Ngày 15-2, báo Yomiuri Shimbun (Nhật Bản) đưa tin Chính phủ Nhật Bản và Đảng Dân chủ tự do (LDP) cầm quyền đang xem xét mở rộng danh mục trang thiết bị quốc phòng được phép xuất khẩu, đồng thời kiểm soát hoạt động này dựa trên mức độ sát thương của từng loại, thông qua việc rà soát lại hướng dẫn thực thi của "Ba nguyên tắc về chuyển giao trang thiết bị và công nghệ quốc phòng".

Đối với các loại vũ khí có tính sát thương cao như tên lửa, Chính phủ Nhật Bản dự kiến sẽ giao cho Hội đồng An ninh quốc gia (NSC) - với sự tham dự của Thủ tướng và các bộ trưởng liên quan - quyết định việc có cho phép xuất khẩu hay không.

Động thái này nhằm tránh nguy cơ làm leo thang các cuộc xung đột quốc tế, đồng thời tạo được sự đồng thuận của người dân đối với chính sách, bằng cách thiết lập quy trình nghiêm ngặt cho việc mở rộng xuất khẩu.

Những thông tin trên được báo Yomiuri Shimbun dẫn lại từ nhiều nguồn tin thân cận với LDP và Chính phủ Nhật Bản.

Theo hướng dẫn hiện hành, thiết bị quốc phòng của Nhật Bản được phép xuất khẩu chỉ giới hạn trong năm nhóm: cứu hộ, vận tải, cảnh giới, giám sát và rà phá mìn.

Dự kiến sớm nhất là vào mùa xuân năm nay, Chính phủ Nhật Bản sẽ sửa đổi hướng dẫn và bãi bỏ năm nhóm trên vì họ cho rằng quy định này đang cản trở việc mở rộng xuất khẩu thiết bị quốc phòng. Trước thềm sửa đổi, LDP sẽ trình lên chính phủ một bản đề xuất về việc điều chỉnh hướng dẫn vào tháng 3.

Tháng 12-2025, LDP đã thực hiện bản tổng các vấn đề cần xem xét, trong đó có nội dung cân nhắc dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu vũ khí theo định nghĩa của Luật Lực lượng Phòng vệ.

Hiện nay, "vũ khí" được hiểu là những trang thiết bị được thiết kế nhằm gây thương tích, chết chóc cho con người hoặc gây thiệt hại, bao gồm các loại có sức sát thương lớn như xe tăng, tàu khu trục và tên lửa. Nếu "quy định 5 nhóm" được bãi bỏ, Nhật Bản sẽ có thể xuất khẩu các loại vũ khí này.

Tuy nhiên, nếu không có bất kỳ hạn chế nào đối với hoạt động xuất khẩu thiết bị quốc phòng, Nhật Bản có thể bị nhìn nhận là can dự vào các cuộc xung đột ở nước ngoài thông qua việc cung cấp trang thiết bị. Vì vậy, chính phủ nước này đang cân nhắc các biện pháp kiểm soát phù hợp.

Bản dự thảo sửa đổi các hướng dẫn đề xuất phân loại trang thiết bị quốc phòng theo mục đích sử dụng và mức độ sát thương, đồng thời thiết lập quy trình thẩm định cụ thể.

Theo đó, các bộ trưởng nội các sẽ đưa ra quyết định chính trị đối với những trang thiết bị có độ sát thương cao, tức NSC sẽ quyết định có cho phép xuất khẩu sang nước thứ ba hay không, theo các nguồn tin.

Đối với việc xuất khẩu các vũ khí công nghệ cao như máy bay chiến đấu và thiết bị lượn siêu vượt âm (HGV), có đề xuất áp dụng thủ tục nghiêm ngặt hơn và yêu cầu phải được nội các phê chuẩn.

Bắc Kinh phản ứng sau khi Nhật Bản bắt giữ tàu cá và thuyền trưởng Trung Quốc

Trung Quốc phản ứng sau khi Nhật Bản bắt giữ một tàu cá Trung Quốc cùng với thuyền trưởng, trong vụ việc có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai cường quốc châu Á.