa qua đời. Ca dao mẹ trong tiếng mõ, vì thế còn là chiếc cầu nối tâm linh thật đẹp...

TƯỜNG QUANG (Melbourne, Sydney)