Phóng to

Bà Nguyễn Thị Mơi bị tiêu chảy cấp do phẩy khuẩn tả đang được bác sĩ khoa hồi sức cấp cứu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới thăm khám chiều 9-4 - Ảnh: L.TH.H.

TT (TP.HCM) đã xuất hiện ca mắc bệnh tả đầu tiên! Chiều 9-4, Sở Y tế TP.HCM đã nhanh chóng triển khai hàng loạt biện pháp để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Tuy nhiên nguồn lây bệnh vẫn chưa xác định được.

Nghe đọc nội dung toàn bài:

Bệnh nhân (BN) là bà Nguyễn Thị Mơi, 71 tuổi, tạm trú tại khu phố 2, phường Hiệp Bình Chánh, quận Thủ Đức, TP.HCM.

Theo Sở Y tế TP.HCM, 23g ngày 6-4 BN bị đau quặn bụng, tiêu chảy toàn nước, ói nhiều lần và nhập viện tại Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM. Bệnh viện Đại học Y dược TP đã mời Bệnh viện Bệnh nhiệt đới đến hội chẩn và BN được chuyển về Bệnh viện Bệnh nhiệt đới lúc 20g40 ngày 7-4.

Chưa xác định được nguồn lây

Kết quả điều tra dịch tễ bước đầu của Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM cho thấy BN ở Phước Long, Bình Phước. Ngày 29-3, BN có về Bình Phước và hôm sau trở lại TP.HCM. Ngày 1-4, con gái của BN ở chung nhà (tại Thủ Đức) bị tiêu chảy nhẹ rồi tự hết. 4-5 ngày sau, con gái của BN có mua thức ăn chay bán rong tại chợ Bình Triệu về ăn.

Bác sĩ Nghiệm khuyến cáo người dân cần cảnh giác, đảm bảo giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh ăn uống, ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, sử dụng thực phẩm an toàn; thực hiện nghiêm việc khử trùng, khử khuẩn nước sinh hoạt, đặc biệt là khu vực cuối nguồn nước, các bồn chứa nước sinh hoạt ở các khu chung cư, các vùng dân cư không có nguồn nước máy. Những khu vực có nguy cơ lây lan mầm bệnh nhiều là các hàng quán rong không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Trong thời gian có dịch tả, người dân phải hết sức thận trọng khi ăn thức ăn tươi sống như các loại rau sống, các loại mắm, dưa mắm ăn liền...

Bà Mơi kể lại: ngày 5-4, con gái bà mua đồ chay gồm các món chả lụa, lòng heo và mắm Thái (làm bằng bột - PV) của một người mặc đồ nhà chùa. Người này chỉ bán dạo thức ăn chay vào ngày rằm, 30, mồng 1 hằng tháng. Ngay ngày đầu tiên sau khi ăn gồm bữa trưa và bữa chiều (khoảng 19g) thì đến 22g bà đau quặn bụng không thể chịu nổi, sau đó đi tiêu chảy liên tục và ói mửa. Bà được đưa đi cấp cứu ngay trong đêm. Ghi nhận của Tuổi Trẻ chiều 9-4 tại khoa hồi sức cấp cứu Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP còn có hai BN khác cùng ở xã Phong Phú, huyện Bình Chánh, TP.HCM bị tiêu chảy cấp đang nằm điều trị. Hai BN này đã được bệnh viện cho cấy phân xét nghiệm tìm phẩy khuẩn tả nhưng kết quả xét nghiệm chưa có.

Theo Sở Y tế, kết quả soi phân của BN ngày 8-4 của cả hai bệnh viện trên đều cho thấy không có phẩy khuẩn tả. Tuy nhiên, kết quả cấy phân ngày 9-4 của Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP đã phát hiện có phẩy khuẩn tả Vibrio cholerae Ogawa trong phân của BN. Sau khi được các bác sĩ điều trị tích cực, chiều 9-4 sức khỏe BN đã ổn định, không sốt, tiêu sệt bình thường.

Bác sĩ Phan Văn Nghiệm - trưởng phòng nghiệp vụ y Sở Y tế TP - cho biết đến nay sở chưa xác định chắc chắn nguồn lây tả từ đâu: phát sinh ngay tại TP.HCM hay từ tỉnh khác (Bình Phước) xâm nhập vào. Mầm bệnh từ đâu đến vẫn đang được Sở Y tế ráo riết làm rõ. Theo bác sĩ Nghiệm, sở dĩ chưa xác định chính xác nguồn lây là vì BN ở TP.HCM nhưng có về Bình Phước một ngày rồi mới trở lại TP.HCM. Mặt khác, khu nhà trọ BN ở có hai người từ Nam Định (địa phương có BN mắc bệnh tả) mới vào. Bà Mơi cho biết hai người này từ quê trở lại TP.HCM khoảng một tuần bà mới bị mắc bệnh.

Ngày 9-4, trở lại khu vực dãy nhà trọ của bà Mơi, chúng tôi thấy điều kiện vệ sinh ở đây khá sạch sẽ. Các phòng trọ đều được sử dụng nước máy và mỗi phòng có nhà vệ sinh riêng.

Theo bà Võ Thị Hằng, chủ tịch UBND phường Hiệp Bình Chánh, chiều 8-4 Trung tâm Y tế dự phòng TP và quận Thủ Đức cùng chính quyền địa phương đã tiến hành phun, thả hóa chất diệt vi khuẩn tả và lấy các mẫu nước để xét nghiệm. "Phường đã phát loa thông báo hướng dẫn người dân ăn ở vệ sinh phòng tránh bệnh tả. Đồng thời chúng tôi cũng triển khai cho trạm y tế kiểm tra điều kiện vệ sinh tại các chợ trên địa bàn". Tuy nhiên người dân gần dãy nhà trọ vẫn lo lắng khi hệ thống nước thải sinh hoạt của dãy nhà này thải trực tiếp ra con mương thoát nước lộ thiên. Con mương thoát nước này chảy quanh co trong khu dân cư mà Trung tâm Y tế dự phòng chưa kịp phun xịt, thả hóa chất.

Nhanh chóng dập dịch

Phóng to

Nhiều người dân khu phố 2, P.Hiệp Bình Chánh, Q.Thủ Đức, TP.HCM lo ngại khi hệ thống thoát nước - gần khu vực xảy ra ca tiêu chảy cấp do phẩy khuẩn tả - chưa được phun hóa chất diệt khuẩn - Ảnh: Quang Khải

Theo bác sĩ Nghiệm, ngay khi chưa có kết quả cấy phân tìm phẩy khuẩn tả, Sở Y tế TP đã chỉ đạo Trung tâm Y tế dự phòng TP và Trung tâm Y tế dự phòng Thủ Đức tiến hành điều tra dịch tễ và thực hiện ngay các biện pháp chống dịch tại nơi BN đang ở.

Hiện hai đơn vị này vẫn đang tích cực tiếp tục theo dõi và giám sát dịch tễ ở khu vực này để kịp thời phát hiện ca bệnh mới nếu có. Đến chiều tối 9-4 chưa phát hiện có thêm BN nào bị tiêu chảy cấp. Tuy nhiên, để xác định hai người mới từ Nam Định vào có phải là người lành mang vi trùng tả hay không, Trung tâm Y tế dự phòng đã tiến hành lấy mẫu phân của họ cũng như của con gái bà Mơi để xét nghiệm tìm nguồn lây từ đâu đến. Sở cũng triển khai cấp phát Chloramine B cho những người dân sống ở các khu vực thiếu nước sạch hoặc những chung cư sử dụng hồ nước chung để phòng chống dịch lây lan.

Trước ca tả đầu tiên xuất hiện tại TP.HCM, Sở Y tế TP đã nhanh chóng triển khai kế hoạch khẩn cấp chống dịch tiêu chảy cấp trên toàn địa bàn TP. Từ 11 đến 29-4 (và có thể kéo dài thêm tùy diễn biến tình hình dịch), đoàn kiểm tra của sở sẽ khảo sát thực địa tại 12 quận, huyện có những khu vực nhiều nguy cơ về ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt cung cấp cho người dân, không đảm bảo vệ sinh môi trường... Sở Y tế TP cũng đã có tờ trình gửi UBND TP xin chủ trương miễn phí cho những trường hợp BN mắc bệnh tả và nghi ngờ bệnh tả điều trị ở Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP, Nhi Đồng 1, Nhi Đồng 2 hoặc từ các bệnh viện khác chuyển về ba bệnh viện này.

Phóng to

Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh tại hội nghị toàn quốc về vệ sinh an toàn thực phẩm, tổ chức ngày 9-4 ở Hà Nội.

TT - Sau hội nghị toàn quốc về vệ sinh an toàn thực phẩm, chiều 9-4 Bộ Y tế đã tổ chức một cuộc giao ban riêng với gần 20 địa phương có dịch và nguy cơ cao. Theo khảo sát do Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư tiến hành, trên 319 mẫu rau, thực phẩm được xét nghiệm có bốn mẫu rau sống, rau thơm, rau dền và thịt chó chín nhiễm vi khuẩn tả. Tại nhiều ao, hồ, sông, mương, chậu rửa tay... cũng phát hiện vi khuẩn tả.

Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Lê Trường Giang thừa nhận mới có 80% dân cư TP.HCM được sử dụng nước máy nhưng ở cuối nguồn, vào các chung cư cũ, tỉ lệ clo dư trong nước máy còn rất thấp, không đủ tiêu chuẩn, có nơi nước bị nhiễm khuẩn. Chưa kể 20% dân số còn lại sử dụng nước giếng khoan và các nguồn khác cũng chưa đảm bảo vệ sinh.

Tại Thừa Thiên - Huế, địa phương từ năm 2003 đến nay chưa có bệnh nhân tả, ông Nguyễn Dung - giám đốc Sở Y tế - nói nguy cơ rất cao do địa phương có phá Tam Giang, vùng nước lợ thuận lợi cho vi khuẩn tả sinh sôi, chưa kể sắp tới diễn ra Festival Huế 2008 với lượng người tập trung đến Huế rất đông. Vì vậy, ông Dung cũng đề nghị Bộ Y tế cấp đủ văcxin nhằm phòng bệnh cho người dân vùng nguy cơ cao ven sông Hương và phá Tam Giang.

Hiện Bộ Y tế chỉ xác nhận khoảng 1.000 bệnh nhân tiêu chảy cấp, 121 ca tả dương tính, nhưng riêng Viện Các bệnh nhiệt đới và truyền nhiễm quốc gia đến hôm qua đã có trên 500 bệnh nhân tiêu chảy cấp; 254 ca tả dương tính. Tại Hải Phòng có 60 ca tiêu chảy cấp thì đến 54 ca tả dương tính, đặc biệt tại hai quận Lê Chân (23 bệnh nhân tả/27 bệnh nhân tiêu chảy cấp) và Ngô Quyền (14 ca tả/tổng số 15 ca tiêu chảy cấp). Tại Thanh Hóa, tỉ lệ do Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh xét nghiệm thì số bệnh nhân tả chiếm 27%...

Tại Hà Nội, địa phương có số người mắc bệnh cực kỳ cao (với hơn 700 bệnh nhân tiêu chảy cấp tính đến ngày 9-4), ông Nguyễn Văn Yên - phó giám đốc Sở Y tế - cho biết từ 9-4 Hà Nội đã bắt đầu kè hồ Linh Quang, địa điểm có mẫu nước dương tính với vi khuẩn tả (trước đó đã sử dụng hơn 1 tấn Chloramine B vệ sinh nguồn nước tại đây). 30 hồ tù đọng khác cũng sẽ được khơi, kè, xử lý.

Tuy nhiên, theo đại diện nhiều sở y tế, Bộ Y tế cần khẩn cấp ban hành qui trình xử lý nguồn nước nhiễm tả. Hiện nay nhiều tỉnh sử dụng vôi bột, cắm biển "cấm sử dụng nước" và ngăn dòng chảy, nhưng tình hình sẽ rất khó kiểm soát trong trường hợp có mưa, nước tràn ra ngoài và chảy vào các nguồn nước khác!

Theo ông Trần Đáng, cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm, hiện chưa quản lý được nguồn chứa vi khuẩn tả. Do người lành mang trùng (Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư đánh giá 20-75% người lành mang vi khuẩn, tùy từng ổ dịch); chưa xử lý triệt để nguồn phân và chất nôn của bệnh nhân, nhất là tại các gia đình; thói quen sử dụng phân tươi tưới rau tại nhiều địa phương miền Bắc và sử dụng nước hồ, cống, rãnh để vẩy rau cho tươi. "Sẽ cực kỳ khó lường nếu nguồn phân, nước đó đã nhiễm vi khuẩn tả” - ông nói.

Đến cuối ngày 9-4, Bộ Y tế xác nhận đã có thêm một địa phương là tỉnh Thái Nguyên có bệnh nhân tả dương tính. Tính cả TP.HCM với bệnh nhân đầu tiên, đến nay đã có 16 địa phương có bệnh nhân tả, đầy đủ ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Tổng số bệnh nhân lên đến hàng trăm người.

Tại buổi giao ban chiều 9-4, cục trưởng Cục Y tế dự phòng và môi trường Nguyễn Huy Nga đã công bố kế hoạch phòng chống dịch tiêu chảy cấp của Bộ Y tế. Theo đó sẽ có một chiến dịch vệ sinh môi trường trong tháng 4-2008. Tháng hành động về vệ sinh an toàn thực phẩm 2008 cũng nhằm mục đích chống dịch tiêu chảy cấp. Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp & phát triển nông thôn phối hợp cấm hành vi sử dụng phân tươi bón rau. Điều trị dự phòng cho người có nguy cơ cao, người sống cùng khu vực.