Bạn có thể là người kén ăn khi chỉ ăn những món quen thuộc và ngại thử các món mới. Tình trạng kén ăn thường bắt đầu từ nhỏ. Nhiều trẻ em không thích món ăn dựa trên vẻ ngoài, mùi, vị hoặc kết cấu của món ăn.

Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ mắc chứng rối loạn giác quan dễ trở nên kén ăn hơn. Những rối loạn này ảnh hưởng đến các giác quan, bao gồm cả vị giác. Một vài nguyên nhân phổ biến khác bao gồm:

Gặp khó khăn trong việc ăn uống khi còn nhỏ

Tiền sử mắc bệnh lý

Cách nuôi dạy con của gia đình (áp đặt, thiếu sự quan tâm hoặc thiếu nề nếp)

Tính cách (dễ nản lòng hoặc cứng nhắc)

Áp lực phải ăn

Hãy nhớ rằng kén ăn không phải là điều xấu. Việc mỗi người có sở thích ăn uống khác nhau là chuyện hoàn toàn bình thường.

Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng 

Một chế độ ăn uống cân bằng bao gồm các sản phẩm từ sữa, trái cây, các loại đậu, các loại hạt, thực phẩm giàu đạm, rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt. Những thực phẩm này cung cấp chất chống oxy hóa, chất xơ, khoáng chất và vitamin thiết yếu để duy trì sức khỏe tối ưu.

Nghiên cứu chỉ ra rằng những người kén ăn thường ít tiêu thụ một vài nhóm thực phẩm kể trên so với những người có thói quen ăn uống bình thường. Điều này có thể dẫn đến tình trạng chậm phát triển ở trẻ em, thiếu hụt chất dinh dưỡng và giảm cân đáng kể.

Một vài lưu ý khi xây dựng chế độ ăn uống cân bằng cho những người kén ăn:

- Bổ sung trái cây và rau củ: Nên ăn ít nhất 2 khẩu phần trái cây và 3 khẩu phần rau củ mỗi ngày (mỗi khẩu phần khoảng 80g). Số này nghe có vẻ nhiều, vì vậy hãy bắt đầu từ từ. Hãy thử thêm một khẩu phần vào chế độ ăn hàng ngày của bạn mỗi tuần. Hãy bắt đầu với những loại trái cây như táo và chuối. Đây là những loại quả giàu chất chống oxy hóa, chất xơ, khoáng chất và vitamin.

- Chọn ngũ cốc nguyên hạt: Hãy cân nhắc xem bạn thích loại ngũ cốc nguyên hạt nào; các lựa chọn có thể bao gồm lúa mạch, gạo lứt, yến mạch, hạt diêm mạch, bánh mì hoặc mì ống làm từ lúa mì nguyên cám hoặc ngũ cốc nguyên hạt.

- Bổ sung nhiều protein: Bạn có thể nạp protein từ thịt bò, thịt gà, cá và thịt heo. Các nguồn protein thực vật bao gồm các loại đậu như đậu hạt và đậu lăng, các loại hạt và đậu phụ.

- Bổ sung các sản phẩm từ sữa: Bạn nên tiêu thụ khoảng khoảng 230-240 ml sản phẩm từ sữa mỗi ngày. Bạn cũng có thể đạt được mục tiêu này bằng cách sử dụng các sản phẩm thay thế sữa như sữa hạnh nhân, miễn là chúng được bổ sung các dưỡng chất tương đương.

Cách đối phó với tình trạng kén ăn

Đối với trẻ em, việc cho trẻ kén ăn làm quen với các loại thực phẩm bổ dưỡng ngay khi có thể là rất quan trọng, giúp sớm thay đổi thói quen này. Hãy nhớ rằng việc trẻ kén ăn không phải là vấn đề gì bất thường, nhưng cha mẹ vẫn cần đảm bảo trẻ có một chế độ ăn uống giàu dinh dưỡng. 

Một số loại vitamin và khoáng chất đóng vai trò thiết yếu đối với sự tăng trưởng và phát triển của trẻ. Để giúp con trẻ kén ăn có những bữa ăn đủ chất, cha mẹ có thể:

- Cùng ăn với con: Một vài con trẻ có những hạn chế về giác quan, cha mẹ không nên ép ăn. Thay vào đó, cha mẹ có thể cho trẻ thấy cách bạn thưởng thức các màu sắc, hương vị và kết cấu khác nhau của món ăn.

- Tìm các món ăn lành mạnh phù hợp với sở thích của trẻ: Cha mẹ có thể dễ dàng khuyến khích trẻ thử món mới hơn nếu biết trẻ cảm thấy thoải mái khi ăn những gì. Hãy hỏi xem con trẻ muốn ăn món nào.

- Để con trẻ cùng chuẩn bị bữa ăn: Trẻ kén ăn có thể sẽ ngại ăn những món có các nguyên liệu trộn lẫn vào nhau. Cha mẹ có thể con trẻ cùng chuẩn bị bữa ăn bằng cách để trẻ chọn các nguyên liệu mà mình muốn thêm vào. Việc cùng nhau chuẩn bị bữa ăn cũng giúp con trẻ hiểu rõ hơn về quy trình làm ra món ăn và biết được nguồn gốc của những bữa ăn hàng ngày, giúp con được hào hứng khi được ăn những món mình tự chuẩn bị.

- Giới thiệu cho trẻ những hương vị mới: Một số trẻ không thích mùi vị của một vài loại món ăn. Bạn có thể khuyến khích trẻ ăn những món này bằng cách thêm thắt các loại gia vị hoặc nước sốt.

Đối với người trưởng thành, không nên tự tạo áp lực cho bản thân phải thử nhiều món mới. Thay vào đó, bạn có thể:

- Thay đổi khẩu vị: Khẩu vị của chúng ta sẽ thay đổi theo thời gian. Nếu từng ghét rau cải bó xôi khi còn nhỏ, hãy thử ăn lại món này.

- Tìm kiếm các loại rau củ đa dạng: Những hương vị mới lạ có thể kích thích vị giác của bạn. Hãy thử khám phá thêm nhiều loại rau củ mới khi bạn có mong muốn bổ sung những món ăn lành mạnh.

- Thêm chút hương vị: Một số bằng chứng cho thấy những người áp dụng chế độ ăn có lượng chất béo vừa phải sẽ giảm cân nhiều hơn so với những người theo chế độ ăn ít chất béo. Việc loại bỏ chất béo cũng đồng nghĩa với việc bạn loại bỏ đi hương vị giúp món rau trở nên ngon miệng hơn. 

Điều này không có nghĩa là bạn cần chuyển sang chế độ ăn nhiều chất béo, nhưng việc thêm chút hương vị là hoàn toàn ổn. Bạn có thể chế biến rau củ cùng các loại thảo mộc và gia vị để tăng thêm hương vị theo ý thích.

Cảnh báo mối liên hệ giữa kén ăn và rối loạn phát triển ở trẻ

Tại Đại học Oslo (Na Uy), một nghiên cứu quy mô lớn vừa công bố phát hiện đáng chú ý: Thói quen kén ăn kéo dài ở trẻ nhỏ có thể là dấu hiệu sớm của các vấn đề phát triển nghiêm trọng.