Bỗng dưng lãnh nợ ngân hàng

TT - Hàng trăm tiểu thương chợ Hòa Bình (Q.5, TP.HCM) bỗng dưng trở thành con nợ của ngân hàng với số tiền lên tới trên 150 tỉ đồng.

Ngày 1-9, nhiều tiểu thương nhận được thông báo của ban quản lý (BQL) chợ Hòa Bình và đại diện Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 mời lên bàn giao hợp đồng thuê sạp chợ (sổ đỏ) mà phía ngân hàng đang giữ trong thời gian làm thủ tục vay hoặc đáo hạn, đồng thời ký nhận khoản nợ... không biết do đâu mà có.

Nợ trên trời rơi xuống

Chị Phan Thị Huyền (chủ sạp 46A, 47A) bức xúc: “Trước đây tôi có vay ngân hàng, đã trả hết vốn lẫn lãi. Khi lên nhận lại sổ đỏ, tôi tá hỏa khi nghe phía ngân hàng thông báo tôi còn nợ khoản vay gần 400 triệu đồng”. Bà Phạm Xu Hà (chủ sạp 62A) không vay một đồng nào của ngân hàng nhưng cũng phải ký xác nhận khoản nợ vay gần 200 triệu đồng mới được trả sổ đỏ.

Anh Quang (chủ sạp 21A, 22A và 23A) cho biết trước đây anh có vay 150 triệu đồng (nhiều đợt) của Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5. Vợ chồng anh vừa trả xong nợ thì đùng một cái ngân hàng gọi lên thông báo anh có hồ sơ vay gần 1 tỉ đồng. Chị Diệc Tuyết Anh (chủ sạp 126B) không hề có nhu cầu vay vốn bỗng dưng trở thành con nợ của Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 với khoản vay gần 300 triệu đồng.

Chị Nguyễn Thị Ngọc Mai (chủ sạp 68A) không có nhu cầu vay vốn nhưng ngân hàng thông báo trong hồ sơ vay do chị đứng tên có số dư gần 220 triệu đồng. Tương tự, anh Lê Quang Nam (chủ sạp 43B, 44B) bỗng dưng “ôm” khoản nợ gần 500 triệu đồng mà không biết từ đâu ra.

Nghiệt ngã hơn, nhiều tiểu thương đang cất giữ sổ đỏ trong tủ, không vay tiền ngân hàng nhưng cũng trở thành con nợ bất đắc dĩ. Chị T.T.N.T., chủ hai sạp vải chợ Hòa Bình, cho biết: “Từ 2006-2008 tôi có vay 400 triệu và đã trả hết khoản nợ vay. Mới đây, đại diện Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 mời lên thông báo tôi còn khoản nợ trên 200 triệu đồng. Điều này rất vô lý vì sổ đỏ hai sạp hàng của tôi đang nằm ở nhà”.

Ngoài ra, nhiều tiểu thương trong khi đang làm thủ tục vay góp hoặc đáo hạn, chưa nhận được đồng nào cũng mang món nợ từ hàng trăm triệu đến hàng tỉ đồng. Không ít trường hợp tiểu thương làm đơn vay vài chục triệu đồng nhưng về sau số dư nợ được ngân hàng thông báo lên đến hàng trăm triệu đồng.

Duyệt cho vay trên hồ sơ khống

Theo tìm hiểu, năm 2006 Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 có triển khai chương trình cho các tiểu thương chợ Hòa Bình vay trả góp. Từ 2006-2009, bà Bùi Thị Tâm, cán bộ tín dụng của Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 phụ trách địa bàn chợ Hòa Bình, cùng một đối tượng khác có dấu hiệu lập khống hồ sơ bằng cách tẩy xóa, chỉnh sửa số tiền vay cao hơn tại đơn xin vay vốn của các tiểu thương để lấy tiền chênh lệch.

Đơn vay vốn của tiểu thương chỉ từ 15-100 triệu đồng đã được các đối tượng viết lại, giả chữ ký để nâng số tiền vay lên từ 200-400 triệu đồng. Một số tiểu thương chỉ vay một lần với số tiền vài chục triệu đồng nhưng được bà Tâm lập hồ sơ khống vay nhiều lần với dư nợ từ hàng trăm triệu đến hơn 1 tỉ đồng.

Theo phản ảnh của các tiểu thương thực vay của ngân hàng, mỗi lần nhận tiền cũng như trả lãi bà Tâm không đưa ra sổ sách, chứng từ để họ ký tên. Sau khi các tiểu thương đã trả hết nợ vay, bà Tâm cố tình không trả lại tài sản thế chấp (sổ đỏ) mà tiếp tục sử dụng các tài sản này để lập hồ sơ khống vay nhiều lần.

Bà P.N., chủ ba sạp hàng ở chợ Hòa Bình, cho biết từ 2000-2008 bà có vay của ngân hàng nhiều lần, tổng cộng 150 triệu đồng. Sau khi trả hết nợ, bà N. đề nghị trả lại sổ đỏ nhưng bà Tâm hứa lần lữa rồi không trả. Bà Tâm đã sử dụng ba sổ đỏ của bà N. để lập hồ sơ khống vay gần 1 tỉ đồng.

Nghiêm trọng hơn, bà Tâm và các đối tượng đã tự lập khống hồ sơ vay ghi tên nhiều tiểu thương chưa bao giờ vay vốn ngân hàng, tự lập hồ sơ ghi khống tên tiểu thương và sạp chợ không có thật để rút tiền của ngân hàng. Nhiều tiểu thương bán thịt, bán rau được bà Tâm sửa thành... chủ sạp vàng (khách hàng tiềm năng) để được vay khoản tiền lớn.

Theo tài liệu, tính đến ngày 8-8, đã có trên 770 hồ sơ vay của hơn 400 tiểu thương chợ Hòa Bình vay vốn Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5 với tổng dư nợ trên 150 tỉ đồng. Bước đầu cơ quan chức năng xác định chỉ có khoảng 45 khách hàng thực vay với tổng số tiền khoảng 6 tỉ đồng.

Theo nguồn tin ban đầu từ cơ quan điều tra, hầu hết hồ sơ vay không có tài sản đảm bảo, bị tẩy xóa, không qua khâu thẩm định khách hàng, thẩm định tài sản. Tuy nhiên, các cán bộ tín dụng vẫn đề xuất ông Vũ Lộng Đức Nghĩa, giám đốc Ngân hàng Đông Á chi nhánh Q.5, phê duyệt cho vay.

Bà Nguyễn Thị Thanh Hà, chánh văn phòng ban tổng giám đốc Ngân hàng Đông Á, cho biết sai phạm tại chi nhánh Q.5 được phát hiện từ tháng 7-2009 khi bà con tiểu thương chợ Hòa Bình bắt đầu khiếu nại. Kết quả kiểm tra sơ bộ cho thấy hồ sơ vay của tiểu thương chợ Hòa Bình “có vấn đề”. Ngân hàng đã chủ động mời cơ quan điều tra vào cuộc để làm rõ.

Đại tá Phạm Hùng Chiến, phó cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Bộ Công an (C15B), cho biết cơ quan điều tra đã tiếp nhận thông tin tố cáo của bà con tiểu thương chợ Hòa Bình về vụ việc trên. Hiện C15B đang điều tra làm rõ.

Thu hồi trên 100 tỉ đồng

Ngày 3-10, ông Trần Phương Bình, tổng giám đốc Ngân hàng Đông Á, cho biết: “Sự việc này là có. Hiện C15B đang xác minh, điều tra để hỗ trợ ngân hàng làm rõ việc này”. Theo ông Bình, sai phạm của bà Tâm (cán bộ tín dụng Bùi Thị Tâm) là lợi dụng công việc được giao lập hồ sơ khống có xác nhận của BQL chợ Hòa Bình, sau đó rút tiền của ngân hàng đem cho vay bên ngoài. Trong việc này có dính líu đến BQL chợ Hòa Bình.

Hiện C15 đang làm rõ các phương thức, thủ đoạn của các cá nhân. Ông Bình còn nói ngân hàng đã thu hồi trên 100 tỉ đồng trong tổng số 154 tỉ đồng, hiện tiếp tục thu hồi số tiền còn lại. Ông Bình cũng khẳng định sẽ xử lý nghiêm những cá nhân sai phạm.

Đề cập trách nhiệm của mình, ông Nguyễn Ngọc Lâm, trưởng BQL chợ Hòa Bình, nói: “Tôi chỉ xác nhận là có tiểu thương đang kinh doanh, có sạp ở chợ. Còn việc cho vay vốn là của ngân hàng, tôi không biết”.

Trả lời câu hỏi có thông tin cho rằng Ngân hàng Đông Á có trích hoa hồng cho BQL chợ 2 tỉ đồng, ông Lâm thừa nhận: “Có. Sau mỗi đợt cho vay, phía ngân hàng có chi phần trăm hoa hồng cho BQL chợ. Đây là khoản hoa hồng do ngân hàng tự nguyện chi chứ BQL chợ không đòi hỏi. Theo quy chế, số tiền này được chi cho các hoạt động của BQL chợ và nộp cho đơn vị chủ quản”.

HOÀNG KHƯƠNG