Theo báo South China Morning Post ngày 10-2, chính quyền Trung Quốc vừa công bố thông tin điều tra về vụ bê bối chấn động tại Bảo tàng Nam Kinh (tỉnh Giang Tô).

Kết quả điều tra đã phơi bày tình trạng quản lý yếu kém và tham nhũng kéo dài hàng thập kỷ, tạo kẽ hở cho các báu vật quốc gia bị tuồn ra thị trường nghệ thuật tư nhân.

Thủ đoạn 'phù phép' giá trị hiện vật

Vụ việc gây rúng động dư luận năm 2025 khi bức họa thời Minh mang tên Xuân ở Giang Nam - hiện vật được nhà sưu tập Pang Zenghe tặng cho Bảo tàng Nam Kinh - bất ngờ xuất hiện tại một phiên đấu giá ở Bắc Kinh với mức định giá 88 triệu nhân dân tệ (khoảng 12,5 triệu USD).

Bà Pang Shuling, chắt của nhà sưu tập, đã lập tức trình báo cơ quan chức năng và yêu cầu bảo tàng cung cấp hồ sơ quản lý tác phẩm. Trước sức ép từ gia đình, bức tranh được rút khỏi phiên đấu giá.

Đến cuối tháng 12, xuất hiện cáo buộc bảo tàng bí mật bán nhiều tác phẩm do tư nhân hiến tặng.

Trung Quốc đã lập đoàn điều tra rà soát tại 12 tỉnh, thành phố, thẩm vấn hơn 1.100 người, kiểm tra 65.000 tài liệu, thu thập hơn 1.500 chứng cứ và đối chiếu 30.255 tác phẩm thư pháp, hội họa.

Trọng tâm là truy tìm năm bức họa do ông Pang Zenghe hiến tặng và làm rõ trách nhiệm trong quá trình luân chuyển hiện vật.

Kết quả công bố tối 9-2 cho thấy Sở Văn hóa tỉnh Giang Tô, Bảo tàng Nam Kinh và cửa hàng di vật văn hóa tỉnh Giang Tô đã vi phạm nghiêm trọng quy định quản lý cổ vật.

Theo đó vào thập niên 1990, ông Xu Huping, khi đó là phó giám đốc bảo tàng, đã phê duyệt trái quy trình việc chuyển năm bức họa hiến tặng sang cửa hàng di vật văn hóa thuộc sở hữu nhà nước để bán.

Năm 1997, một nhân viên cửa hàng họ Zhang bị cáo buộc sửa giá bức Xuân ở Giang Nam từ 25.000 nhân dân tệ xuống 2.500 nhân dân tệ, sau đó dàn xếp cho đồng phạm mua với giá 2.250 nhân dân tệ.

Tác phẩm cùng hai bức khác được bán lại cho một nhà sưu tập tư nhân với giá 120.000 nhân dân tệ và qua tay nhiều chủ trước khi tái xuất hiện tại phiên đấu giá năm ngoái.

Đến cuối tháng 12, ba trong số năm bức họa đã được thu hồi. Một bức được phát hiện vẫn nằm trong kho nhưng bị lưu sai tên, còn một bức hiện chưa rõ tung tích.

Thiếu sót mang tính hệ thống và quản lý hỗn loạn

Báo cáo xác định ông Xu Huping chịu trách nhiệm chính với các "vi phạm nghiêm trọng về nghĩa vụ công tác" khi phê duyệt chuyển giao trái phép và không thực thi đầy đủ quy định quản lý di tích.

Hiện ông Xu và nhân viên họ Zhang đang bị điều tra kỷ luật. Tổng cộng 24 quan chức trong ngành văn hóa, bảo tàng và cửa hàng di vật phải đối mặt các hình thức xử lý nghiêm khắc, một số trường hợp đã bị chuyển sang cơ quan tư pháp.

Báo cáo nhấn mạnh Bảo tàng Nam Kinh tồn tại "thiếu sót mang tính hệ thống và quản lý hỗn loạn", gây thất thoát tài sản nhà nước và tổn hại nghiêm trọng uy tín hệ thống bảo tàng công lập.

Cùng ngày, Bảo tàng Nam Kinh công khai xin lỗi gia đình họ Pang, thừa nhận đã "phụ lòng tin" người hiến tặng và làm hoen ố hình ảnh ngành văn hóa.

Tờ Nhân dân nhật báo nhấn mạnh: "Bất kỳ ai dám trục lợi cá nhân từ báu vật quốc gia đều sẽ bị trừng trị nghiêm minh, bất kể thời gian đã trôi qua bao lâu".

Phó giáo sư Liu Hao (Trường Luật Đại học Sơn Đông) đề xuất các bảo tàng cần thành lập hội đồng giám sát công cộng độc lập, đồng thời chuẩn hóa quy trình từ đăng ký, lưu trữ đến sử dụng hiện vật nhằm ngăn chặn những vụ việc tương tự.

Lực lượng Tên lửa Trung Quốc cắt hợp tác gần 200 đơn vị sau bê bối tham nhũng

Quan hệ đối tác bị cắt đứt sau khi các nhà điều tra phát hiện sai phạm, thông thầu và làm giả kéo dài từ năm 2016.