Bị mạo danh lập doanh nghiệp: Cơ chế phối hợp đã có, vấn đề là hiệu quả thực thi

Ngày 13-7-2026, UBND TP.HCM ban hành Công văn số 632/UBND-KT về phối hợp xử lý hồ sơ đăng ký kinh doanh bị giả mạo.

Tiếp đó, ngày 22-8-2026, Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính TP.HCM ban hành Công văn số 24115/STC-ĐKKD, đề nghị phối hợp xác minh, xử lý các trường hợp bị lấy cắp, giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc bị đưa tên vào hồ sơ doanh nghiệp.

Xử lý doanh nghiệp giả mạo, không thể chuyển hồ sơ là xong

Điểm đáng chú ý của Công văn số 24115/STC-ĐKKD là xác định rõ hơn trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan. Theo đó, Sở Tài chính đề nghị Công an TP.HCM chỉ đạo công an cấp xã nơi doanh nghiệp đặt trụ sở tiếp nhận, xác minh phản ánh của người bị mạo danh.

Cơ quan thuế phối hợp rà soát các trường hợp có dấu hiệu mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật. Trên cơ sở kết quả xác minh, cơ quan đăng ký kinh doanh có căn cứ xử lý hồ sơ theo quy định tại Điều 68, Điều 69 Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Cách làm này tạo cơ sở để kết nối khâu tiếp nhận phản ánh, xác minh hành vi giả mạo và xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, văn bản phối hợp chỉ phát huy hiệu quả khi từng cơ quan thực hiện đúng trách nhiệm, thông tin được chuyển giao kịp thời và kết quả được phản hồi rõ ràng cho người dân.

Điều cần quan tâm là sau khi xác định có giả mạo, việc xử lý có được thực hiện đồng bộ hay không; thông tin đăng ký doanh nghiệp có được điều chỉnh theo quy định và các vấn đề liên quan đến thuế có được rà soát hay không.

Giá trị của công văn không nằm ở số lượng hồ sơ được chuyển đi, mà ở số vụ việc được giải quyết đến cùng và quyền lợi của người bị mạo danh được khôi phục.

Cần làm gì khi phát hiện bị mạo danh?

Khi phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng để đăng ký thành lập doanh nghiệp trái phép, người dân cần chủ động phản ánh và lưu giữ chứng cứ, thay vì chờ đến khi phát sinh nợ thuế hoặc tranh chấp mới xử lý.

Trước hết, cần tra cứu thông tin doanh nghiệp, lưu lại mã số doanh nghiệp, ngày đăng ký, chức danh được ghi nhận và các dữ liệu liên quan. Những tài liệu có thể chứng minh mình không tham gia thành lập, quản lý doanh nghiệp cần được bảo quản cẩn thận, đặc biệt là tài liệu về chữ ký, giấy tờ tùy thân và các thông tin có dấu hiệu bị sử dụng trái phép.

Tiếp đó, người bị mạo danh nên gửi văn bản phản ánh đến cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh, đồng thời trình báo cơ quan công an có thẩm quyền để đề nghị xác minh. Đơn cần nêu rõ doanh nghiệp liên quan, thời điểm phát hiện, nội dung nghi bị giả mạo và yêu cầu xử lý. Việc lưu giữ bản sao đơn, tài liệu kèm theo và giấy tiếp nhận sẽ giúp theo dõi quá trình giải quyết, tránh tình trạng không có căn cứ xác định hồ sơ đã được tiếp nhận hay chưa.

Một điểm quan trọng là không nên chỉ dừng lại ở việc gửi đơn. Người bị mạo danh cần theo dõi kết quả xác minh, yêu cầu trả lời bằng văn bản và kiểm tra việc xử lý thông tin đăng ký doanh nghiệp sau khi có kết luận. Nếu vụ việc kéo dài hoặc quyền lợi bị ảnh hưởng bởi quyết định, hành vi hành chính, có thể xem xét khiếu nại hoặc áp dụng biện pháp pháp lý phù hợp.

Chủ động thu thập chứng cứ và theo sát quá trình xử lý là cách thiết thực để bảo vệ mình, nhưng trách nhiệm giải quyết vẫn thuộc về cơ quan có thẩm quyền, không thể đẩy toàn bộ gánh nặng sang người bị hại.

Cần khôi phục đầy đủ quyền lợi cho người bị giả mạo

Xử lý hồ sơ đăng ký doanh nghiệp bị giả mạo không nên dừng ở việc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Điều quan trọng hơn là khôi phục đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị mạo danh, đồng thời ngăn chặn những hệ quả tiếp tục phát sinh từ hồ sơ sai lệch.

Trước hết, cần xác định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý của từng cơ quan. Cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan thuế phải có cơ chế trao đổi thông tin trực tiếp, thống nhất đầu mối tiếp nhận và theo dõi kết quả giải quyết.

Khi đã có căn cứ xác định hồ sơ bị giả mạo, việc cập nhật, điều chỉnh thông tin liên quan cần được thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng giấy chứng nhận doanh nghiệp đã bị thu hồi nhưng dữ liệu tại các cơ quan khác vẫn khiến người dân tiếp tục bị liên đới.

Bên cạnh đó, cần tăng cường xác thực danh tính khi đăng ký doanh nghiệp, nhất là đối với hồ sơ trực tuyến. Việc sử dụng thông tin căn cước và chữ ký điện tử phải gắn với cơ chế kiểm tra khả năng người đứng tên thực sự biết và đồng ý với việc thành lập doanh nghiệp, thay vì chỉ kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ.

Cuối cùng, hiệu quả của cơ chế phối hợp phải được đánh giá bằng kết quả thực tế: hồ sơ được xử lý trong bao lâu, quyền lợi của người bị hại được khôi phục đến đâu và sai phạm có được ngăn chặn tái diễn hay không. Người bị mạo danh không thể phải gánh chịu hậu quả vô thời hạn chỉ vì những thủ tục mà họ không tạo ra.

Sẽ không tạm hoãn xuất cảnh với người bị mạo danh lập doanh nghiệp

Ngành thuế đã tiếp nhận 4.000 trường hợp phản ánh bị lấy thông tin căn cước để thành lập doanh nghiệp. Cơ quan thuế đang phối hợp xác minh, đồng thời đề nghị không tạm hoãn xuất cảnh với những người bị mạo danh.