Ngày 9-2, Bangladesh và Mỹ ký thỏa thuận thương mại mới sau 9 tháng đàm phán (kể từ tháng 4-2025).

Theo Reuters ngày 9-2, hai bên chốt mức thuế đối ứng 19%, thấp hơn nhiều so với mức 37% từng được Washington đưa ra vào tháng 3-2025. Đây là quốc gia Nam Á đầu tiên hoàn tất thỏa thuận thương mại đối ứng với Mỹ trong giai đoạn này.

Phát huy lợi thế cạnh tranh

Theo số liệu do kênh RFD-TV công bố, năm 2025 là một năm khó khăn đối với ngành xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc. Căng thẳng địa chính trị đã khiến Trung Quốc quay sang nhập khẩu bông từ Brazil, xuất khẩu bông của Mỹ sang Trung Quốc giảm tới 89%.

Trong 8 tháng đầu năm 2025, mức giảm được ghi nhận đạt 54%, gây thất thoát khoảng 7,4 tỉ USD.

Các bang miền nam nước Mỹ như Tennessee, Georgia, Mississippi và Virginia phải chịu thiệt hại nặng nề khi các nhà máy dệt Trung Quốc ngừng mua hàng.

Chính vào lúc này, Bangladesh xuất hiện như một "kế hoạch B" bất đắc dĩ nhưng đúng thời điểm. Xét về tương quan, Bangladesh không phải đối tác có sức mặc cả lớn, nhưng họ hiểu rằng nông dân Mỹ đang khao khát đầu ra và chính quyền Washington cần xoa dịu các bang nông nghiệp.

Reuters cho biết Mỹ đã đồng ý cơ chế "thuế đối ứng bằng 0" cho hàng dệt may Bangladesh, với điều kiện tiên quyết là sản phẩm phải dùng bông và sợi nhân tạo do Mỹ sản xuất.

Lãnh đạo Chính phủ lâm thời Bangladesh Muhammad Yunus đã xác nhận thỏa thuận cốt lõi này qua bài viết trên nền tảng X hôm 9-2.

Với thỏa thuận mới, những sản phẩm dệt may tại Dhaka là cách để bông vải Mỹ quay trở lại thị trường nội địa dưới hình hài mới, tạo ra lợi ích cho cả hai phía.

Nhưng để chắc chắn đạt được thỏa thuận có lợi, Bangladesh tiếp tục mở rộng nội dung đàm phán sang các cam kết kinh tế khác.

Thỏa thuận bao gồm nhiều điều khoản như mở rộng tiếp cận thị trường cho hàng công nghiệp và nông nghiệp Mỹ, giảm rào cản phi thuế quan và dỡ bỏ hạn chế với hàng tái sản xuất.

Ngoài ra, Dhaka dự kiến mua 15 tỉ USD sản phẩm năng lượng trong 15 năm, cam kết mua thiết bị quân sự của Mỹ và hạn chế mua sắm từ một số nhà cung cấp ở các quốc gia khác.

Nhượng bộ để giữ trụ cột kinh tế

Tháng 4-2025, Mỹ đề xuất áp thuế 37% với hàng hóa từ Bangladesh - mức cao hơn nhiều so với các đối thủ trong khu vực, gây áp lực lớn lên ngành may mặc. Sau nhiều tháng đàm phán, mức thuế đối ứng được hạ xuống 20% vào tháng 8-2025, trước khi hai bên chốt mức cuối cùng là 19% vào ngày 9-2.

Để đạt được mức thuế 19% và cơ chế miễn thuế đi kèm, Bangladesh đã đồng ý nới lỏng các rào cản phi thuế quan với Mỹ.

Theo Reuters, điều này bao gồm chấp nhận các tiêu chuẩn kỹ thuật, mở rộng tiếp cận cho hàng công nghiệp và nông sản Mỹ, và cam kết tuân thủ các yêu cầu về lao động và môi trường từ phía Mỹ.

Bangladesh sẽ chấp nhận các tiêu chuẩn an toàn xe hơi và khí thải của Mỹ, công nhận các chứng nhận của Cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA).

Điều này đồng nghĩa với việc xe cộ và dược phẩm Mỹ sẽ dễ dàng tiếp cận thị trường Bangladesh hơn. Nước này cũng cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và mở cửa cho cả thiết bị y tế, hóa chất Mỹ - điều có thể tạo thêm tính cạnh tranh cho các ngành ngoài dệt may của Bangladesh.

Nhưng đây được xem là sự hy sinh cần thiết để cứu ngành may mặc - trụ cột của nền kinh tế Bangladesh, chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm cho khoảng 4 triệu lao động và đóng góp khoảng 10% GDP, theo trang National Herald India.

Trong bối cảnh chính trị nhạy cảm sau sự kiện cựu Thủ tướng Sheikh Hasina chạy ra nước ngoài, Chính phủ lâm thời Bangladesh hiểu rằng nhân quyền và rủi ro chính sách là vấn đề mà Washington quan tâm.

Sinh viên Bangladesh nhận ra sự khốc liệt của chính trường

Đảng Công dân quốc gia do sinh viên Bangladesh lãnh đạo phải đối mặt với các đối thủ giàu kinh nghiệm với nguồn lực dồi dào khi cuộc bầu cử đang đến gần vào tháng 2.