Bốn nhà thầu đưa giá thấp 'bị lơ', chọn KISC với giá 160 triệu USD, gây thiệt hại 532 tỉ

Những sai phạm tại gói thầu này gây thiệt hại hơn 532 tỉ đồng, trong đó thiệt hại tài sản nhà nước 241 tỉ.

Giữa tháng 7-2009, trong cuộc đàm phán gói thầu xây dựng Nhà máy gang thép Lào Cai, phía doanh nghiệp Việt Nam đề nghị mức giá 150 triệu USD nhưng nhà thầu Trung Quốc KISC "hét giá" 160 triệu USD.

Dù chưa kiểm tra, làm rõ cơ sở xác định mức giá mà KISC đề nghị, ông Đậu Văn Hùng, khi đó là Tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS), cùng ông Lê Xuân Tuấn, Giám đốc Công ty Khoáng sản Lào Cai, vẫn thống nhất giao nhà thầu Trung Quốc thực hiện gói thầu với giá 160 triệu USD.

Diễn biến trên được Viện Kiểm sát nhân dân tối cao nêu trong cáo trạng truy tố 31 bị can liên quan đến những sai phạm tại VTM và các đơn vị liên quan, ban hành ngày 31-10.

Viện kiểm sát truy tố ông Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam, cùng nhiều cựu lãnh đạo doanh nghiệp này về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.

Các bị can liên quan còn có ông Đậu Văn Hùng - nguyên Tổng giám đốc VNS; các cựu thành viên HĐQT gồm Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân, Lê Phú Hưng và ông Nguyễn Trọng Khôi - nguyên Phó tổng giám đốc VNS.

Giá bị chê 'quá cao', cựu lãnh đạo Tổng công ty Thép vẫn duyệt gói thầu 160 triệu USD 

Theo cáo trạng, dự án Nhà máy gang thép Lào Cai do VTM làm chủ đầu tư, với sự góp vốn của Tổng công ty Thép Việt Nam, Công ty Khoáng sản Lào Cai (LAMICO) và nhà đầu tư Trung Quốc KISC.

Trong đó, gói thầu EPC gồm thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư, xây dựng và lắp đặt dây chuyền luyện gang, luyện thép có giá dự toán ban đầu chưa đến 100 triệu USD.

Quá trình lựa chọn nhà thầu, hai đơn vị vượt qua vòng sơ tuyển nhưng đều không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Sau đó, các bên góp vốn thống nhất hủy thầu, dự kiến giao KISC thực hiện nhưng phải tính toán lại giá trước khi quyết định.

Sau khi rà soát, đơn vị tư vấn xác định giá gói thầu khoảng 127,6 triệu USD. Trên cơ sở đề xuất của cấp dưới, cuối tháng 4-2009, ông Mai Văn Tinh, khi đó là Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam, ký nghị quyết thông qua mức giá 128 triệu USD làm cơ sở đàm phán với KISC.

Tuy nhiên, nhà thầu Trung Quốc đưa ra mức giá lên tới gần 200 triệu USD, cao hơn nhiều so với phương án mà phía doanh nghiệp Việt Nam tính toán.

Các bên tổ chức nhiều cuộc đàm phán nhưng không đạt kết quả. Sau đó, KISC điều chỉnh giá xuống 160 triệu USD.

Theo cáo trạng, cùng thời điểm, bốn nhà thầu Trung Quốc khác gửi báo giá cho VTM, thấp nhất 126 triệu USD và cao nhất gần 144 triệu USD. Tất cả đều thấp hơn mức giá KISC đề nghị.

Trước sự chênh lệch này, ông Tạ Quang Thiều, Tổng giám đốc VTM, ký báo cáo gửi các bên góp vốn, nhận xét giá KISC đưa ra "quá cao, không có cơ sở xác định".

Theo tính toán của đơn vị tư vấn, giá hợp lý cho gói thầu chỉ khoảng 130 - 135 triệu USD.

Thời điểm đó ông Thiều đề nghị nếu KISC chấp nhận mức giá hợp lý thì sớm triển khai. Trường hợp nhà thầu này không đồng ý, cần tổ chức đấu thầu lại hoặc lựa chọn đơn vị khác đáp ứng yêu cầu về giá, tránh kéo dài thời gian, cáo trạng nêu.

Trong văn bản gửi ông Đậu Văn Hùng sau đó, ông Thiều tiếp tục đề xuất mức giá khoảng 140 triệu USD là hợp lý.

Tuy nhiên, tại cuộc họp cuối tháng 6-2009 ở Tổng công ty Thép Việt Nam, ông Hùng vẫn quyết định chỉ đạo ưu tiên tiếp tục đàm phán, giao KISC thực hiện gói thầu.

Cuộc đàm phán tiếp theo có sự tham gia của ông Đậu Văn Hùng, Phó tổng giám đốc VNS Nguyễn Trọng Khôi, Trưởng phòng đầu tư phát triển VNS Trịnh Khôi Nguyên, Giám đốc LAMICO Lê Xuân Tuấn và đại diện KISC, cùng sự tham gia của UBND tỉnh Lào Cai.

Phía doanh nghiệp đề nghị mức giá 150 triệu USD nhưng KISC vẫn đưa ra giá 160 triệu USD. Ngay sau cuộc trao đổi, ông Hùng và ông Tuấn, đại diện các bên góp vốn phía Việt Nam, đã thống nhất giao KISC thực hiện gói thầu ở mức giá này.

Theo cáo trạng, việc thống nhất được thực hiện khi chưa làm rõ căn cứ xác định giá của KISC. VTM cũng chưa hoàn tất việc lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án.

Sau cuộc đàm phán, các tờ trình được lập, đề nghị HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam chấp thuận giá gói thầu 160 triệu USD.

Các thành viên HĐQT gồm Mai Văn Tinh, Đậu Văn Hùng, Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân và Lê Phú Hưng đều đồng ý. Cuối tháng 7-2009, ông Mai Văn Tinh ký nghị quyết thông qua mức giá 160 triệu USD.

Như vậy, chỉ khoảng ba tháng sau nghị quyết lấy 128 triệu USD làm cơ sở đàm phán, ông Tinh tiếp tục ký nghị quyết thông qua giá gói thầu 160 triệu USD.

Chốt giá 160 triệu USD, gần ba tháng sau mới điều chỉnh dự án

Sau khi thống nhất mức giá với KISC, VTM tiếp tục tính toán, điều chỉnh các khoản chi phí để đưa vào hồ sơ dự án.

Theo cáo trạng, riêng chi phí thiết bị được nâng lên hơn 112 triệu USD. Các khoản chi phí tư vấn, dự phòng và chi phí khác cũng được phân bổ để bảo đảm tổng giá gói thầu 160 triệu USD như đã thống nhất.

Viện kiểm sát cáo buộc quá trình tính toán này sử dụng những số liệu không có cơ sở. Một số cá nhân tại VTM và đơn vị tư vấn bị cáo buộc đã lập, điều chỉnh hồ sơ nhằm hợp thức hóa mức giá gói thầu theo đề nghị của KISC.

Đáng chú ý, phải gần ba tháng sau khi lãnh đạo Tổng công ty Thép Việt Nam thông qua giá gói thầu, VTM mới phê duyệt điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án, lên gần 307 triệu USD.

Đến tháng 4-2010, VTM chính thức phê duyệt KISC trúng thầu gói EPC với giá 160 triệu USD. Hai bên ký hợp đồng và trong quá trình thực hiện tiếp tục ký thêm 11 phụ lục điều chỉnh một số nội dung.

Khi quyết toán, giá trị thực hiện gói thầu gần 169 triệu USD, bao gồm thuế giá trị gia tăng. VTM đã thanh toán toàn bộ số tiền này cho KISC, tương đương hơn 3.542 tỉ đồng, cáo trạng nêu.

Kết quả điều tra xác định có sự chênh lệch lớn giữa số tiền VTM thanh toán cho KISC và chi phí thực tế có cơ sở xác định.

Tổng cộng, số tiền chênh lệch ở hai hạng mục được xác định hơn 359 tỉ đồng. Ngoài ra, VTM còn phải trả hơn 172 tỉ đồng lãi vay ngân hàng tương ứng với phần giá trị hợp đồng EPC bị nâng khống.

Tổng thiệt hại tại gói thầu EPC được xác định hơn 532 tỉ đồng. Trong đó, thiệt hại tài sản nhà nước tương ứng phần vốn đầu tư của VNS là hơn 234 tỉ đồng và phần vốn của LAMICO hơn 7 tỉ đồng, tổng cộng hơn 241 tỉ đồng.

Về trách nhiệm, viện kiểm sát cáo buộc ông Mai Văn Tinh cùng các thành viên HĐQT VNS biết giá 160 triệu USD do KISC đề nghị không có cơ sở, trong khi các nhà thầu khác chào giá thấp hơn. Tuy nhiên, những người này không yêu cầu làm rõ mà vẫn thông qua nghị quyết phê duyệt giá gói thầu.

Theo viện kiểm sát, hành vi của 12 bị can liên quan gói EPC đã gây thất thoát hơn 241 tỉ đồng tài sản nhà nước.

Vì sao giám đốc doanh nghiệp tìm đến 'thầy phong thủy' để lo thương vụ quặng sắt 57 tỉ đồng?

Kết luận điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung hé lộ chuyện một giám đốc doanh nghiệp tìm đến người làm nghề xem phong thủy để nhờ mua quặng sắt. Thầy phong thủy sau đó nhận khoảng 13 tỉ đồng để lo việc, trong đó có khoản 1,8 tỉ đồng được đưa cho tổng giám đốc công ty bán quặng ở một quán cà phê tại Hà Nội.