Ngày 21-8, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội thảo "Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong triển khai nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh".

Áp dụng khoa học, công nghệ vào nuôi biển

TS Nhữ Văn Cẩn - Phó cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho rằng ngành thủy sản có 3 trụ cột chính là nuôi trồng, bảo tồn và khai thác, thời gian qua sản lượng nuôi trồng thủy sản đã vượt qua khai thác.

Về định hướng, ngành nông nghiệp đã ban hành nhiều quy định hướng đến mục tiêu đến năm 2030 giảm khai thác ven bờ, nuôi biển tăng 8%/năm về giá trị và đạt 15% về tỉ trọng.

Theo TS Cẩn, điểm nghẽn hiện nay cần tháo gỡ để nuôi biển phát triển là sự đồng bộ chuỗi giá trị cung ứng vật tư, thiết bị, tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm thủy sản, nên có giải pháp giảm thiểu rủi ro thiên tai, tăng cường công tác quan trắc, cảnh báo về rủi ro dịch bệnh.

"Hiện sản lượng và giá trị nuôi biển ở Việt Nam còn thấp, manh mún, trong khi đó diện tích tiềm năng ven bờ là 270.000ha, sản lượng 860.000 tấn" - ông Cẩn cho hay.

Lấy ví dụ về hiệu quả khi áp dụng khoa học kỹ thuật trong nuôi biển, ông Cẩn cho biết cơn bão Yagi năm 2024 đã gây thiệt hại nặng nề về lồng gỗ nuôi biển truyền thống ở Quảng Ninh và Hải Phòng, ngược lại, lồng tròn HDPE lại thiệt hại không đáng kể.

Vậy làm sao để phát triển nuôi biển hiệu quả, ông cho rằng cần nghiên cứu công nghệ lồng HDPE, lồng bán chìm, lồng khung thép chịu sóng, các thiết bị phụ trợ với chi phí phù hợp, chủ động con giống và thức ăn công nghiệp, trong đó quản lý nguồn gene, ứng dụng công nghệ sinh học, di truyền phân tử trong chọn giống.

Ông kiến nghị các bộ ngành có thể lập đề án khoa học, công nghệ cấp quốc gia về nuôi biển, chọn tạo giống chất lượng cao, nghiên cứu chế tạo vật liệu, thiết bị chịu sóng, nghiên cứu công nghệ mới trong dự báo thiên tai.

Không gian biển phải trở thành không gian phát triển dựa trên tri thức và công nghệ

Ông Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ - cho hay nghị quyết số 20 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đặt ra yêu cầu mới, có ý nghĩa chiến lược đối với ngành khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Ông Quân cho rằng khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng của quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia, nền tảng để phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại số và bền vững.

Nếu trước đây khoa học và công nghệ chủ yếu được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ cho từng ngành, từng lĩnh vực kinh tế biển, thì trong giai đoạn mới này khoa học và công nghệ phải trở thành nền tảng của quản trị tổng hợp, thống nhất không gian biển quốc gia.

Theo ông Quân, để Việt Nam chuyển từ vị thế có biển, khai thác biển sang làm chủ tri thức, dữ liệu, công nghệ và không gian phát triển biển, ngành khoa học và công nghệ cần hình thành năng lực nghiên cứu biển mạnh, có trọng tâm và có khả năng dẫn dắt.

Cần xây dựng được hệ thống dữ liệu biển có tính thống nhất, liên thông, cập nhật và an toàn, kết nối dữ liệu điều tra cơ bản, dữ liệu quan trắc, dữ liệu môi trường, tài nguyên, hạ tầng và các hoạt động kinh tế - xã hội trên biển.

Phát triển bản đồ số biển và đại dương, các công cụ mô hình hóa, dự báo và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ quản lý, quy hoạch, cảnh báo và ra quyết định.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh phải coi dữ liệu biển là hạ tầng chiến lược của quốc gia, phải chuyển mạnh từ ứng dụng công nghệ sang làm chủ công nghệ, lấy doanh nghiệp và địa phương làm chủ thể quan trọng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo biển, đổi mới cách tổ chức và triển khai nhiệm vụ khoa học, công nghệ biển.

Sẽ có tiêu chuẩn Việt Nam cho nuôi cá biển công nghiệp

Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) về cơ sở nuôi cá biển công nghiệp được kỳ vọng sẽ là bộ tiêu chuẩn làm nền tảng cho phát triển ngành nuôi biển theo hướng công nghiệp, hiện đại và bền vững.